انجمن تئوسوفی آدیار نامی است که برای شاخهی اصلی و بینالمللی انجمن تئوسوفی به کار میرود؛ همان سازمانی که هلنا بلاواتسکی، هنری استیل الکات، ویلیام کوان جاج و دیگران در ۱۷ نوامبر ۱۸۷۵ در نیویورک بنیان گذاشتند. ستاد این انجمن از ۱۸۸۲ در آدیار، محلهای در شهر چنای (مدرس سابق) در جنوب هند، قرار دارد.
افزودن واژهی «آدیار» به نام انجمن برای جدا کردن آن از گروههایی است که در ۱۸۹۵ به رهبری جاج از آن جدا شدند. این مقاله دربارهی سازمان و ستاد آن است؛ برای آموزهها و نقدهای این جنبش، مقالهی تئوسوفی را بخوانید.
از نیویورک تا آدیار؛ انتقال ستاد در ۱۸۸۲
انجمن تئوسوفی در نیویورک پا گرفت، اما پیشرفتش در آمریکا کند بود. بلاواتسکی و الکات در ۱۷ دسامبر ۱۸۷۸ نیویورک را ترک کردند و پس از توقفی در لندن، در ۱۶ فوریه ۱۸۷۹ به بمبئی رسیدند و ستاد انجمن را نخست در همان شهر برپا کردند. در ۳۱ مه ۱۸۸۲، در سفری به جنوب هند، ملکی به نام «باغهای هادلستون» را در کرانهی جنوبی رود آدیار نزدیک مدرس به آنان نشان دادند. الکات در دفتر خاطراتش نوشت که همان لحظه دانستند «خانهی آیندهمان را یافتهایم». دو بنیانگذار از ۱۹ دسامبر ۱۸۸۲ در آدیار ساکن شدند. انجمن در هند با فرهنگ و دینهای آسیایی با احترام برخورد میکرد و همین رویکرد در احیای بودیسم و جنبش استقلال هند اثر گذاشت.
ملک آدیار در آغاز یک ساختمان بزرگ به سبک استعماری و دو ساختمان جانبی داشت. تغییرها از ۱۸۸۳ آغاز شد و در کمتر از چهار سال «تالار ستاد» کنونی، که نشستهای مهم انجمن در آن برگزار میشود، ساخته شد. سال بعد بخشی برای کتابخانهی تازهتأسیس آدیار افزوده شد که دیوار بیرونی آن با هشت سر فیل سنگی تزیین شده است؛ این بخش امروز موزهی انجمن است و کتابخانه در ۱۹۶۷–۱۹۶۸ به ساختمانی بزرگتر منتقل شد.
همین ستاد آدیار بود که در ۱۸۸۴ صحنهی ماجرای کولومب شد و ریچارد هاجسون از سوی انجمن تحقیقات روانی لندن برای بررسی ادعاهای بلاواتسکی به آنجا آمد؛ گزارش او در ۱۸۸۵ پدیدههای شگفت منسوب به بلاواتسکی را ساختگی دانست.

انشعاب ۱۸۹۵ و پیدایش نام آدیار
پس از مرگ بلاواتسکی در ۱۸۹۱، اختلاف بر سر رهبری بالا گرفت. الکات و آنی بزانت، جاج را به جعل «نامههای استادان» متهم کردند و جاج در ۱۸۹۵ همراه بیشتر شاخهی آمریکایی جدا شد. از آن پس دو شاخهی اصلی شکل گرفت: انجمن تئوسوفی آدیار به رهبری الکات و بزانت، و انجمن تئوسوفی پاسادنا در کالیفرنیا. شاخهی آدیار امروز گستردهترین گروهی است که نام «انجمن تئوسوفی» را دارد.
الکات تا مرگش در ۱۹۰۷ رئیس انجمن ماند. شاخهی ملی آمریکایی امروزِ همین سازمان، «انجمن تئوسوفی در آمریکا»، در شهر ویتن ایالت ایلینوی مستقر است.
دوره آنی بزانت و ماجرای کریشنامورتی
آنی بزانت پس از مرگ الکات با اکثریت بزرگی به ریاست برگزیده شد و از ۱۹۰۷ تا ۱۹۳۳ رهبری انجمن را بر عهده داشت. در سالهای نخست ریاست او، شمار اعضا حدود ۵۰ درصد افزایش یافت و به ۲۳ هزار نفر رسید و زمینهای آدیار تا پایان ۱۹۱۱ با خرید باغهای مجاور از ۲۷ به ۲۵۳ جریب گسترش یافت. در دورهی الکات، آدیار فقط محل اقامت چند کارمند اداری بود؛ بزانت برای دانشجویانی که میخواستند یک سال یا بیشتر در آنجا مطالعه و کار کنند، اقامتگاههای ویژه ساخت. بزانت در کنار کار انجمن، فعال سیاسی و از حامیان خودگردانی هند بود.
در همین دوره چارلز لیدبیتر در آدیار پسر نوجوانی به نام جیدو کریشنامورتی را دید و او را تجسم آیندهی «آموزگار جهانی» اعلام کرد. این ادعا به جدایی رودولف اشتاینر و پیدایش آنتروپوسوفی انجامید. شمار اعضای انجمن آدیار در اواخر دههی ۱۹۲۰ به اوج خود، حدود ۴۰ هزار نفر، رسید؛ اما وقتی کریشنامورتی در ۱۹۲۹ این نقش را رد کرد و از انجمن کناره گرفت، انجمن در سالهای بعد حدود یکسوم اعضایش را از دست داد.
رؤسای بینالمللی انجمن تئوسوفی آدیار
رئیس انجمن را اعضای شورای عمومی نامزد میکنند و سپس اعضای سراسر جهان برای دورهای هفتساله انتخاب میکنند. رؤسای انجمن تاکنون این افراد بودهاند: هنری استیل الکات (۱۸۷۵–۱۹۰۷)، آنی بزانت (۱۹۰۷–۱۹۳۳)، جورج آروندیل (۱۹۳۴–۱۹۴۵)، کوروپوموله جیناراجاداسا (۱۹۴۶–۱۹۵۳)، نیلاکانتا سری رام (۱۹۵۳–۱۹۷۲)، جان کوتس (۱۹۷۲–۱۹۸۰)، رادا برنیه (۱۹۸۰–۲۰۱۳) و تیم بوید از ۲۰۱۴.
به برآورد بروس کمپبل، پژوهشگر دین، انجمن آدیار در ۱۹۸۰ حدود ۳۵ هزار عضو داشت که حدود ۹ هزار نفرشان در هند بودند.
ساختار سازمانی؛ لژها و بخشهای ملی
ساختار انجمن بسیار غیرمتمرکز است. اعضا در سطح محلی در «لژ»ها گرد میآیند و هر کشوری که دستکم هفت لژ داشته باشد، میتواند یک «بخش ملی» تشکیل دهد. لژها و بخشها ساختاری دموکراتیک دارند و رئیس، دبیر و خزانهدارشان را خود اعضا انتخاب میکنند. رئیس بینالمللی فقط هنگام اختلاف در امور بخشهای ملی دخالت میکند.
انجمن سه هدف رسمی دارد: تشکیل هستهای از برادری جهانی بشر بدون تمایز نژاد، دین، جنسیت، کاست یا رنگ؛ تشویق مطالعهی تطبیقی دین، فلسفه و علم؛ و بررسی قانونهای ناشناختهی طبیعت و تواناییهای نهفتهی انسان. عضویت برای هر کسی که این سه هدف را بپذیرد آزاد است و هیچ عمل معنوی خاصی، از تجرد تا مراقبه، اجباری نیست.
ستاد آدیار امروز؛ کتابخانه، آموزش و امداد
مهمترین گنجینهی ستاد، «کتابخانه و مرکز پژوهش آدیار» است که الکات در دسامبر ۱۸۸۶ با مجموعهی شخصی حدود ۲۰۰ کتاب به ۲۴ زبان بنیان گذاشت و در سفرهایش در آسیا کتابهای کمیاب بسیاری به آن افزود. این کتابخانه امروز بیش از ۲۰۰ هزار کتاب و حدود ۲۰ هزار دستنوشتهی برگ نخلی و کاغذی دارد و از مهمترین کتابخانههای شرقشناسی جهان به شمار میرود. حدود ۲۰۰ اثر کمیاب و منتشرنشدهی سانسکریت از میان این دستنوشتهها در «مجموعهی کتابخانهی آدیار» ویرایش و منتشر شده و دانشگاه مدرس آن را مرکز پژوهشی برای دکترای سانسکریت و هندشناسی به رسمیت میشناسد.
«انتشارات تئوسوفی» که در ۱۹۱۳ تأسیس شد، تاکنون بیش از ۷۰۰ کتاب منتشر کرده و ماهنامهی «تئوسوفیست»، نشریهی رسمی رئیس انجمن، را نیز منتشر میکند. چاپخانهی «واسانتا» که بزانت در ۱۹۰۹ به انجمن اهدا کرد، نامش را از شکل هندیشدهی نام او گرفته است. «مدرسهی حکمت» نیز در ۱۷ نوامبر ۱۹۴۹ به دست جیناراجاداسا در آدیار گشایش یافت.
انجمن در آدیار فعالیتهای آموزشی و اجتماعی هم دارد؛ از جمله دبیرستان یادبود الکات که به کودکان کمبضاعت روستایی چنای آموزش، لباس فرم، کتاب و دو وعده غذای رایگان در روز میدهد. جورج آروندیل ده جریب از زمینهای جنگلی باغهای الکات را به اردوگاه پیشاهنگی به یاد بزانت اختصاص داد. پس از سونامی ۲۶ دسامبر ۲۰۰۴ که ساکنان اطراف آدیار را هم آسیب زد، انجمن از راه «نظام خدمت تئوسوفی» به آسیبدیدگان کمک کرد.

جمعبندی
انجمن تئوسوفی آدیار ادامهی مستقیم سازمانی است که بلاواتسکی و الکات در ۱۸۷۵ در نیویورک بنیان گذاشتند و از ۱۸۸۲ در آدیار چنای مستقر شد. انشعاب ۱۸۹۵ به این شاخه نام «آدیار» داد؛ دورهی آنی بزانت اوج گسترش آن بود و ماجرای کریشنامورتی بزرگترین بحرانش. امروز این انجمن با ساختاری غیرمتمرکز از لژها و بخشهای ملی، کتابخانهای مهم در شرقشناسی و فعالیتهای آموزشی و امدادی، گستردهترین سازمان تئوسوفی جهان است؛ هرچند آموزههای باطنی آن، همانطور که در مقالهی تئوسوفی آمده، پشتوانهی علمی ندارند.
منابع
- Theosophical Society Adyar – Wikipedia
- Theosophical Society – Wikipedia
- Adyar Library – Wikipedia
- Adyar International Headquarters – Theosophy World Encyclopedia
- History of the Theosophical Society – The Theosophical Society in America
سؤالات متداول
شاخهی اصلی و بینالمللی انجمن تئوسوفی که در ۱۸۷۵ در نیویورک تأسیس شد و از ۱۸۸۲ ستادش در آدیار، محلهای در چنای هند، است.
برای جدا کردن آن از گروههایی که در ۱۸۹۵ به رهبری ویلیام کوان جاج جدا شدند و بعدها انجمن تئوسوفی پاسادنا را تشکیل دادند.
در ۱۸۸۲، زمانی که بلاواتسکی و هنری استیل الکات، رئیس انجمن، از نیویورک به آدیار رفتند.
تیم بوید از ۲۰۱۴ رئیس انجمن است. رئیس برای دورهای هفتساله با رأی اعضای سراسر جهان انتخاب میشود.
کتابخانه و مرکز پژوهشی که الکات در ۱۸۸۶ بنیان گذاشت و امروز بیش از ۲۰۰ هزار کتاب و حدود ۲۰ هزار دستنوشته دارد.
هر کسی که سه هدف انجمن، یعنی برادری جهانی، مطالعهی تطبیقی دین و فلسفه و علم، و بررسی قانونهای ناشناختهی طبیعت، را بپذیرد میتواند عضو شود و هیچ عمل معنوی خاصی اجباری نیست.
روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!
میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0
هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

