آرهاتیک یوگا چیست؟ سطوح، پنج ستون و نگاه انتقادی به مسیر چوآ کوک سویی

اتاق چوبی خالی مراقبه با کوسن و مت یوگا

فهرست مطالب

پاسخ کوتاه: آرهاتیک یوگا (Arhatic Yoga) نظام تمرین معنوی چندسطحی است که چوآ کوک سویی، بنیان‌گذار پرانیک هیلینگ مدرن، آن را از دهه‌ی ۱۹۸۰ در فیلیپین صورت‌بندی و آموزش داد. این نظام مراقبه، پاک‌سازی، شخصیت‌سازی، مطالعه و خدمت را در یک مسیر پله‌ای کنار هم می‌گذارد و هر سطح فقط پس از چند سال تمرین سطح قبلی و معرفی مرکز محلی آموزش داده می‌شود.

در ادبیات همین جریان، آرهاتیک یوگا «یوگای ترکیب» نامیده می‌شود؛ یعنی ادعا دارد عناصر هفت شاخه‌ی یوگا را یک‌جا جمع کرده است. بیشتر آنچه درباره‌ی محتوای سطوح می‌دانیم از منابع رسمی مؤسسه‌ها و مراکز وابسته به چوآ کوک سویی می‌آید، و این را باید هنگام خواندن ادعاهای آن در نظر داشت. برای آشنایی با خود بنیان‌گذار، مقاله‌ی چوآ کوک سویی کیست؟ را ببینید.

معنای نام آرهاتیک یوگا و ادعای خاستگاه

نام این مسیر از واژه‌ی «آرهات» گرفته شده است که در منابع چوآ کوک سویی به «موجودی بسیار تکامل‌یافته» معنا می‌شود؛ ریشه‌ی آن اصطلاح بودایی اَرَهَنت است، یعنی کسی که به رهایی رسیده است.

واژه‌ی «یوگا» در همین منابع از ریشه‌ی سنسکریت «یوج» به معنای پیوند دادن توضیح داده می‌شود و هدف تمرین، پیوند شخصیت با «روح برتر» معرفی می‌شود. سایت‌های مراکز وابسته می‌گویند این نظام را استادی به نام «مهاگوروجی می‌لینگ» به چوآ کوک سویی منتقل کرده و ریشه‌هایش به چین، هند و تبت برمی‌گردد. این روایت خاستگاه، ادعای درون‌سازمانی است و سند تاریخی مستقلی برای آن در دسترس نیست.

چیزی که مستقل‌تر قابل پیگیری است، زمینه‌ی نهادی است: مؤسسه‌ی مطالعات درونی (Institute for Inner Studies) در ۲۷ آوریل ۱۹۸۷ به ثبت رسید و هدف رسمی‌اش گسترش پرانیک هیلینگ، آرهاتیک یوگا و «آموزه‌های درونی» در جهان اعلام شد. دفتر مرکزی این مؤسسه در ماکاتی فیلیپین است و تاریخچه‌ی آن را در مقاله‌ی مؤسسه مطالعات درونی مرور کرده‌ایم.

چوآ کوک سویی در ۱۵ اوت ۱۹۵۲ در سبو به دنیا آمد، مهندسی شیمی خواند و تاجر بود و در ۱۹ مارس ۲۰۰۷ درگذشت. زندگی‌نامه‌ی رسمی او با عنوان «خاستگاه پرانیک هیلینگ مدرن و آرهاتیک یوگا» منتشر شده و به گفته‌ی ناشرش برای اصلاح شایعه‌ها درباره‌ی زندگی معنوی او نوشته شده است.

نمودار زمانی شش ایستگاه آرهاتیک یوگا: ثبت مؤسسه مطالعات درونی در ۱۹۸۷، مسیر آرهاتیک، سطوح، مراقبه قلب دوگانه، شبکه مراکز و مرز با پزشکی
ایستگاه‌های آرهاتیک یوگا به روایت منابع رسمی چوآ کوک سویی، از ثبت مؤسسه مطالعات درونی در ۱۹۸۷ تا شبکه‌ی مراکز آموزشی

نمودار بالا ایستگاه‌های اصلی این مسیر را همان‌طور نشان می‌دهد که خود منابع رسمی روایت می‌کنند: از ثبت مؤسسه در ۱۹۸۷ تا شکل‌گیری سطوح، مراقبه‌ی قلب دوگانه و شبکه‌ی مراکز آموزشی. ترتیب این ایستگاه‌ها مفهومی است و همه‌ی آن‌ها تاریخ دقیق مستقل ندارند.

سطح آمادگی و پنج ستون آرهاتیک یوگا

سطح آمادگی (Preparatory Level) در عمل ورودی اصلی آرهاتیک یوگاست و بر پنج «ستون» بنا شده است.

به روایت مراکز آموزشی، چوآ کوک سویی پس از برگزاری چند کلاس سطح یک تا سه متوجه شد شاگردان پایه‌ی کافی ندارند و برای همین سطحی مقدماتی ساخت که اصول را صریح بیان کند. پنج ستونی که در این سطح معرفی می‌شود این‌هاست:

  • ارادت: سرسپردگی به خدا و احترام به معلم معنوی؛
  • پاک‌سازی: هم پاک‌سازی جسمی و انرژی، هم «شخصیت‌سازی» از راه بازنگری روزانه در رفتار و تصمیم برای تغییر عادت‌ها؛
  • مراقبه: تمرین منظم مراقبه‌هایی مانند مراقبه‌ی قلب دوگانه و تمرین‌های ویژه‌ی آرهاتیک؛
  • مطالعه: خواندن آموزه‌های معنوی برای فهم درست تمرین‌ها؛
  • خدمت و عشریه: کار داوطلبانه و پرداخت بخشی از درآمد به کار خیر.

همین ساختار نشان می‌دهد آرهاتیک یوگا فقط مجموعه‌ای از تکنیک‌های تنفسی یا تمرکزی نیست و سبک زندگی و تعهدهای اخلاقی و مالی را هم دربر می‌گیرد. منابع رسمی تأکید می‌کنند شخصیت‌سازی پیش‌شرط سطوح بالاتر است، چون به باور آن‌ها انرژی بیشتر صفات منفی را هم تقویت می‌کند.

شاخه‌هایی که این نظام ادعای ترکیبشان را دارد هفت مورد است: راجا یوگا، کارما یوگا، لایا یا کندالینی یوگا، جنانا یوگا، بهاکتی یوگا، مانترا یوگا و نسخه‌ی ساده‌شده‌ای از هاتا یوگا. برای آشنایی با دو شاخه از این فهرست می‌توانید جنانا یوگا و باکتی یوگا را بخوانید.

سطوح یک تا هفت و پیش‌نیاز هر سطح

پس از سطح آمادگی، آرهاتیک یوگا هفت سطح عمومی‌تر دارد که هر کدام پیش‌نیاز زمانی و معرفی مرکز محلی می‌خواهد.

سطح یک و دو: فعال‌سازی و پیوند چاکراها

سطح یک بر این اصل استوار است که هر چاکرا کارکرد روانی و معنوی دارد و هر چاکرای بالاتر با یک چاکرای پایین‌تر متناظر است. سایت مرکز استرالیا پیش‌نیاز آن را دو سال یا بیشتر تمرین سطح آمادگی و توصیه‌ی مرکز محلی می‌نویسد. سطح دو به گفته‌ی همین منابع چاکراهای بالا و پایین را به هم «پیوند» می‌دهد و پیش‌نیازش دست‌کم یک سال تمرین سطح یک است؛ تشبیه رایج آن‌ها رابطه‌ی مدیر و کارکنان است.

سطح سه تا پنج: پل نور، چاکرای دوازدهم و پیشانی

سطح سه به ساختن «آنتاهکارانا» یا پل معنوی نور و «کالبد اثیری طلایی» می‌پردازد و منابع رسمی برای آن فرایندهای «کیمیای درونی» روی چاکراها و کندالینی را توصیف می‌کنند. سطح چهار به فعال‌سازی چاکرای دوازدهم یا «شکوفایی نیلوفر طلایی» بالای سر اختصاص دارد و خود منابع هشدار می‌دهند که فعال‌سازی زودهنگام بدون شخصیت‌سازی، صفات منفی را هم بزرگ می‌کند. سطح پنج چاکرای پیشانی را هدف می‌گیرد.

سطح شش و هفت و سطوح بالاتر

سطوح شش و هفت به تمرین‌هایی مربوط می‌شوند که به تعبیر این مکتب برای رسیدن به مقام «آرهات» یا «پارامهانسا» لازم است. درباره‌ی سطح هشت و بالاتر، منابع رسمی می‌گویند موضوعشان «خداشناسی» است، چیزی از آن‌ها علنی گفته نمی‌شود و چوآ کوک سویی آن‌ها را به هیچ‌یک از شاگردان ارشدش آموزش نداد.

در جمع، رسیدن از سطح آمادگی به سطح سه طبق همین پیش‌نیازها دست‌کم چند سال تمرین پیوسته می‌خواهد. این زمان‌بندی بخشی از ساختار آموزشی است و هم‌زمان مسیر را به شبکه‌ی مراکز رسمی و توصیه‌ی مربیان وابسته می‌کند.

تفاوت آرهاتیک یوگا با پرانیک هیلینگ و کندالینی یوگا

آرهاتیک یوگا و پرانیک هیلینگ از یک بنیان‌گذار و یک شبکه‌ی آموزشی آمده‌اند، اما یکی مسیر رشد معنوی معرفی می‌شود و دیگری روش «انرژی‌درمانی».

پرانیک هیلینگ بر پاک‌سازی و انرژی‌دهی به «کالبد انرژی» برای کمک به بیماری‌های جسمی و روانی تمرکز دارد و سطوح آن، از پایه تا روان‌درمانی پرانیک و کریستال، دوره‌های جدا دارند؛ جزئیات آن را در پرانیک هیلینگ چیست؟ و روان‌درمانی پرانیک آورده‌ایم. آرهاتیک یوگا اما هدفش را «تکامل معنوی» و پیوند با روح می‌داند و درمان بیماری را وعده نمی‌دهد.

تفاوت با کندالینی یوگای سنت سیک یا مکتب یوگی بهجن هم اهمیت دارد. در آرهاتیک یوگا کار با کندالینی بخشی از سطوح بالاتر است و تمرین ویژه‌ای با نام «آرهاتیک کندالینی» دارد که در مقاله‌ی آرهاتیک کندالینی چیست؟ توضیح داده‌ایم، اما خود نظام یک برنامه‌ی آموزشی بسته و سازمانی است، نه یک سبک عمومی که هر مربی یوگا بتواند تدریس کند.

شواهد پژوهشی و آنچه هنوز سنجیده نشده

شواهد مستقل درباره‌ی خود آرهاتیک یوگا بسیار کم است و بیشتر ادعاهای آن، مثل فعال شدن چاکرای دوازدهم، با ابزار علمی قابل آزمون نیستند.

پژوهش‌های منتشرشده در این خانواده بیشتر درباره‌ی پرانیک هیلینگ یا مراقبه‌ی قلب دوگانه هستند و معمولاً نمونه‌ی کوچک، پیگیری کوتاه و پیوند نزدیک پژوهشگران با بنیادهای پرانیک دارند. کارآزمایی تصادفی و مستقلی که برنامه‌ی کامل آرهاتیک یوگا را با گروه مقایسه‌ی فعال بسنجد در نمایه‌های پزشکی دیده نمی‌شود.

اینفوگرافیک چهار مرحله خواندن آرهاتیک یوگا: ادعای رشد معنوی، ساختار سطوح MCKS، کمبود کارآزمایی مستقل و جایگاه مکمل نه درمان
چهار گام برای خواندن ادعاهای آرهاتیک یوگا: ادعا، ساختار سطوح، شواهد پژوهشی و جایگاه آن در کنار درمان پزشکی

با این حال، بخش‌هایی از تمرین، مانند مراقبه‌ی منظم، بازنگری رفتار و خدمت داوطلبانه، با پژوهش‌های عمومی درباره‌ی مراقبه و رفتارهای اجتماعی هم‌خوانی دارند. مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه‌ی آمریکا (NCCIH) می‌گوید مراقبه معمولاً کم‌خطر دانسته می‌شود، اما به مروری در ۲۰۲۰ اشاره می‌کند که در ۸۳ مطالعه، حدود ۸ درصد شرکت‌کنندگان تجربه‌ی منفی داشتند و شایع‌ترین آن‌ها اضطراب و افسردگی بود.

چه کسانی باید با احتیاط بیشتری شروع کنند؟

کسی که سابقه‌ی اختلال روانی، روان‌پریشی یا تجربه‌های شدید در مراقبه دارد، بهتر است پیش از تمرین‌های فشرده‌ی انرژی با پزشک یا روان‌درمانگر مشورت کند.

تمرین‌های سطوح بالاتر آرهاتیک یوگا بر تمرکز طولانی روی چاکراها، تنفس و «حرکت انرژی» تکیه دارند. برخی افراد در تمرین‌های مشابه، احساس گرما، لرزش، بی‌خوابی یا اضطراب را گزارش کرده‌اند؛ نشانه‌های هشدار و راه‌های کمک گرفتن را در مقاله‌ی سندرم کندالینی نوشته‌ایم.

نکته‌ی دیگر، تعهدهای مالی و سازمانی است. پیش‌نیازهای چندساله، لزوم معرفی مرکز محلی و توصیه به عشریه یعنی ورود به این مسیر فقط انتخاب یک تمرین نیست و رابطه‌ای بلندمدت با یک سازمان است. پرسیدن درباره‌ی هزینه‌ی دوره‌ها، صلاحیت مربی و امکان کنار گذاشتن تمرین بدون فشار، از نشانه‌های تصمیم آگاهانه است.

جمع‌بندی

آرهاتیک یوگا مسیر معنوی پله‌ای چوآ کوک سویی است که با سطح آمادگی و پنج ستون ارادت، پاک‌سازی، مراقبه، مطالعه و خدمت شروع می‌شود و تا سطوح شش و هفت ادامه دارد. اطلاعات محتوای سطوح تقریباً همه از منابع رسمی همین شبکه می‌آید و ادعاهای اصلی آن، مثل فعال شدن چاکراهای بالاتر، آزمون‌پذیر نیستند. بخش‌های عملی‌تر آن، مانند مراقبه‌ی منظم و بازنگری رفتار، می‌توانند برای برخی افراد سودمند باشند، به شرط آنکه جایگزین درمان پزشکی یا روان‌درمانی نشوند.

منابع

سؤالات متداول

واژه‌ی آرهاتیک در نام این یوگا یعنی چه؟

از «آرهات» گرفته شده که منابع چوآ کوک سویی آن را موجودی بسیار تکامل‌یافته معنا می‌کنند و ریشه‌اش اصطلاح بودایی اَرَهَنت است.

پنج ستون سطح آمادگی آرهاتیک یوگا کدام‌اند؟

ارادت به خدا و احترام به معلم، پاک‌سازی و شخصیت‌سازی، مراقبه‌ی منظم، مطالعه‌ی آموزه‌ها، و خدمت همراه با عشریه.

برای رفتن به سطح یک آرهاتیک یوگا چه پیش‌نیازی لازم است؟

مراکز رسمی دو سال یا بیشتر تمرین سطح آمادگی و توصیه‌ی مرکز محلی را پیش‌نیاز سطح یک می‌دانند.

تفاوت آرهاتیک یوگا با پرانیک هیلینگ چیست؟

هر دو از چوآ کوک سویی هستند، اما پرانیک هیلینگ روش انرژی‌درمانی معرفی می‌شود و آرهاتیک یوگا مسیر مراقبه و رشد معنوی است که درمان بیماری را وعده نمی‌دهد.

آیا پژوهش علمی اثر آرهاتیک یوگا را تأیید کرده است؟

کارآزمایی مستقلی که برنامه‌ی کامل آرهاتیک یوگا را بسنجد دیده نمی‌شود و ادعاهایی مثل فعال شدن چاکرای دوازدهم آزمون‌پذیر نیستند.

چه کسانی باید پیش از تمرین آرهاتیک یوگا مشورت کنند؟

کسانی که سابقه‌ی اختلال روانی، روان‌پریشی یا تجربه‌های شدید در مراقبه دارند، بهتر است پیش از تمرین‌های فشرده با پزشک یا روان‌درمانگر مشورت کنند.

روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!

میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0

هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

نویسنده: تیم تحریریه ذنیران

دیدگاهتان را بنویسید

ورود به سایت
نام کاربری / ایمیل / شماره موبایل خود را وارد کنید
بازیابی کلمه عبور
شماره موبایل یا پست الکترونیک خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
تغییر رمز عبور
یک رمز عبور برای اکانت خود تنظیم کنید
تغییر رمز با موفقیت انجام شد
ورود به سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
ثبت نام در سایت
شماره موبایل / ایمیل را تایید و اطلاعات را تکمیل کنید
ثبت نام در سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر