طب سوزنی برای وزوز گوش؛ شواهد علمی، نقاط رایج، روند درمان و ایمنی

چند سوزن نازک طب سوزنی با دسته‌ی آبی روی لاله‌ی گوش یک مرد از نمای پشت سر؛ تصویر مقاله‌ی طب سوزنی برای وزوز گوش

فهرست مطالب

طب سوزنی برای وزوز گوش ممکن است در برخی افراد میزان آزار، ناراحتی و اختلال خواب ناشی از وزوز را کمی کم کند، اما پژوهش‌های دقیق نشان نداده‌اند که بلندی صدای وزوز را کاهش می‌دهد یا آن را درمان می‌کند. شواهد موجود ضعیف و ناهمسان است. پیش از هر درمانی، علت وزوز باید توسط پزشک گوش یا شنوایی‌شناس بررسی شود و طب سوزنی فقط به‌عنوان روشی مکمل در کنار درمان‌های استاندارد معنا دارد.

در این مطلب می‌بینیم وزوز گوش چیست، طب چینی آن را چگونه توضیح می‌دهد، پژوهش‌ها درباره‌ی طب سوزنی چه می‌گویند، کدام نقاط بیشتر استفاده می‌شوند و چه علائمی نیاز به پزشک فوری دارند. اگر با اصول این روش آشنا نیستید، مطلب طب سوزنی چیست نقطه‌ی شروع خوبی است.

وزوز گوش چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

وزوز گوش یعنی شنیدن صدایی مثل زنگ، سوت، هیس یا وزوز بدون اینکه منبع بیرونی وجود داشته باشد؛ خودش بیماری نیست و معمولاً نشانه‌ی تغییری در سیستم شنوایی است.

شایع‌ترین علت وزوز، کاهش شنوایی ناشی از افزایش سن یا قرار گرفتن طولانی در معرض صدای بلند است. وقتی سلول‌های مویی گوش داخلی آسیب می‌بینند، مغز ورودی کمتری دریافت می‌کند و گاهی با افزایش فعالیت مسیرهای شنوایی، صدایی را «می‌سازد». علت‌های دیگر شامل جرم گوش، عفونت گوش میانی، بیماری منیر، مشکلات مفصل فک، گرفتگی عضلات گردن، برخی داروها و به‌ندرت تومورهای خوش‌خیم عصب شنوایی است؛ فهرست کامل‌تر علت‌ها در مؤسسه‌ی ملی ناشنوایی آمریکا آمده است.

بیشتر وزوزها «ذهنی» هستند، یعنی فقط خود فرد صدا را می‌شنود. وزوزی که هم‌زمان با ضربان قلب می‌تپد ممکن است علت عروقی داشته باشد و باید جداگانه بررسی شود. شدت آزار وزوز هم به عوامل روانی وابسته است: استرس، اضطراب و کم‌خوابی می‌توانند صدا را آزاردهنده‌تر کنند و خود وزوز هم خواب را بدتر می‌کند. همین چرخه دلیل اصلی این است که بسیاری از درمان‌ها به‌جای حذف صدا، بر کاهش آزار آن تمرکز می‌کنند.

کی وزوز گوش نیاز به پزشک فوری دارد؟

کاهش ناگهانی شنوایی، وزوز یک‌طرفه، وزوز نبض‌دار، سرگیجه و شروع وزوز بعد از ضربه به سر از علائمی هستند که باید پیش از هر درمان مکمل توسط پزشک بررسی شوند.

کاهش ناگهانی شنوایی در یک یا هر دو گوش یک فوریت پزشکی است و درمان آن در روزهای اول بیشترین اثر را دارد. اگر وزوز شما با این علامت شروع شده، صبر کردن برای جلسه‌های طب سوزنی ممکن است فرصت درمان را از بین ببرد. وزوز فقط در یک گوش هم نیاز به معاینه‌ی متخصص و گاهی تصویربرداری دارد تا علت‌های ساختاری کنار گذاشته شوند.

جدول علائم هشدار وزوز گوش که پیش از طب سوزنی نیاز به مراجعه به پزشک دارند
علائم هشدار وزوز گوش؛ کاهش ناگهانی شنوایی، وزوز یک‌طرفه و نبض‌دار نیاز به پزشک دارند

طب چینی وزوز گوش را چگونه توضیح می‌دهد؟

در طب سنتی چینی، وزوز گوش معمولاً به ضعف «کلیه»، بالا رفتن «آتش کبد» یا انباشت «بلغم و گرما» نسبت داده می‌شود و درمان بر اساس الگوی هر فرد انتخاب می‌شود.

در این نظام، گوش با نصف‌النهار کلیه و کیسه‌ی صفرا و همچنین مسیر سه‌گرم‌کن پیوند دارد. وزوز ناگهانی و بلند که با عصبانیت، سردرد و قرمزی صورت همراه است، معمولاً به الگوی «آتش کبد» نسبت داده می‌شود. وزوز آرام و مزمن در افراد مسن‌تر که با خستگی و ضعف کمر همراه است، در قالب «کمبود کلیه» توضیح داده می‌شود. این مفاهیم بخشی از نظریه‌ی سنتی‌اند و با معنای امروزی کبد و کلیه در پزشکی یکی نیستند. برای شناخت بهتر مسیرها، مطلب مریدین‌ها و نقاط طب سوزنی را ببینید.

این تقسیم‌بندی توضیح می‌دهد چرا دو نفر با وزوز ممکن است نقاط متفاوتی دریافت کنند. از نظر علمی اما این الگوها هنوز با روش‌های عینی تأیید نشده‌اند و پژوهش‌ها بیشتر ترکیبی ثابت از نقاط اطراف گوش را آزموده‌اند.

پژوهش‌ها درباره‌ی طب سوزنی برای وزوز گوش چه می‌گویند؟

مرورهای علمی نشان داده‌اند طب سوزنی بلندی صدای وزوز را به‌طور معنادار کم نمی‌کند، اما در برخی پرسشنامه‌های آزار و ناتوانی ناشی از وزوز بهبود دیده شده است؛ کیفیت این پژوهش‌ها پایین است.

یکی از نخستین مرورهای نظام‌مند در سال ۲۰۰۰ شش کارآزمایی تصادفی را بررسی کرد. دو پژوهش بدون کورسازی نتیجه‌ی مثبت داشتند، اما چهار پژوهشی که کورسازی شده بودند اثر معناداری پیدا نکردند و نویسندگان نتیجه گرفتند اثربخشی طب سوزنی برای وزوز ثابت نشده است؛ خلاصه‌ی این مرور در پاب‌مد در دسترس است.

یک فراتحلیل جدیدتر که هشت کارآزمایی با حدود ۵۰۰ شرکت‌کننده را بررسی کرد، تفاوت معناداری در مقیاس بلندی صدا میان گروه طب سوزنی و گروه کنترل پیدا نکرد. در عوض، نمره‌های پرسشنامه‌ی ناتوانی وزوز و شاخص شدت وزوز در گروه طب سوزنی بهتر شده بود. نویسندگان تأکید کردند به‌خاطر کیفیت پایین و حجم کم نمونه‌ها، نمی‌توان نتیجه‌ی قطعی گرفت؛ متن این فراتحلیل در پاب‌مد آمده است.

راهنمای بالینی آکادمی گوش و حلق و بینی آمریکا برای وزوز مزمن هم درباره‌ی طب سوزنی توصیه‌ای نکرده و آن را نه پیشنهاد کرده و نه رد. همین راهنما درمان شناختی‌رفتاری را با قوت توصیه می‌کند؛ خلاصه‌ی آن در وب‌سایت آکادمی منتشر شده است. جمع‌بندی منصفانه این است که طب سوزنی ممکن است برای برخی افراد احساس کنترل و آرامش بیشتری بیاورد، اما نباید انتظار داشت صدا را خاموش کند.

کارت‌های خلاصه‌ی شواهد علمی طب سوزنی برای وزوز گوش
خلاصه‌ی شواهد؛ طب سوزنی بلندی صدای وزوز را کم نکرده، اما برخی شاخص‌های آزار را بهتر کرده است

کدام نقاط طب سوزنی برای وزوز گوش استفاده می‌شوند؟

نقاط جلوی گوش، یعنی SI19، TE21 و GB2، همراه با TE17 پشت نرمه‌ی گوش و نقاط دورتری مثل GB20 و TE3، در پژوهش‌ها و منابع طب چینی بیشتر از بقیه به کار رفته‌اند.

سه نقطه‌ی جلوی گوش در طب چینی به «دروازه‌های گوش» معروف‌اند و چون نزدیک مسیر عصب و رگ‌ها هستند، باید فقط توسط درمانگر آموزش‌دیده سوزن زده شوند. درمانگر معمولاً بر اساس الگوی فرد، نقاط دیگری مثل KI3 در مچ پا برای الگوی کمبود کلیه یا LR3 روی پا برای الگوی آتش کبد را هم اضافه می‌کند. در برخی مراکز از تحریک الکتریکی ملایم سوزن‌ها هم استفاده می‌شود که در مطلب الکتروآکوپانکچر توضیح داده شده است.

طب سوزنی گوش یا اوریکولوتراپی هم گاهی برای وزوز به کار می‌رود، اما هدف آن نقاط خود لاله‌ی گوش است، نه درمان مستقیم گوش داخلی؛ تفاوت آن را در مطلب طب سوزنی گوش ببینید. فشار دادن این نقاط در خانه بی‌خطر است، اما شواهدی برای اثر آن بر وزوز وجود ندارد؛ برای آشنایی با این شیوه مطلب طب فشاری را بخوانید.

جدول نقاط رایج طب سوزنی برای وزوز گوش شامل SI19، TE21، GB2، TE17، GB20 و TE3 با محل تقریبی
شش نقطه‌ی رایج طب سوزنی در درمان وزوز گوش و محل تقریبی آن‌ها

روند درمان و تعداد جلسات چگونه است؟

در بیشتر کارآزمایی‌ها، طب سوزنی دو تا سه بار در هفته و به مدت چهار تا شش هفته انجام شده است؛ اگر پس از حدود ده جلسه تغییری حس نکردید، ادامه دادن منطقی نیست.

در جلسه‌ی اول درمانگر درباره‌ی شروع وزوز، نوع صدا، گوش درگیر، کیفیت خواب، استرس و نتیجه‌ی آزمایش‌های شنوایی می‌پرسد. سپس سوزن‌ها برای ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در نقاط انتخاب‌شده باقی می‌مانند. بیشتر افراد سوزش کوتاهی هنگام ورود سوزن و بعد احساس سنگینی یا آرامش گزارش می‌کنند.

برای اینکه بتوانید اثر را واقعی ارزیابی کنید، پیش از شروع، شدت آزار وزوز را از صفر تا ده نمره بدهید و هر هفته دوباره ثبت کنید. توجه کنید که وزوز به‌طور طبیعی هم بالا و پایین می‌رود و بهتر شدن چندروزه لزوماً اثر درمان نیست. اگر هم‌زمان مشکل خواب دارید، مطلب طب سوزنی برای بی‌خوابی و اضطراب هم برایتان مفید است.

چه درمان‌هایی برای وزوز شواهد قوی‌تری دارند؟

درمان شناختی‌رفتاری، استفاده از سمعک در افراد دارای کاهش شنوایی و صدادرمانی همراه با آموزش، پشتوانه‌ی علمی بیشتری نسبت به طب سوزنی دارند.

درمان شناختی‌رفتاری صدا را حذف نمی‌کند، اما به فرد کمک می‌کند واکنش هیجانی‌اش به وزوز را تغییر دهد و آزار آن کمتر شود. در کسانی که کاهش شنوایی دارند، سمعک با تقویت صداهای محیط، وزوز را کمتر محسوس می‌کند. پخش صدای ملایم پس‌زمینه هنگام خواب هم به بسیاری کمک می‌کند. محافظت از گوش در برابر صدای بلند، مدیریت استرس و درمان بی‌خوابی بخش مهم هر برنامه‌ای است.

طب سوزنی را می‌توان در کنار این روش‌ها، به‌عنوان راهی برای آرام‌سازی و کاهش تنش امتحان کرد، به شرط اینکه جای ارزیابی شنوایی و درمان‌های اصلی را نگیرد.

طب سوزنی برای وزوز گوش چه عوارض و محدودیت‌هایی دارد؟

وقتی طب سوزنی با سوزن یک‌بارمصرف و توسط درمانگر آموزش‌دیده انجام شود، عوارض جدی آن نادر است؛ کبودی، درد خفیف و سرگیجه‌ی کوتاه شایع‌ترین عوارض‌اند.

افرادی که داروی رقیق‌کننده‌ی خون مصرف می‌کنند یا اختلال انعقادی دارند، باید پیش از شروع با پزشک مشورت کنند. در بارداری برخی نقاط ممنوع است و افرادی که ضربان‌ساز قلب دارند نباید تحریک الکتریکی دریافت کنند. فهرست کامل موارد منع و خطرهای نادر را در مطلب عوارض طب سوزنی آورده‌ایم. انتخاب درمانگر دارای مجوز هم مهم است؛ راه استعلام آن در مطلب مدرک طب سوزنی معتبر توضیح داده شده است.

جمع‌بندی

طب سوزنی برای وزوز گوش درمان قطعی نیست. پژوهش‌ها نشان داده‌اند بلندی صدای وزوز با آن تغییر معناداری نمی‌کند، هرچند برخی افراد کاهش آزار و بهبود کیفیت زندگی را گزارش کرده‌اند. اگر وزوز تازه، یک‌طرفه، نبض‌دار یا همراه با کاهش شنوایی است، ابتدا به پزشک مراجعه کنید. اگر علت جدی کنار گذاشته شد و می‌خواهید طب سوزنی را امتحان کنید، آن را با درمانگر معتبر، برای مدتی محدود و در کنار درمان‌های اثبات‌شده‌تر مثل درمان شناختی‌رفتاری انجام دهید.

آیا طب سوزنی وزوز گوش را کاملاً از بین می‌برد؟

خیر. پژوهش‌ها نشان نداده‌اند که طب سوزنی صدای وزوز را حذف یا به‌طور معنادار کم می‌کند. در برخی افراد، آزار و ناراحتی ناشی از وزوز کمتر شده، اما این نتیجه قطعی نیست.

برای وزوز گوش چند جلسه طب سوزنی لازم است؟

در بیشتر پژوهش‌ها دو تا سه جلسه در هفته به مدت چهار تا شش هفته انجام شده است. اگر پس از حدود ده جلسه تغییری حس نکردید، ادامه دادن توصیه نمی‌شود.

نقاط طب سوزنی برای وزوز گوش کجا هستند؟

نقاط رایج شامل SI19، TE21 و GB2 در جلوی گوش، TE17 پشت نرمه‌ی گوش، GB20 پشت گردن و TE3 روی پشت دست است. سوزن زدن نقاط اطراف گوش فقط باید توسط درمانگر آموزش‌دیده انجام شود.

آیا طب سوزنی برای وزوز ناشی از صدای بلند هم مفید است؟

شواهد خاصی برای این نوع وزوز وجود ندارد. وزوز ناشی از صدای بلند معمولاً با آسیب گوش داخلی همراه است و محافظت از گوش، ارزیابی شنوایی و در صورت نیاز سمعک مهم‌ترین اقدام‌ها هستند.

طب سوزنی برای وزوز گوش عوارض دارد؟

با سوزن یک‌بارمصرف و درمانگر آموزش‌دیده، عوارض جدی نادر است. کبودی، درد خفیف یا سرگیجه‌ی کوتاه ممکن است پیش بیاید. مصرف‌کنندگان داروهای رقیق‌کننده‌ی خون و زنان باردار باید پیش از شروع مشورت کنند.

روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!

میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0

هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

نویسنده: تیم تحریریه ذنیران

دیدگاهتان را بنویسید

ورود به سایت
نام کاربری / ایمیل / شماره موبایل خود را وارد کنید
بازیابی کلمه عبور
شماره موبایل یا پست الکترونیک خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
تغییر رمز عبور
یک رمز عبور برای اکانت خود تنظیم کنید
تغییر رمز با موفقیت انجام شد
ورود به سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
ثبت نام در سایت
شماره موبایل / ایمیل را تایید و اطلاعات را تکمیل کنید
ثبت نام در سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر