کوانتوم تاچ چیست؟ روش ریچارد گوردون، تنفس، جلسه و نگاه علم

پاسخ کوتاه: کوانتوم تاچ روشی از انرژی درمانی است که در آن درمانگر با تنفس ریتمیک، تمرکز توجه و لمس سبک دست‌ها روی بدن کار می‌کند. این روش را ریچارد گوردون در کتابی در سال ۱۹۹۹ معرفی کرد. پژوهش علمی درباره‌ی آن بسیار محدود است و نام «کوانتوم» در آن استعاری است، نه فیزیکی.

در جست‌وجوهای فارسی، کوانتوم تاچ گاهی با هیپنوتیزم کوانتومی یا درمان‌های دیگری که واژه‌ی کوانتوم دارند اشتباه گرفته می‌شود. در این مقاله توضیح می‌دهیم کوانتوم تاچ دقیقاً چیست، از کجا آمده، یک جلسه‌ی آن چطور پیش می‌رود، با ریکی و روش‌های مشابه چه فرقی دارد و پژوهش‌ها درباره‌اش چه گفته‌اند.

کوانتوم تاچ چیست؟

کوانتوم تاچ یک روش لمسی انرژی درمانی است که می‌گوید با تنفس و توجه می‌توان «انرژی حیاتی» را تقویت کرد و از راه دست‌ها به ناحیه‌ی درد رساند.

بر اساس آموزش‌های این روش، درمانگر با الگوهای خاص تنفس و آگاهی از حس‌های بدن، به حالتی می‌رسد که به گفته‌ی آن‌ها «میدان انرژی» قوی‌تری دارد. سپس دست‌ها را به‌آرامی روی بدن فرد یا دو طرف ناحیه‌ی درد می‌گذارد. ادعای اصلی این است که بدن گیرنده با این میدان هم‌آهنگ می‌شود و توان طبیعی خودترمیمی‌اش فعال‌تر می‌شود. این توضیح، توصیف خود روش است و با آزمایش علمی ثابت نشده است.

کوانتوم تاچ در دسته‌ی روش‌هایی قرار می‌گیرد که در منابع انگلیسی به آن‌ها «biofield therapies» یا درمان‌های میدان زیستی گفته می‌شود؛ همان گروهی که ریکی و لمس درمانی هم در آن هستند.

تاریخچه؛ از باب راسموسن تا ریچارد گوردون

کوانتوم تاچ از کار شفادهنده‌ای به نام باب راسموسن شروع شد و شاگردش ریچارد گوردون آن را نظام‌مند کرد و در سال ۱۹۹۹ در کتاب «کوانتوم تاچ: نیروی شفا» منتشر کرد.

ریچارد گوردون، درمانگر بدنی آمریکایی، در دهه‌ی ۱۹۷۰ با باب راسموسن آشنا شد که با دست و تنفس روی دردها کار می‌کرد. گوردون این تکنیک‌ها را سال‌ها تمرین و تغییر داد، در دهه‌ی ۱۹۹۰ کارگاه‌هایی برگزار کرد و سرانجام کتاب Quantum-Touch: The Power to Heal را در انتشارات North Atlantic Books منتشر کرد. کتاب در پنج بخش آماده شدن، تکنیک‌ها، کاربردها، موضوع‌های تکمیلی و چشم‌انداز تنظیم شده و تمرین‌های تنفس، کار روی نواحی مختلف بدن، کار از راه دور و کار روی حیوانات را آموزش می‌دهد.

پس از کتاب، شبکه‌ای از مربیان و کارگاه‌های رسمی شکل گرفت و دوره‌های پیشرفته‌تری هم به آن اضافه شد. وب‌سایت رسمی این روش، quantumtouch.com، کارگاه‌ها و مربیان را معرفی می‌کند.

تکنیک‌های اصلی کوانتوم تاچ

سه ابزار اصلی این روش تنفس ریتمیک، آگاهی از بدن و لمس سبک دست‌هاست که هم‌زمان به کار می‌روند.

تنفس ریتمیک؛ پایه‌ی روش

پایه‌ی همه‌ی الگوها تنفس شکمی آرام است که از شکم شروع می‌شود و تا دنده‌ها و قفسه‌ی سینه بالا می‌رود. در کتاب گوردون چند ریتم تنفس معرفی شده؛ برای نمونه دم و بازدم شمارشی و الگوهایی با سرعت متفاوت. آموزش‌ها می‌گویند تنفس، «انرژی» درمانگر را بالا می‌برد. از نگاه علمی، تنفس آرام و منظم می‌تواند به آرامش سیستم عصبی کمک کند، اما این با ادعای انتقال انرژی یکی نیست.

آگاهی از حس‌های بدن

درمانگر در حین تنفس، توجه خود را روی حس‌های بدن، مثل گرما یا سوزن‌سوزن شدن در دست‌ها و پاها، نگه می‌دارد. در برخی تمرین‌ها هم تجسم «حرکت انرژی» در بدن به کار می‌رود.

لمس سبک و دنبال کردن درد

دست‌ها با فشار کم روی ناحیه یا دو طرف آن قرار می‌گیرند. اگر فرد بگوید درد جابه‌جا شده، درمانگر دست‌ها را به محل تازه می‌برد؛ کاری که در آموزش‌ها «دنبال کردن درد» نامیده می‌شود.

یک جلسه‌ی کوانتوم تاچ چطور است؟

جلسه معمولاً بین ۲۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد، فرد با لباس روی صندلی یا تخت می‌نشیند یا دراز می‌کشد و درمانگر با لمس سبک کار می‌کند.

گیرنده لازم نیست تمرین خاصی انجام دهد. بسیاری از افراد حس گرما، سنگینی یا آرامش گزارش می‌کنند. این حس‌ها را می‌توان با اثر لمس، توجه، محیط آرام و انتظار مثبت هم توضیح داد. اگر علاقه دارید بدانید روش‌های مشابه از راه دور چطور ادعا می‌شوند، مقاله‌ی انرژی درمانی از راه دور را بخوانید؛ کوانتوم تاچ هم بخشی برای کار از راه دور دارد.

کوانتوم تاچ با ریکی و روش‌های مشابه چه فرقی دارد؟

تفاوت اصلی این است که کوانتوم تاچ تشرف ندارد و بر تنفس و توجه تکیه می‌کند، در حالی که ریکی بر تشرف و نشانه‌ها تکیه دارد.

در کنار ریکی و لمس درمانی، روش‌های دیگری هم هستند که در یک خانواده قرار می‌گیرند؛ مثل پرانیک هیلینگ که بیشتر بدون لمس کار می‌کند، تتا هیلینگ که بر حالت ذهنی و باورها تمرکز دارد و اییدن انرژی مدیسین که روتین‌های روزانه‌ی خودمراقبتی دارد. همچنین کوانتوم تاچ با هیپنوتیزم کوانتومی هیچ ارتباطی ندارد؛ آن یک روش هیپنوتیزم است و این یک روش لمسی.

واژه‌ی «کوانتوم» در این روش چه معنایی دارد؟

کوانتوم در نام این روش یک استعاره است و هیچ پیوند ثابت‌شده‌ای با فیزیک کوانتوم ندارد.

آموزش‌های کوانتوم تاچ از واژه‌هایی مثل «تشدید» و «هم‌آهنگ‌شدگی» استفاده می‌کنند و مثال‌هایی مثل هم‌زمان شدن آونگ ساعت‌های دیواری را می‌آورند. این پدیده‌ها در فیزیک کلاسیک وجود دارند، اما شواهدی نیست که بدن انسان از راه دست‌های درمانگر چنین هم‌آهنگی‌ای پیدا کند. استفاده از واژه‌های علمی بدون معنای دقیق علمی، در بسیاری از روش‌های مکمل دیده می‌شود و خواننده باید آن را از شواهد واقعی جدا کند.

پژوهش‌ها درباره‌ی کوانتوم تاچ چه می‌گویند؟

پژوهش منتشرشده درباره‌ی کوانتوم تاچ بسیار کم است و کارآزمایی بزرگ و مستقلی که اثر آن را ثابت کند وجود ندارد.

مروری که مؤسسه‌ی علوم نوئتیک منتشر کرده، به یک پایان‌نامه‌ی دکتری (والتون، ۲۰۱۱) اشاره می‌کند که در آن ۱۲ نفر با درد مزمن عضلانی‌اسکلتی به دو گروه کوانتوم تاچ و لمس سبک بدون «انرژی» تقسیم شدند و گروه کوانتوم تاچ کاهش درد بیشتری گزارش کرد. خود همین مرور تأکید می‌کند که برای اطمینان، مطالعه‌هایی با نمونه‌ی بزرگ‌تر، پیگیری طولانی و کنترل دقیق‌تر لازم است (متن مرور).

بقیه‌ی شواهد، گزارش‌های موردی و تجربه‌های شخصی است که در کتاب‌ها و وب‌سایت‌های این روش آمده است. این نوع شواهد نمی‌تواند اثر را از اثر دارونما، بهبود طبیعی بیماری یا آرامش ناشی از لمس جدا کند.

آموزش و کتاب کوانتوم تاچ

کوانتوم تاچ از راه کتاب ریچارد گوردون، کارگاه‌های حضوری و دوره‌های آنلاین مربیان رسمی آموزش داده می‌شود و معمولاً با یک کارگاه پایه شروع می‌شود.

در کارگاه پایه، الگوهای تنفس، تمرین‌های آگاهی از بدن و قرار دادن دست‌ها روی نواحی مختلف تمرین می‌شود و شرکت‌کنندگان روی هم کار می‌کنند. دوره‌های بعدی تکنیک‌های پیشرفته‌تر و مسیر مربیگری را پوشش می‌دهند. اگر می‌خواهید در دوره‌ای شرکت کنید، این چند نکته را در نظر بگیرید:

• دوره‌ای که درمان قطعی بیماری‌ها یا جایگزینی دارو را وعده می‌دهد، قابل اعتماد نیست.
• هزینه، مدت و سرفصل‌ها را پیش از ثبت‌نام بپرسید.
• گواهی این دوره‌ها مجوز درمان پزشکی نیست.
• تمرین‌های تنفس را اگر بیماری قلبی یا تنفسی دارید، با احتیاط و آرام انجام دهید.

مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه‌ی آمریکا هم درباره‌ی روش‌های لمسی مشابه مثل ریکی توضیح می‌دهد که شواهد آن‌ها محدود است و نباید جای درمان پزشکی را بگیرند (صفحه‌ی NCCIH درباره‌ی ریکی).

ایمنی و چه کسانی باید محتاط باشند؟

کوانتوم تاچ به خودی خود معمولاً خطر جسمی ندارد، چون لمس آن سبک است؛ خطر اصلی کنار گذاشتن یا به تأخیر انداختن درمان پزشکی است.

• برای شکستگی، آسیب جدی، عفونت یا بیماری‌های پیشرونده اول به پزشک مراجعه کنید.
• اگر درمانگر از شما خواست دارو یا درمان پزشکی را قطع کنید، این یک نشانه‌ی هشدار است.
• درد مزمنی که علتش روشن نیست باید ارزیابی پزشکی شود.
• برای کودکان، سالمندان و زنان باردار، هر روش مکمل را با پزشک هماهنگ کنید.

جمع‌بندی

کوانتوم تاچ روشی ساده و قابل‌یادگیری بر پایه‌ی تنفس، توجه و لمس سبک است که ریچارد گوردون از آموزه‌های باب راسموسن ساخت و در سال ۱۹۹۹ معرفی کرد. بسیاری از افراد آن را آرامش‌بخش می‌دانند، اما شواهد علمی برای اثر درمانی آن فعلاً به یک مطالعه‌ی بسیار کوچک و گزارش‌های شخصی محدود است. اگر به این روش علاقه دارید، آن را به‌عنوان تجربه‌ای مکمل و آرامش‌بخش ببینید و درمان پزشکی را کنار نگذارید.