انجمن اروپایی هیپنوتیزم (ESH)؛ تاریخچه، عضویت و پیوند با ISH

پاسخ کوتاه: انجمن اروپایی هیپنوتیزم (European Society of Hypnosis in Psychotherapy and Medicine، به‌اختصار ESH) کنفدراسیون جوامع ملی هیپنوتیزم اروپاست. ایدهٔ آن از ۱۹۷۶ در حاشیهٔ انجمن بین‌المللی هیپنوتیزم (ISH) شکل گرفت، اساسنامه در ۱۹۹۰ تصویب شد و امروز ده‌ها انجمن ملی عضو دارد. عضویت در آن مجوز طبابت در ایران نیست.

این مقاله معرفی یک انجمن حرفه‌ای است، نه دورهٔ آموزشی. وضعیت از سایت رسمی در تاریخ ۱۸ آبان ۱۴۰۵ (۹ نوامبر ۲۰۲۶) بررسی شده است. برای زمینهٔ بالینی، هیپنوتیزم اریکسونی و تاریخچه هیپنوتیزم را هم ببینید.

انجمن اروپایی هیپنوتیزم چیست؟

پاسخ مستقیم: ESH شبکهٔ انجمن‌های ملی اروپاست که آموزش، اخلاق و پژوهش هیپنوتیزم بالینی و پزشکی را در سطح قاره‌ای هماهنگ می‌کند.

برخلاف مدرسه‌ی خصوصی تک‌معلم، ESH خودش دوره‌ی جایگزین نظام پزشکی نیست؛ عضو اصلی‌اش جوامع ملی‌اند. طبق صفحهٔ درباره و تاریخ رسمی، حدود ۳۸ جامعهٔ عضو دارد و هنوز در حال گسترش است. شعار مشترک با ISH از سال‌ها پیش «Building Bridges of Understanding» بوده است.

تاریخچه: از پیشنهاد ۱۹۷۶ تا اساسنامه ۱۹۹۰

پاسخ مستقیم: گروهی از بالینگران اروپایی احساس می‌کردند شکل‌های اروپایی هیپنوتیزم در ISH آن زمان به‌اندازهٔ کافی دیده نمی‌شود؛ برای همین بخش اروپایی و بعد انجمن مستقل ساختند.

تا ۱۹۷۶ عمدتاً ISH وجود داشت. در کنگرهٔ ۱۹۷۶ فیلادلفیا، پر اولوف ویکستروم (Peo) همراه چهره‌هایی مثل دیتریش لانگن، هانسکارل لونر، ماریان پاینتار و دیگران ایدهٔ European Section of the International Society of Hypnosis (ESISH) را مطرح کردند. در ۱۹۷۸ هفت جامعهٔ ملی منابع را جمع کردند و نخستین کنگرهٔ اروپایی هیپنوتیزم در روان‌درمانی و پزشکی روان‌تنی در مالمو سوئد برگزار شد. ویکستروم به‌جای جدایی کامل، همکاری با «برادر بزرگ» ISH را پیشنهاد کرد.

در کنگرهٔ کنستانس، در ۲۰ اوت ۱۹۹۰ اساسنامه با نام European Society of Hypnosis in Psychotherapy and Psychosomatic Medicine تصویب شد. در ۲۰۱۱ واژهٔ psychosomatic حذف و Medicine جایگزین شد تا دامنهٔ پزشکی گسترده‌تر دیده شود. کنگره‌ها معمولاً سه‌ساله بوده‌اند؛ از مالمو ۱۹۷۸ تا آنتالیا ۲۰۲۳ و برنامهٔ گلاسگو ۲۰۲۶ در فهرست رسمی آمده است. کنگرهٔ ۲۰۲۰ بازل لغو شد.

عضویت، ژورنال و فعالیت‌ها

پاسخ مستقیم: عضویت عمدتاً از راه جوامع ملی اروپایی است؛ ژورنال رسمی امروز Contemporary Hypnosis and Integrative Therapy است و خبرنامه از ۲۰۰۶ منتشر می‌شود.

جزئیات رده‌های عضویت (عادی، فوق‌العاده، وابسته) در صفحات عضویت و اساسنامه آمده و ممکن است به‌روز شود؛ منبع قطعی سایت رسمی است. ژورنال Hypnos سوئدی مدتی رسمی بود؛ بعد Contemporary Hypnosis بریتانیایی جانشین شد. خبرنامه را ابتدا نیکول رویسخارت و بعد دیگران ویرایش کردند.

هشدار: هیپنوتیزم بالینی ابزار کمکی در محدودهٔ تخصص و مجوز است، نه سرگرمی و نه جایگزین تشخیص. در ایران مجوز وزارت بهداشت و نهادهای حرفه‌ای مقدم بر هر عنوان اروپایی است. در بحران به ۱۱۵ مراجعه کنید. برای تمایز با اجراهای صحنه، هیپنوتیزم نمایشی را ببینید.

پیوند با ISH و جایگاه در اکوسیستم

پاسخ مستقیم: ESH و ISH رقیب صفر و یکی نیستند؛ یکی اروپایی‌تر و کنفدراسیونی است، دیگری جهانی.

از دهه‌ی ۱۹۷۰ گفت‌وگوی «پل میان جهان قدیم و جدید» به شعار مشترک دو انجمن انجامید و از حدود ۲۰۱۴ در خبرنامه‌های مشترک هم دیده می‌شود. پژوهشگر یا بالینگر اروپایی ممکن است هم از راه جامعهٔ ملی به ESH وصل شود و هم عضو ISH باشد. برای خوانندهٔ ایرانی این دو نام بیشتر نقشهٔ استانداردهای بین‌المللی‌اند، نه میان‌بر پروانه.

ارزیابی

پاسخ مستقیم: وجود تاریخی، کنگره‌ها و ژورنال مستند است؛ کیفیت هر درمانگر عضو جوامع ملی را باید جدا سنجید.

• مستند: گاه‌شماری کنگره‌ها، تغییر نام ۲۰۱۱، دفتر گلاسگو، پیوند ژورنال.
• محل بحث: وزن نسبی سنت‌های اروپایی (مثل آموزش اوتوژن) در برابر جریان‌های آمریکای شمالی؛ سخت‌گیری جوامع ملی مختلف.
• تأییدناپذیر با نام انجمن: اثربخشی بالینی هر کاربرد هیپنوتیزم نیازمند مرور شواهد همان موضوع است، نه فقط برچسب ESH.

چرا اروپایی‌ها بخش جدا خواستند؟

پاسخ مستقیم: به روایت صفحهٔ تاریخ ESH، شکل‌هایی مثل سوفرولوژی، تصویرسازی هدایت‌شده و آموزش اوتوژن در اروپا رایج بود و برخی همکاران آمریکای شمالی آن‌ها را هیپنوتیزم اصلی نمی‌دانستند.

این اختلاف سنت، انگیزهٔ ساخت بخش اروپایی شد، نه لزوماً دشمنی با پژوهش آمریکایی. ویکستروم تأکید می‌کرد باید پل ساخت، نه دیوار. امروز هم دوره‌ها و کنگره‌های اروپایی طیف گسترده‌تری از رویکردها را در کنار پژوهش آزمایشگاهی نشان می‌دهند. برای خوانندهٔ غیراروپایی این تاریخچه توضیح می‌دهد چرا دو برند ISH و ESH هم‌زمان زنده‌اند.

کنگره‌ها و رؤسای دوره‌ای

پاسخ مستقیم: ESH کنگره‌های سه‌ساله برگزار می‌کند و رئیس معمولاً در همان رویداد عوض می‌شود؛ فهرست رسمی از مالمو ۱۹۷۸ تا گلاسگو ۲۰۲۶ در سایت آمده است.

نام‌هایی مثل دیتریش لانگن، اوا بانیایی، کامیلو لوریدو، نیکول رویسخارت، کنسوئلو کاسولا و جرار فیتوسی در فهرست رؤسای گذشته دیده می‌شوند. کنگرهٔ ۲۰۲۰ بازل به‌خاطر شرایط جهانی لغو شد و ۲۰۲۳ در آنتالیا برگزار گردید. برنامه‌ی ۲۰۲۶ گلاسگو نشان می‌دهد انجمن همچنان فعال است؛ جزئیات ثبت‌نام فقط از سایت رسمی معتبر است.

شرکت در کنگره به‌معنای تأیید علمی همه‌ی سخنرانی‌ها نیست. مثل هر همایش حرفه‌ای، کیفیت پنل‌ها فرق می‌کند و باید جدا ارزیابی شود.

ESH برای مخاطب ایرانی

پاسخ مستقیم: نقشهٔ استاندارد و شبکه‌ی علمی است؛ نه مدرک جایگزین و نه دعوت به دوره‌های بی‌مجوز داخلی که فقط نام اروپا را قرض می‌گیرند.

اگر پزشک یا روان‌شناس مجاز هستید، مقالات Contemporary Hypnosis و برنامه‌های انجمن ملی کشور محل تحصیل می‌توانند مفید باشند. اگر تازه‌کارید، اول آموزش تحت نظارت متخصص دارای پروانه در ایران اولویت دارد. هر تبلیغ داخلی که می‌گوید «مدرک ESH» یا «تأیید اروپا» بدهد را با سایت esh-hypnosis.eu و انجمن ملی مربوطه چک کنید؛ ESH عمدتاً جوامع را عضو می‌کند، نه لزوماً هر فرد دوره‌دیده در کشور سوم را.

برای مسیرهای مرتبط بعدی در همین صف، انجمن‌هایی مثل ASCH و SCEH و بنیاد اریکسون می‌آیند؛ هر کدام جغرافیای قانونی و سنت آموزشی خودش را دارد و نباید یکی فرض شوند.

جمع‌بندی

انجمن اروپایی هیپنوتیزم (ESH) از پیشنهاد ۱۹۷۶ و اساسنامهٔ ۱۹۹۰ به کنفدراسیون جوامع ملی اروپا رسیده و با ISH زیر شعار پل‌زنی همکاری می‌کند. ارزشش در شبکه‌سازی قاره‌ای و استاندارد حرفه‌ای است، نه صدور مجوز درمان در ایران. اول قانون و صلاحیت محلی، بعد انجمن‌های بین‌المللی.

منابع

• European Society of Hypnosis؛ History of ESH.
• European Society of Hypnosis؛ About ESH.
• European Society of Hypnosis؛ About Membership.
• European Society of Hypnosis؛ سایت رسمی (بررسی ۱۸ آبان ۱۴۰۵).
• Contemporary Hypnosis and Integrative Therapy (ژورنال رسمی اعلام‌شده).