چنگ دان‌آنگ کیست؟ پدر طب سوزنی مدرن چین و اصلاحات آموزشی او

کلاس خالی آموزش پزشکی با نیمکت‌های چوبی و تخته

فهرست مطالب

چنگ دان‌آنگ (Cheng Dan’an، ۱۸۹۹–۱۹۵۷) طب‌سوزنی‌کار و آموزگار چینی بود که نخستین مدرسه‌ی طب سوزنی در چین مدرن را بنیان گذاشت، نخستین مجله‌ی تخصصی این رشته را منتشر کرد و شیوه‌ی سوزن‌زنی را با کنار گذاشتن خون‌گیری، طالع‌بینی و ابزارهای درشت دگرگون کرد. بسیاری از مورخان او را «پدر طب سوزنی مدرن» می‌نامند.

در این مقاله می‌خوانید چه چیزی او را به طب سوزنی کشاند، انجمن و مدرسه‌اش چگونه کار می‌کرد، کدام اصلاحات را به نام او ثبت کرده‌اند و چرا تاریخ‌نگاران نقش او را در ماندگاری طب سوزنی در قرن بیستم مهم می‌دانند.

زندگی چنگ دان‌آنگ از جیانگ‌یین تا سوژو

چنگ دان‌آنگ در ۱۸۹۹ در جیانگ‌یین در استان جیانگسو به دنیا آمد و در ۱۰ ژوئیه‌ی ۱۹۵۷ در سوژو بر اثر حمله‌ی قلبی درگذشت.

پدرش طب سوزنی کار می‌کرد، اما نقطه‌ی عطف زندگی خود او در ۱۹۲۳ رخ داد: کمردرد شدیدی گرفت و به روایت زندگی‌نامه‌ها، سوزن‌های پدر دردش را آرام کرد. همین تجربه او را به‌طور جدی به سمت طب سوزنی برد. در دهه‌ی ۱۹۳۰ برای آموختن به ژاپن رفت و در کالج طب سوزنی توکیو درس خواند؛ پژوهشی که دانشگاه طب چینی نانجینگ بر پایه‌ی اسناد دست‌اول منتشر کرده، می‌گوید این سفر هم اعتمادش به اثر موکسا را بیشتر کرد و هم زمینه‌ی اصلاح سوزن‌ها را فراهم آورد.

سال‌های پربار او میان ۱۹۲۹ تا ۱۹۳۷ بود. جنگ دوم چین و ژاپن این دوره را قطع کرد؛ چنگ به چونگ‌چینگ گریخت و وقتی در ۱۹۴۷ به جیانگسو برگشت، مدرسه‌اش ویران شده بود. پس از ۱۹۴۹ دوباره به کار آموزشی برگشت و در سال‌های پایانی، با وجود بیماری، مسئولیت‌های رسمی مهمی گرفت.

نمودار زمانی زندگی چنگ دان‌آنگ: تولد ۱۸۹۹ در جیانگ‌یین، کمردرد و درمان با سوزن پدر ۱۹۲۳، انجمن پژوهش طب سوزنی، مجله و مدرسه و سفر ژاپن، احیای انجمن در سوژو و درگذشت ۱۹۵۷
شش ایستگاه زندگی چنگ دان‌آنگ، از تولد در جیانگ‌یین تا احیای مدرسه در سوژو و درگذشت در ۱۹۵۷

نمودار بالا شش ایستگاه این مسیر را نشان می‌دهد: تولد در ۱۸۹۹، بیماری و درمان در ۱۹۲۳، بنیان انجمن پژوهش در حدود ۱۹۲۹–۱۹۳۰، مجله و مدرسه و سفر ژاپن تا آغاز جنگ، احیای انجمن در سوژو و ریاست مدرسه در دهه‌ی ۱۹۵۰ و درگذشت در ۱۹۵۷.

انجمن پژوهش طب سوزنی چین و آموزش مکاتبه‌ای

مهم‌ترین کار چنگ دان‌آنگ ساختن نهادی آموزشی بود: انجمن پژوهش طب سوزنی چین که بعدها به مدرسه‌ای رسمی تبدیل شد.

منابع درباره‌ی سال تأسیس هم‌صدا نیستند؛ ویکی‌پدیای انگلیسی آغاز کار را ۱۹۳۰ می‌داند و مقاله‌ی ۲۰۲۴ مجله‌ی دانشگاه طب چینی نانجینگ آن را ۱۹۲۹ ثبت کرده است. انجمن ابتدا در شهر ووشی فعال بود و روش اصلی‌اش آموزش مکاتبه‌ای بود؛ یعنی شاگردان از شهرهای دور درس‌نامه دریافت می‌کردند و پرسش‌هایشان را با نامه می‌فرستادند. پژوهشی در همین دانشگاه می‌گوید انجمن در این دوره بیش از ده هزار طب‌سوزنی‌کار تربیت کرد؛ عددی که باید آن را برآورد خود منابع چینی دانست.

انجمن بازوی نشر هم داشت و کتاب‌های بسیاری، بیشترشان نوشته‌ی خود چنگ، چاپ کرد. تا ۱۹۳۷ نام آن به «مدرسه‌ی تخصصی طب سوزنی چین» تغییر کرده بود؛ نامی که به گفته‌ی بریدی اندروز، مورخ پزشکی، نشان می‌داد مدرک‌های آن از سوی دولت به رسمیت شناخته می‌شد. مقاله‌ی ۲۰۲۴ نانجینگ این دوره‌ی تقریباً ده‌ساله را آغاز «الگوی آموزش مدرن طب سوزنی» می‌داند: هدف آموزشی روشن، مدیریت و هیئت علمی منظم، برنامه‌ی درسی و کتاب‌های درسی، و ارزیابی عملی شاگردان.

در ۱۹۳۳ چنگ مجله‌ی «ژن‌جیو زاژی» (مجله‌ی طب سوزنی) را راه انداخت که نخستین نشریه‌ی تخصصی طب سوزنی در چین به شمار می‌رود. این مجله کنار درس‌نامه‌ها، شبکه‌ای از شاگردان و درمانگران پراکنده را به هم وصل می‌کرد.

اصلاحات چنگ دان‌آنگ در عمل طب سوزنی

چنگ دان‌آنگ طب سوزنی را از چهار جهت تغییر داد: پیوند نقاط با کالبدشناسی، سوزن نازک فلزی، آموزش نهادی و جدا کردن درمان از طالع‌بینی.

او در کتاب «درمان‌شناسی طب سوزنی و موکسای چین» (۱۹۳۱) گلایه کرد که مسیر نقاطی که پیشینیان ثبت کرده‌اند بیشتر بی‌جزئیات است و کوشید نقاط و مریدین‌ها را با پراکندگی اعصاب محیطی تطبیق دهد تا طب سوزنی در چشم پزشکان آن روز اعتبار بیشتری پیدا کند. این کتاب که تا حدی از نوشته‌های دوره‌ی سونگ الهام گرفته بود، با استقبال روبه‌رو شد و تا مه ۱۹۳۷ به چاپ هشتم رسید. برای آشنایی با خود این نقاط، مقاله‌ی مریدین‌ها و نقاط طب سوزنی را ببینید.

تغییر دوم به ابزار مربوط بود. پیش از او طب سوزنی اغلب با خون‌گیری همراه بود، اما چنگ می‌گفت سوزنی که خون بیرون بکشد نشانه‌ی ناشی‌گری درمانگر است. او سوزن‌های درشت و نیشترها را کنار گذاشت و سوزن نازک فلزی را، که امروز همه‌جا رایج است، ترجیح داد. پژوهشی در ۲۰۲۶ درباره‌ی تاریخ جنس سوزن‌ها، رواج سوزن نازک فولاد ضدزنگ در چین را به حمایت او نسبت می‌دهد.

اینفوگرافیک چهار اصلاح چنگ دان‌آنگ در طب سوزنی: تطبیق نقاط با کالبدشناسی اعصاب، سوزن نازک فلزی به جای ابزار درشت و خون‌گیری، آموزش نهادی و جدایی از طالع‌بینی
چهار محور اصلاحات چنگ دان‌آنگ: کالبدشناسی، سوزن نازک، آموزش نهادی و کنار گذاشتن طالع‌بینی و خرافه

چهار کادر این اینفوگرافیک همان چهار محور را خلاصه می‌کند. محور چهارم شاید کمتر دیده شود: چنگ باور داشت زمان درمان را نباید با محاسبه‌های یین و یانگ تعیین کرد و رسم سوزن‌زدن مردان در سمت چپ و زنان در سمت راست را خرافه می‌دانست. او می‌خواست طب سوزنی به جای پیوند با طالع‌بینی، بر کالبدشناسی و تجربه‌ی بالینی تکیه کند.

چرا اصلاحات او در زمان خودش مهم بود؟

اصلاحات چنگ دان‌آنگ در دوره‌ای رخ داد که طب چینی زیر فشار شدید مدرن‌سازی بود و آینده‌ی آن در چین روشن نبود.

در ۱۹۲۹ در نخستین کنفرانس بهداشت مرکزی دولت ملی‌گرا پیشنهادی برای کنار گذاشتن تدریجی طب سنتی مطرح شد. شان هسیانگ‌لین لِی، مورخ پزشکی، در کتاب «نه خر و نه اسب» نشان می‌دهد طب چینی در این دوره برای ماندن ناچار شد خود را به زبان علم مدرن بازتعریف کند، و چنگ را از نمونه‌های همین تلاش در حوزه‌ی طب سوزنی می‌شمارد.

از این منظر کار چنگ دو رو داشت. از یک سو آموزش طب سوزنی را از انحصار سنت‌های خانوادگی و رابطه‌ی استاد و شاگرد بیرون آورد و آن را نظام‌مند و قابل آموزش به هزاران نفر کرد. از سوی دیگر بخشی از نظریه‌ی سنتی را بازنویسی کرد تا با کالبدشناسی غربی جور شود؛ کاری که برخی آن را نجات و برخی دیگر دگرگونی بنیادی سنت می‌دانند.

دهه‌ی ۱۹۵۰: احیای مدرسه و مسئولیت‌های رسمی

پس از جنگ، چنگ دان‌آنگ در ۱۹۵۱ انجمن و مدرسه‌اش را در سوژو دوباره راه انداخت و در سال‌های آخر عمر به جایگاه‌های رسمی بالایی رسید.

در ۱۹۵۴ عضو کنگره‌ی خلق استان جیانگسو شد و ریاست کنگره‌ی طب چینی این استان را بر عهده گرفت. در همان سال مدیر مدرسه‌ای در نانجینگ شد که بعدها «کالج طب چینی جیانگسو» نام گرفت. به نوشته‌ی ویکی‌پدیا بر پایه‌ی کتاب اندروز، در ۱۹۵۵ به عضویت آکادمی علوم چین درآمد و به معاونت و سپس ریاست انجمن پزشکی چین منصوب شد.

این دوره با سیاست حکومت جدید چین برای ادغام طب چینی در نظام سلامت دولتی هم‌زمان بود. کیم تیلور در کتاب «طب چینی در چین کمونیستی آغازین» (۲۰۰۴) احیای مدرسه‌ی او در سوژو را در همین بستر بررسی می‌کند؛ یعنی زمانی که دولت تازه می‌خواست از طب چینی، در شکلی استانداردشده و قابل آموزش، در کنار پزشکی جدید استفاده کند.

میراث چنگ دان‌آنگ و جایگاه او در تاریخ طب سوزنی

تاریخ‌نگاران چنگ دان‌آنگ را یکی از مهم‌ترین چهره‌های گذار طب سوزنی از سنت خانوادگی به رشته‌ای دانشگاهی می‌دانند.

آلکساندرا دیمیتروا در کتاب «عصب‌شناسی یکپارچه» (انتشارات آکسفورد، ۲۰۲۰) می‌نویسد او «به‌طور گسترده پدر طب سوزنی مدرن» شناخته می‌شود. بریدی اندروز در «ساختن طب چینی مدرن» (۲۰۱۴) می‌گوید چنگ طب سوزنی چین را از خرافه و فراموشی نجات داد و راه را برای طب سوزنی علمی هموار کرد؛ طب سوزنی‌ای که در دوره‌ی کمونیستی جایگاه کل طب چینی را بالا برد.

برای فهم این میراث بهتر است او را کنار چهره‌های کلاسیک‌تر دید. یانگ جی‌ژو در ۱۶۰۱ دانش پیشینیان را در یک دانشنامه گرد آورد و هوانگفو می در قرن سوم نخستین متن نظام‌مند نقاط را نوشت؛ چنگ در قرن بیستم همین دانش را به کلاس درس، مجله و آموزش مکاتبه‌ای برد. سبک‌های جدیدتری مانند طب سوزنی مستر تونگ هم در همین فضای پس از او رشد کردند.

طب سوزنی امروز و نکته‌هایی برای خواننده

طب سوزنی امروز برای برخی دردها شواهد قابل توجهی دارد، اما باید فقط با درمانگر دارای مجوز و سوزن استریل انجام شود.

مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه‌ی آمریکا (NCCIH) می‌گوید طب سوزنی ممکن است به تسکین کمردرد، گردن‌درد، درد زانو در آرتروز و کاهش دفعات سردرد کمک کند، و عوارض جدی آن وقتی درمانگر آموزش‌دیده با سوزن استریل یک‌بارمصرف کار می‌کند نادر است. همین سوزن نازک یک‌بارمصرف، به نوعی ادامه‌ی همان اصلاحی است که چنگ برای کنار گذاشتن ابزارهای خشن آغاز کرد.

اگر به این روش فکر می‌کنید، درباره‌ی عوارض طب سوزنی بخوانید و پیش از شروع، مجوز درمانگر را بپرسید؛ معیارهای انتخاب را در مقاله‌ی مدرک طب سوزنی معتبر آورده‌ایم.

جمع‌بندی

چنگ دان‌آنگ در فاصله‌ی ۱۹۲۹ تا ۱۹۵۷ طب سوزنی چین را از شکل پراکنده و خانوادگی به آموزشی نهادی با انجمن، مدرسه، مجله و درس‌نامه رساند. او سوزن نازک فلزی را جایگزین ابزارهای درشت و خون‌گیری کرد، طب سوزنی را از طالع‌بینی جدا کرد و کوشید نقاط را با کالبدشناسی اعصاب پیوند دهد. به همین دلیل مورخان او را پدر طب سوزنی مدرن می‌دانند، هرچند بازتعریف او از سنت هنوز محل بحث است.

منابع

سؤالات متداول

چنگ دان‌آنگ چه کسی بود؟

طب‌سوزنی‌کار و آموزگار چینی (۱۸۹۹–۱۹۵۷) که نخستین مدرسه‌ی طب سوزنی در چین مدرن و نخستین مجله‌ی این رشته را بنیان گذاشت.

چرا چنگ دان‌آنگ را پدر طب سوزنی مدرن می‌نامند؟

چون آموزش طب سوزنی را نهادی کرد، سوزن نازک فلزی را جایگزین ابزارهای درشت و خون‌گیری کرد و طب سوزنی را از طالع‌بینی جدا کرد.

انجمن پژوهش طب سوزنی چین چگونه آموزش می‌داد؟

بیشتر به شیوه‌ی مکاتبه‌ای؛ شاگردان درس‌نامه دریافت می‌کردند و انجمن کتاب‌ها و مجله‌ی طب سوزنی را هم منتشر می‌کرد.

چنگ دان‌آنگ درباره‌ی خون‌گیری در طب سوزنی چه می‌گفت؟

او می‌گفت سوزنی که خون بیرون بکشد نشانه‌ی ناشی‌گری درمانگر است و به جای ابزارهای درشت، سوزن نازک فلزی را ترجیح می‌داد.

چنگ دان‌آنگ در ژاپن چه آموخت؟

در دهه‌ی ۱۹۳۰ در کالج طب سوزنی توکیو درس خواند؛ این سفر اعتمادش به موکسا را بیشتر کرد و زمینه‌ی اصلاح سوزن‌ها را فراهم آورد.

مدرسه‌ی چنگ دان‌آنگ پس از جنگ چه شد؟

مدرسه در جنگ ویران شد، در ۱۹۵۱ در سوژو دوباره راه افتاد و در ۱۹۵۴ چنگ مدیر مدرسه‌ای در نانجینگ شد که بعدها کالج طب چینی جیانگسو نام گرفت.

روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!

میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0

هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

نویسنده: تیم تحریریه ذنیران

دیدگاهتان را بنویسید

ورود به سایت
نام کاربری / ایمیل / شماره موبایل خود را وارد کنید
بازیابی کلمه عبور
شماره موبایل یا پست الکترونیک خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
تغییر رمز عبور
یک رمز عبور برای اکانت خود تنظیم کنید
تغییر رمز با موفقیت انجام شد
ورود به سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
ثبت نام در سایت
شماره موبایل / ایمیل را تایید و اطلاعات را تکمیل کنید
ثبت نام در سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر