طب سوزنی برای تهوع؛ شواهد، نقطه مچ دست و نکات ایمنی

ساعت مچی‌نداشته، ساعد و مچ روی پارچه کتانی تا‌شده کنار فنجان دمنوش روشن روی میز چوبی در نور پنجره

فهرست مطالب

پاسخ کوتاه: طب سوزنی برای تهوع بیشتر به‌عنوان روش مکمل بررسی شده، نه جایگزین داروهای ضدتهوع. بیشترین پژوهش‌ها روی نقطه‌ای در سمت داخلی مچ دست متمرکز بوده‌اند. برای تهوع شیمی‌درمانی و پس از جراحی شواهد نسبتاً بیشتری هست؛ در بارداری فقط با درمانگر مجرب و نظر پزشک معنا دارد. این مطلب جای مشاوره پزشکی را نمی‌گیرد.

تهوع علت‌های مختلفی دارد و همه را نباید با یک پروتکل دید. گاهی پاسخ بدن به دارو یا بیهوشی است، گاهی بخشی از درمان سرطان، و گاهی به بارداری یا مشکل گوارشی مربوط می‌شود. به همین دلیل جست‌وجوی «طب سوزنی برای تهوع» باید با این سؤال همراه باشد که تهوع از کجا آمده است. برای چارچوب کلی روش، طب سوزنی چیست؟ را ببینید. اینجا فقط کاربرد آن برای تهوع را بررسی می‌کنیم.

طب سوزنی برای تهوع چگونه توضیح داده می‌شود؟

در پژوهش‌های مدرن، تمرکز اصلی روی تحریک نقطه‌ای در مچ دست است که ممکن است احساس تهوع را کم کند؛ سازوکار دقیق آن هنوز کاملاً روشن نیست.

در متون طب چینی این نقطه را نِی‌گوان می‌نامند و در منابع لاتین غالباً با نام P6 یا PC6 می‌آید: سمت داخلی مچ، بین دو تاندون، چند پهنای انگشت بالاتر از چین مچ. بخشی از مطالعه‌ها به‌جای سوزن، از طب فشاری یا مچ‌بند روی همین ناحیه استفاده کرده‌اند. این دو روش یکی نیستند، هرچند ناحیه هدف‌شان شبیه است.

توضیح‌های سنتی دربارهٔ حرکت چی و مریدین را باید از یافته‌های بالینی جدا کرد. آنچه برای تصمیم‌گیری مهم است، میزان کاهش تهوع در کارآزمایی‌هاست، نه استعارهٔ انرژی. نقشه‌ی کلی کانال‌ها در مریدین‌ها و نقاط طب سوزنی آمده است.

محل دقیق نقطه را درمانگر با لمس و نسبت به چین مچ و تاندون‌ها پیدا می‌کند. کپی کردن محل از روی عکس اینترنتی و فرو کردن سوزن در خانه، هم از نظر دقت و هم از نظر بهداشت، کار درستی نیست. اگر به مچ‌بند فشاری فکر می‌کنید، آن را هم با پزشک هماهنگ کنید، به‌ویژه اگر ورم، آسیب یا مشکل پوستی در مچ دارید.

سؤالی که زیاد پرسیده می‌شود این است که آیا اثر فقط «تلقین» است. در پژوهش‌ها گاهی گروه مقایسه با سوزن در نقطهٔ غیرمرتبط یا با فشار کمتر استفاده شده و باز هم بخشی از اثر مانده و بخشی کم شده است. این یعنی هم انتظار و هم تحریک موضعی ممکن است نقش داشته باشند؛ جدا کردن کامل‌شان دشوار است و همین، ادعاهای بزرگ را محدود می‌کند.

شواهد علمی چه می‌گویند؟

شواهد برای تهوع شیمی‌درمانی و پس از جراحی بیشتر است و معمولاً طب سوزنی را مکمل دارو می‌دانند؛ برای بارداری و علت‌های دیگر داده محدودتر است.

جدول فارسی مقایسه‌ی شواهد طب سوزنی برای تهوع شیمی‌درمانی، پس از جراحی و بارداری
شواهد طب سوزنی برای تهوع، بسته به علت، یکسان نیست

در تهوع ناشی از شیمی‌درمانی، چند مرور پژوهشی کاهش شدت تهوع یا استفراغ را وقتی طب سوزنی یا طب فشاری در کنار داروهای استاندارد استفاده شده، گزارش کرده‌اند. کیفیت مطالعه‌ها یکدست نیست و «حذف کامل تهوع» ادعای دقیقی نیست. قطع کردن داروی تجویزشدهٔ انکولوژیست برای تکیه به سوزن، کار ایمنی نیست.

در تهوع و استفراغ پس از جراحی هم مرورهایی اثر پیشگیرانه یا کاهنده را نشان داده‌اند، باز بیشتر به‌صورت مکمل. هماهنگی با تیم بیهوشی مهم است، به‌ویژه اگر اختلال انعقادی، عفونت پوست یا کاشت الکترونیکی در میان باشد.

برای تهوع بارداری شواهد ناهمگن‌تر است. بعضی کارها روی طب فشاری مچ تمرکز داشته‌اند. بارداری موقعیت حساسی است و خودسوزن‌زنی یا مراجعه به فرد بدون تجربهٔ مراقبت بارداری توصیه نمی‌شود. تهوع شدید بارداری که مانع خوردن و آشامیدن شود اورژانسی پزشکی است، نه مورد آزمایش خانگی. حجم جست‌وجوی فارسی این عبارت در داده‌های در دسترس ما «اندازه‌گیری نشده» است و نباید با قدرت شواهد علمی یکی فرض شود.

تهوع با علت گوارشی، میگرن، داروهای دیگر یا اختلال دهلیزی را نباید خودبه‌خود به پروتکل شیمی‌درمانی تعمیم داد. گاهی باید اول بیماری اصلی درمان شود. اگر تب، درد شکم، خشکی شدید دهان یا استفراغ خونی هست، مسیر اورژانس است.

جلسه معمولاً چه شکلی است و چه احتیاطی لازم است؟

جلسه‌ی مسئولانه با شرح علت تهوع و داروهای جاری شروع می‌شود و با سوزن استریل و توضیح عوارض ادامه می‌یابد.

اینفوگرافیک فارسی چهار گام ایمن برای در نظر گرفتن طب سوزنی در تهوع
چهار گام احتیاطی پیش از طب سوزنی برای تهوع

عوارض شایع معمولاً خفیف‌اند: کبودی، درد موضعی یا سبکی سر. عوارض جدی نادرند اما صفر نیستند؛ عفونت یا آسیب جدی بیشتر با تکنیک نامناسب یا محیط غیربهداشتی دیده شده است. جزئیات بیشتر در عوارض طب سوزنی آمده است. اگر اختلال خونریزی دارید، داروهای رقیق‌کننده مصرف می‌کنید، یا باردارید، این را پیش از جلسه بگویید.

طب سوزنی گوش هم گاهی برای تهوع یا اعتیاد مطالعه شده، اما این مقاله جای بحث کامل اوریکولوتراپی را نمی‌گیرد؛ برای آن مسیر جدا در طب سوزنی گوش هست. الکتروآکوپانکچر هم روش دیگری است و در افراد با ضربان‌ساز باید با احتیاط ویژه دیده شود.

از درمانگر بپرسید چند جلسه را واقع‌بینانه می‌بیند، آیا با پزشک معالج شما هماهنگ می‌کند، و اگر تهوع بدتر شد چه باید کرد. وعده‌ی قطع کامل تهوع در یک جلسه، یا توصیه به کنار گذاشتن شیمی‌درمانی و داروی ضدتهوع، علامت هشدار است. تعداد جلسات در پژوهش‌ها یکسان نبوده و برنامهٔ شخصی را نمی‌توان از روی یک عدد اینترنتی ساخت.

اگر تهوع شدید، استفراغ مداوم، نشانه‌ی کم‌آبی، درد حاد شکم، یا استفراغ خونی دارید، اولویت با اورژانس پزشکی است، نه با تنظیم وقت طب سوزنی.

طب سوزنی را از روش‌های خانگی ضدتهوع چطور جدا کنیم؟

زنجبیل، وعده‌های کوچک، یا هوای تازه ممکن است به تهوع خفیف کمک کنند، اما این‌ها جای ارزیابی پزشکی و جای جلسهٔ سوزن‌زنی را نمی‌گیرند.

اگر کسی فقط به‌خاطر دیدن فنجان دمنوش در عکس این صفحه زنجبیل را امتحان کند، باید بداند شواهد زنجبیل هم بسته به علت تهوع فرق دارد و در تداخل با بعضی داروهای انعقادی یا در بارداری نیاز به نظر پزشک دارد. سوزن، مچ‌بند و دمنوش سه ابزار جدا هستند و نباید در یک توصیهٔ خانگی مخلوط شوند.

کودکان، افراد با ترس شدید از سوزن، یا کسانی که قبلاً غش واگال داشته‌اند ممکن است به روش فشاری یا به درمان دارویی صرف بهتر جواب بدهند. تصمیم را با پزشک و درمانگر بگذارید، نه با فهرست اینترنتی نقاط.

در نهایت، موفقیت را با تعداد استفراغ، توانایی خوردن، و کیفیت خواب و درمان اصلی بسنجید، نه با احساس گرمای موضعی در مچ. اگر بعد از چند جلسهٔ هماهنگ‌شده هیچ تغییری ندیدید، ادامهٔ پرهزینه منطقی نیست.

جمع‌بندی

طب سوزنی برای تهوع، به‌ویژه با تمرکز روی نقطهٔ مچ دست، بیشتر به‌عنوان مکمل دارو بررسی شده است. شواهد نسبی در شیمی‌درمانی و پس از جراحی بیشتر از بارداری است و نتیجه تضمینی نیست. علت تهوع را با پزشک روشن کنید و درمان اصلی را قطع نکنید. برای مطالعه: راهنمای NCCIH درباره‌ی طب سوزنی و صفحه طب سوزنی در NHS و توضیح مایو کلینیک درباره‌ی طب سوزنی.

طب سوزنی برای تهوع واقعاً مؤثر است؟

برای بعضی موقعیت‌ها، به‌ویژه به‌عنوان مکمل در تهوع شیمی‌درمانی یا پس از جراحی، اثرهایی گزارش شده است. کیفیت شواهد اغلب متوسط یا محدود است و نتیجه تضمینی نیست. برای همه نوع تهوع یک حکم کلی نمی‌توان داد.

نقطه مچ دست چیست؟

بیشتر پژوهش‌ها روی نقطه‌ای در سمت داخلی مچ، بین دو تاندون و حدود چند پهنای انگشت بالاتر از چین مچ، متمرکز بوده‌اند که در متون چینی نِی‌گوان و در منابع لاتین غالباً P6 یا PC6 نامیده می‌شود. محل دقیق را درمانگر تعیین می‌کند؛ خودسوزن‌زنی توصیه نمی‌شود.

آیا در بارداری بی‌خطر است؟

خطر نسبی سوزن‌زنی سطحی توسط فرد آموزش‌دیده معمولاً پایین گزارش شده، اما «بی‌خطر مطلق» نیست. در بارداری فقط با درمانگر باتجربه و پس از نظر پزشک اقدام کنید. این مقاله دستورالعمل بارداری نیست.

طب فشاری مچ همان طب سوزنی است؟

خیر. طب فشاری با فشار انگشت یا مچ‌بند روی همان ناحیه کار می‌کند و سوزن ندارد. بعضی مطالعه‌ها مچ‌بند فشاری را هم برای تهوع بررسی کرده‌اند. اثر و ایمنی‌اش با سوزن‌زنی یکی فرض نشود.

برای تهوع معمولاً چند جلسه طب سوزنی در نظر گرفته می‌شود؟

برنامه فردبه‌فرد است و به علت تهوع بستگی دارد. در مطالعات شیمی‌درمانی یا بعد از عمل، گاهی اطراف همان دوره درمان انجام شده است. درمانگر و پزشک معالج باید زمان‌بندی را هماهنگ کنند.

روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!

میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0

هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

نویسنده: تیم تحریریه ذنیران

دیدگاهتان را بنویسید

ورود به سایت
نام کاربری / ایمیل / شماره موبایل خود را وارد کنید
بازیابی کلمه عبور
شماره موبایل یا پست الکترونیک خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
تغییر رمز عبور
یک رمز عبور برای اکانت خود تنظیم کنید
تغییر رمز با موفقیت انجام شد
ورود به سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
ثبت نام در سایت
شماره موبایل / ایمیل را تایید و اطلاعات را تکمیل کنید
ثبت نام در سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر