انرژی درمانی از راه دور؛ ریکی از راه دور، پژوهش‌ها و نشانه‌های هشدار
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: انرژی درمانی از راه دور یعنی درمانگر بدون حضور فیزیکی و بدون لمس، از فاصله‌ی دور، با نیت، تمرکز، دعا یا روش‌هایی مانند ریکی از راه دور برای آرامش و بهبود فرد کار کند. بسیاری از دریافت‌کنندگان احساس آرامش گزارش می‌کنند، اما پژوهش‌های کنترل‌شده تاکنون اثر مستقلی فراتر از انتظار و دارونما را به‌طور قطعی نشان نداده‌اند. این روش هرگز نباید جایگزین درمان پزشکی شود.
با فراگیر شدن تماس تصویری و پیام‌رسان‌ها، تبلیغ «جلسه‌ی انرژی درمانی آنلاین» و «ریکی از راه دور» زیاد شده است. برخی آن را تجربه‌ای آرام‌بخش می‌دانند و برخی دیگر نگران هزینه‌های سنگین و وعده‌های اغراق‌آمیز هستند. در این مقاله توضیح می‌دهیم انرژی درمانی از راه دور چیست، چه شکل‌هایی دارد، یک جلسه چگونه برگزار می‌شود، پژوهش‌ها چه یافته‌اند و چطور از سوءاستفاده در امان بمانید. اگر با مفهوم کلی آشنا نیستید، ابتدا مقاله‌ی انرژی درمانی چیست را بخوانید. یکی از روش‌هایی که این روزها زیاد تبلیغ می‌شود تتا هیلینگ است که ادعاها و نقدهایش را جداگانه بررسی کرده‌ایم.
انرژی درمانی از راه دور چیست؟
جواب کوتاه: انرژی درمانی از راه دور مجموعه‌ای از روش‌هاست که بر این باور تکیه دارند که نیت و توجه درمانگر می‌تواند بدون تماس و از فاصله‌ی دور بر حال فرد اثر بگذارد. در پژوهش‌های علمی به آن «شفای از راه دور» (Distant Healing) می‌گویند.
در سنت‌های گوناگون، این ایده شکل‌های مختلفی دارد: دعا برای بیمار، «ارسال» انرژی در ریکی، تصویرسازی ذهنی و تمرکز بر عکس یا نام فرد. نقطه‌ی مشترک همه‌ی آنها این است که درمانگر و دریافت‌کننده در یک مکان نیستند و تماس فیزیکی وجود ندارد.
این را باید از «جلسه‌ی آنلاین» جدا کرد. در جلسه‌ی آنلاین، مثلاً تمرین تنفس، مدیتیشن هدایت‌شده یا گفت‌وگوی حمایتی، فرد صدای درمانگر را می‌شنود و خودش تمرین می‌کند؛ این بخش اثرهای شناخته‌شده‌ای بر آرامش دارد. اما ادعای اصلی شفای از راه دور این است که حتی بدون آگاهی فرد هم اثر دارد؛ ادعایی که آزمودن آن دشوارتر است.
انواع انرژی درمانی از راه دور
جواب کوتاه: رایج‌ترین شکل‌ها ریکی از راه دور، دعا و نیت جمعی، لمس درمانی بدون تماس، و جلسه‌های زنده با تماس تصویری یا تلفنی هستند که بیشتر شامل آرام‌سازی و مدیتیشن هدایت‌شده‌اند.
- ریکی از راه دور: در سنت ریکی اوسویی، روش ارسال از راه دور معمولاً در سطح دوم آموزش داده می‌شود. توضیح سطح‌ها را در مقاله‌ی درجه‌های ریکی و مبانی آن را در ریکی چیست بخوانید.
- دعا و نیت جمعی: گروهی برای فرد بیمار دعا یا نیت مثبت می‌کنند، گاهی بدون اینکه او خبر داشته باشد.
- لمس درمانی بدون تماس: در «لمس درمانی» دست‌ها چند سانتی‌متر بالای بدن حرکت می‌کنند؛ این روش در فاصله‌ی نزدیک است، اما تماس فیزیکی ندارد. درباره‌اش در مقاله‌ی لمس درمانی نوشته‌ایم.
- جلسه‌ی زنده‌ی آنلاین: درمانگر با تماس تصویری یا تلفن، فرد را در آرام‌سازی، تنفس و تصویرسازی همراهی می‌کند و هم‌زمان کار انرژی خود را انجام می‌دهد.
یک جلسه انرژی درمانی از راه دور چگونه است؟
جواب کوتاه: معمولاً زمان جلسه از قبل هماهنگ می‌شود. فرد در جای آرامی دراز می‌کشد یا می‌نشیند، تلفن را بی‌صدا می‌کند و ۲۰ تا ۶۰ دقیقه استراحت می‌کند؛ در برخی جلسه‌ها درمانگر با تماس صوتی یا تصویری او را راهنمایی می‌کند.
- گفت‌وگوی اولیه: درمانگر درباره‌ی هدف شما، وضعیت سلامت و درمان‌های فعلی‌تان می‌پرسد.
- آماده‌سازی محیط: اتاقی آرام، نور ملایم، لباس راحت و پتو یا بالش.
- دوره‌ی جلسه: شما استراحت می‌کنید یا به راهنمایی صوتی گوش می‌دهید؛ درمانگر در محل خود کار انرژی انجام می‌دهد.
- پایان و بازخورد: چند دقیقه آرام می‌مانید، آب می‌نوشید و احساس‌هایتان را یادداشت می‌کنید یا با درمانگر در میان می‌گذارید.
بیشترین تجربه‌هایی که گزارش می‌شود، آرامش، گرما یا سوزن‌سوزن شدن، خواب‌آلودگی و رها شدن تنش است. این احساس‌ها واقعی‌اند، اما همان‌طور که در ادامه می‌بینیم، تشخیص اینکه از خود روش است یا از استراحت و انتظار، کار ساده‌ای نیست.
پژوهش‌ها درباره انرژی درمانی از راه دور چه می‌گویند؟
جواب کوتاه: یک مرور نظام‌مند مهم در سال ۲۰۰۰ نتیجه گرفت که شواهد برای داوری قطعی کافی نیست، و بزرگ‌ترین کارآزمایی دعا از راه دور در سال ۲۰۰۶ هیچ اثری بر بهبود بیماران نیافت. بنابراین، اثر مستقل شفای از راه دور هنوز ثابت نشده است.
جان آستین و همکارانش در سال ۲۰۰۰ در مجله‌ی Annals of Internal Medicine همه‌ی کارآزمایی‌های تصادفی درباره‌ی شفای از راه دور را مرور کردند: ۲۳ کارآزمایی با ۲۷۷۴ بیمار، شامل دعا، لمس درمانی بدون تماس و روش‌های دیگر. در ۱۳ مطالعه اثر معنادار، در ۹ مطالعه بدون اثر و در یک مطالعه اثر منفی دیده شد. نویسندگان تأکید کردند ضعف‌های روش‌شناختی اجازه‌ی نتیجه‌گیری قطعی نمی‌دهد و پژوهش بیشتر لازم است (چکیده‌ی مقاله در PubMed).
چند سال بعد، کارآزمایی بزرگ STEP در شش بیمارستان آمریکا روی ۱۸۰۲ بیمار جراحی بای‌پس قلب انجام شد. در دو گروهی که نمی‌دانستند برایشان دعا می‌شود یا نه، عوارض در ۵۲ درصد گروه دعا و ۵۱ درصد گروه بدون دعا رخ داد؛ یعنی تفاوتی وجود نداشت. جالب اینکه در گروهی که مطمئن بودند برایشان دعا می‌شود، عوارض کمی بیشتر بود (۵۹ درصد). این یافته نشان می‌دهد انتظار و فشار روانی هم می‌تواند بر نتیجه اثر بگذارد.
پس چرا افراد احساس بهتری دارند؟
آرامش گزارش‌شده پس از جلسه دلایل شناخته‌شده‌ای دارد: نیم ساعت استراحت بی‌وقفه، توجه به تنفس، احساس اینکه کسی به فکر شماست، و انتظار مثبت. این عوامل واقعی و ارزشمندند و می‌توانند استرس را کم کنند. نکته این است که همین اثرها را با مدیتیشن، دعا، تمرین تنفس یا ذهن‌آگاهی هم می‌توان به دست آورد و برای آنها لازم نیست هزینه‌ی سنگینی پرداخت.
تفاوت انرژی درمانی از راه دور با درمان آنلاین
جواب کوتاه: روان‌درمانی آنلاین، مشاوره‌ی تغذیه یا فیزیوتراپی از راه دور روش‌هایی با پشتوانه‌ی علمی‌اند که از راه گفت‌وگو و آموزش اثر می‌کنند. انرژی درمانی از راه دور اما بر انتقال انرژی بدون تماس تکیه دارد که هنوز ثابت نشده است.
این تفاوت مهم است، چون گاهی هر دو با عنوان «جلسه‌ی آنلاین» تبلیغ می‌شوند. اگر هدف شما کاهش اضطراب یا درمان افسردگی است، روان‌درمانی آنلاین با روان‌شناس دارای مجوز گزینه‌ای اثبات‌شده است. اگر به انرژی درمانی علاقه دارید، می‌توانید آن را به‌عنوان تجربه‌ای مکمل برای آرامش ببینید، اما نه جایگزین درمانی که به آن نیاز دارید.
| موضوع | درمان آنلاین علمی | انرژی درمانی از راه دور |
|---|---|---|
| سازوکار | گفت‌وگو، آموزش و تمرین | نیت و انتقال انرژی بدون تماس |
| شواهد | کارآزمایی‌های متعدد | نتایج ناهمگون و ثابت‌نشده |
| مجوز درمانگر | نظام روان‌شناسی یا پزشکی | معمولاً گواهی دوره‌های خصوصی |
نشانه‌های هشدار در جلسه‌های انرژی درمانی از راه دور
جواب کوتاه: اگر کسی وعده‌ی درمان قطعی بیماری می‌دهد، می‌گوید داروهایتان را قطع کنید، برای «باز کردن طلسم» یا «پاکسازی» مبلغ‌های بالا و پی‌درپی می‌خواهد یا شما را از پزشک دور می‌کند، باید فوراً عقب بکشید.
- ادعای درمان سرطان، ناباروری، دیابت یا بیماری‌های جدی دیگر از راه دور.
- درخواست قطع دارو یا نادیده گرفتن توصیه‌ی پزشک.
- ترساندن از «انرژی منفی»، «چشم‌زخم» یا «طلسم» برای فروش جلسه‌های بیشتر.
- درخواست عکس‌های خصوصی، اطلاعات حساب بانکی یا رمزها.
- بسته‌های گران و پیش‌پرداخت طولانی بدون امکان بازگشت پول.
فهرست کامل پرسش‌هایی که پیش از اعتماد به هر درمانگر باید بپرسید، در مقاله‌ی انرژی‌درمانگر معتبر؛ ۸ پرسش پیش از اعتماد آمده است.
چطور از انرژی درمانی از راه دور ایمن استفاده کنیم؟
جواب کوتاه: آن را فقط به‌عنوان تجربه‌ای برای آرامش و در کنار درمان پزشکی ببینید، هزینه و تعداد جلسه‌ها را محدود نگه دارید، تغییرات حال خود را صادقانه یادداشت کنید و هیچ تصمیم درمانی را بر اساس آن نگیرید.
اگر می‌خواهید خودتان تجربه کنید، یک جلسه‌ی آزمایشی کوتاه بگیرید و پیش و پس از آن، میزان استرس خود را از ۰ تا ۱۰ ثبت کنید. می‌توانید یک بار هم همان مدت را فقط با مدیتیشن هدایت‌شده یا استراحت بگذرانید و دو تجربه را مقایسه کنید. اگر بیماری جسمی یا روانی دارید، پزشک یا روان‌درمانگر خود را در جریان بگذارید. برای آشنایی با میدان انرژی از نگاه این سنت‌ها، مقاله‌ی هاله انرژی را هم ببینید.
جمع‌بندی
انرژی درمانی از راه دور بر این باور استوار است که نیت و تمرکز درمانگر بدون تماس و از فاصله‌ی دور اثر دارد. تجربه‌ی آرامش در این جلسه‌ها واقعی است، اما پژوهش‌های دقیق، از مرور ۲۳ کارآزمایی تا کارآزمایی بزرگ STEP، اثر مستقلی فراتر از استراحت، توجه و انتظار نشان نداده‌اند. اگر به این روش علاقه دارید، آن را با هزینه‌ی معقول، در کنار درمان پزشکی و با هوشیاری نسبت به نشانه‌های هشدار تجربه کنید.
پرسش‌های متداول
انرژی درمانی از راه دور روشی است که درمانگر بدون حضور فیزیکی و بدون لمس، با نیت، تمرکز، دعا یا روش‌هایی مانند ریکی از راه دور برای آرامش و بهبود فرد کار می‌کند.
بسیاری از افراد آرامش گزارش می‌کنند، اما پژوهش‌های کنترل‌شده مانند کارآزمایی STEP اثر مستقلی فراتر از استراحت، توجه و انتظار نشان نداده‌اند.
در سنت ریکی اوسویی، روش ارسال از راه دور معمولاً در سطح دوم آموزش داده می‌شود. فرد دریافت‌کننده در زمان هماهنگ‌شده استراحت می‌کند و درمانگر در محل خود تمرین را انجام می‌دهد.
خود روش معمولاً بی‌خطر است، اما خطر اصلی کنار گذاشتن درمان پزشکی، قطع دارو یا پرداخت هزینه‌های سنگین به افراد سودجو است.
بیشتر جلسه‌ها بین ۲۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشند و در آن فرد در جای آرامی دراز می‌کشد یا به راهنمایی صوتی درمانگر گوش می‌دهد.
