دنیس مک‌کنا کیست؟ داروشناس قومی، آیاواسکا و «برادری ورطه‌ی فریاد»

پاسخ کوتاه: دنیس مک‌کنا (Dennis McKenna، متولد ۱۹۵۰) داروشناس قومی آمریکایی است که با برادرش ترنس «چشم‌انداز نادیدنی» را نوشت و درباره‌ی داروشناسی آیاواسکا و گیاهان آمازون پژوهش کرده است. او عضو هیئت‌مؤسس مؤسسه‌ی پژوهشی هفتر است که پژوهش درباره‌ی کاربرد درمانی توهم‌زاها را دنبال می‌کند.

برای زمینه، شمنیزم، رایخل-دولماتوف و پیتر فرست را ببینید.

دنیس مک‌کنا کیست؟ زندگی و ارتباطات

پاسخ مستقیم: داروشناس قومی با دکترای گیاه‌شناسی که پژوهش خود را روی آیاواسکا و گیاهان آمازون متمرکز کرد.

طبق ویکی‌پدیا، دنیس ۱۹۵۰ در پائونیا، کلرادو به دنیا آمد. پس از مرگ مادرشان در ۱۹۷۰، او و ترنس و سه دوست به آمازون کلمبیا رفتند تا گیاهی با نام «اوکوهه» (حاوی DMT) را بیابند؛ به‌جای آن به مزارعی از قارچ‌های بزرگ Psilocybe cubensis رسیدند که کانون سفر شد. ویکی‌پدیا همین سفر را سرچشمه‌ی «آزمایش لا چورِرا» می‌داند که در آن برادران تلاش کردند با فنون صوتی «دی‌ان‌ای هارمین را با دی‌ان‌ای عصبی خودشان پیوند دهند». این روایتی است که خود آن دو داده‌اند؛ ما نمی‌توانیم آن را تأیید کنیم.

دنیس کارشناسی ارشد گیاه‌شناسی را ۱۹۷۹ از دانشگاه هاوایی و دکترا را ۱۹۸۴ از دانشگاه بریتیش کلمبیا گرفت؛ عنوان پایان‌نامه‌اش «مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز در گیاهان توهم‌زای آمازون: بررسی‌های قوم‌گیاه‌شناختی، گیاه‌شیمیایی و دارویی» بود. سپس دوره‌های پسادکتری در آزمایشگاه داروشناسی بالینی مؤسسه‌ی ملی سلامت روان آمریکا و بخش عصب‌شناسی دانشکده‌ی پزشکی استنفورد گذراند. بعدها مدرس ارشد مرکز معنویت و شفا در دانشگاه مینه‌سوتا و پژوهشگر ارشد در انستیتوی فناوری بریتیش کلمبیا بود.

روش: گیاه‌شناسی و داروشناسی میدانی

پاسخ مستقیم: گردآوری گیاه در سفرهای آمازون و بررسی ترکیب شیمیایی و دارویی آن در آزمایشگاه.

ویکی‌پدیا می‌نویسد پژوهش او شامل داروشناسی، گیاه‌شناسی و شیمی آیاواسکا و «اوکوهه» بود (موضوع پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشدش) و در آمازون پرو، کلمبیا و برزیل کار میدانی گسترده کرد. ویکی‌پدیا اضافه می‌کند پژوهش او به توسعه‌ی محصولات طبیعی برای شرکت آودا انجامید. این‌ها روشن می‌کند «روش» او آزمایشگاهی و گیاه‌شناختی بود، نه تمرین شمنی.

آثار اصلی

پاسخ مستقیم: «چشم‌انداز نادیدنی» (۱۹۷۵)، «برادری ورطه‌ی فریاد» (۲۰۱۲) و «جستجوی داروشناسی قومی برای داروهای روانگردان» (۲۰۱۸).

ویکی‌پدیا فهرست می‌کند: «چشم‌انداز نادیدنی» (۱۹۷۵ با ترنس)، راهنمای پرورش قارچ سیلوسایبین (۱۹۷۶، با نام‌های مستعار)، «کتاب مقدس بخور» (۲۰۰۷)، «داروهای گیاهی» (۲۰۰۸ با دیگران)، «برادری ورطه‌ی فریاد» (۲۰۱۲)، «بیداری‌های آیا» (۲۰۱۳)، «بازگشت به مغز عدن» (۲۰۱۴) و «جستجوی داروشناسی قومی برای داروهای روانگردان: ۵۰ سال پژوهش» (۲۰۱۸). همان‌جا می‌گوید برادران نخستین کسانی بودند که روش قابل‌اتکایی برای پرورش خانگی قارچ سیلوسایبین یافتند. ما این ادعا را بررسی نکرده‌ایم و دستورالعملی هم نمی‌دهیم؛ پرورش یا نگهداری این قارچ در بسیاری از کشورها غیرقانونی است.

ارزیابی: چه چیزی مستند است؟

پاسخ مستقیم: مدرک‌ها، مناصب و فهرست آثار مستند است؛ ادعاهای «آزمایش لا چورِرا» تأییدشدنی نیست.

مدارک تحصیلی و مناصب او در ویکی‌پدیا آمده است. اما روایت دو برادر از سفر ۱۹۷۰ ــ از جمله «پیوند دی‌ان‌ای» و تماس با «لوگوس» ــ نه آزمون‌شده است نه تکرارپذیر. ویکی‌پدیا درباره‌ی «نظریه‌ی تازگی» ترنس می‌نویسد شبه‌علم شمرده می‌شود؛ ما این را درباره‌ی دنیس نمی‌گوییم، اما یادآوری می‌کنیم که کتاب مشترک «چشم‌انداز نادیدنی» پیش‌درآمد آن نظریه بود. نقد مستقلی که درباره‌ی پژوهش‌های داروشناسی خود دنیس باشد پیدا نکردیم.

شواهد: سیلوسایبین و تجربه‌ی عرفانی

پاسخ مستقیم: یک مطالعه‌ی کنترل‌شده‌ی ۲۰۰۶ در محیط بالینی تجربه‌های عرفانی با معنای پایدار گزارش کرد، اما نه درباره‌ی او.

گریفیتس و همکاران (۲۰۰۶، Psychopharmacology) به ۳۶ بزرگسال علاقه‌مند به معنویت و بی‌سابقه‌ی مصرف توهم‌زا، در محیط حمایتی و دوسوکور، سیلوسایبین (۳۰ میلی‌گرم برای هر ۷۰ کیلوگرم) و متیل‌فنیدات دادند. ۲۲ نفر از ۳۶ نفر (۶۱٪) تجربه‌ی «کامل» عرفانی داشتند. دو ماه بعد ۶۷٪ آن را در میان پنج تجربه‌ی بامعنای زندگی‌شان و ۷۱٪ در میان پنج تجربه‌ی معنوی مهم‌شان دانستند و ۷۹٪ افزایش رضایت یا بهزیستی گزارش کردند. پس از ۱۴ ماه این ارقام هنوز بالا بود: ۵۸٪ و ۶۷٪ و ۶۴٪ افزایش بهزیستی.

این پژوهش با نظارت بالینی انجام شد، نه در یک مراسم آمازونی، و درباره‌ی آیاواسکا یا کار دنیس نیست. نتیجه‌اش «مصرف خانگی را امن می‌کند» نیست. سیلوسایبین در بسیاری از کشورها محدود یا غیرقانونی است و برای افراد با سابقه‌ی روان‌پریشی، دارو یا بیماری قلبی خطرناک می‌تواند باشد؛ پیش از هر تصمیمی با پزشک مشورت کنید.

او را چطور بخوانیم؟

• او را «داروشناس قومی و گیاه‌شناس» بخوانید، نه شمن و نه توصیه‌کننده‌ی مصرف.
• روایت‌های شخصی سفر آمازون را از یافته‌های داروشناسی جدا کنید.
• برای تمرین‌های آرام‌سازی و تمرکز بدون ماده می‌توانید آستانه را امتحان کنید؛ جایگزین درمان نیست.

جمع‌بندی

دنیس مک‌کنا پژوهشگر داروشناسی گیاهان توهم‌زا و برادر ترنس مک‌کنا است. مدارک و مناصبش مستند است، اما روایت‌های شخصی سفر ۱۹۷۰ تأییدپذیر نیست و ما نقد مستقلی از کارش پیدا نکردیم. شواهد سیلوسایبین زمینه‌ای است و کار او را ارزیابی نمی‌کند.

منابع

• Dennis McKenna. Wikipedia.
• Terence McKenna. Wikipedia (برای سفر ۱۹۷۰).
• Griffiths RR et al. Psilocybin can occasion mystical-type experiences having substantial and sustained personal meaning and spiritual significance. Psychopharmacology. 2006.
• Griffiths RR et al. Mystical-type experiences occasioned by psilocybin mediate the attribution of personal meaning and spiritual significance 14 months later. J Psychopharmacol. 2008.