یوگی بهاجان کیست؟ کندالینی یوگا در غرب، بنیاد 3HO و گزارش اتهام‌ها
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: یوگی بهاجان (هاربهاجان سینگ پوری، ۱۹۲۹ تا ۲۰۰۴) معلم سیک‌تباری بود که از ۱۹۶۸ کندالینی یوگا را در آمریکای شمالی به‌صورت عمومی آموزش داد و بنیاد 3HO را ساخت. سبک او امروز در سراسر جهان تمرین می‌شود، اما تاریخ‌نگاران ریشه‌های ادعایی آن را نقد کرده‌اند و گزارشی در سال ۲۰۲۰ اتهام‌های سوءاستفاده جنسی علیه او را «به احتمال بیشتر» درست دانست.
بیشتر کسانی که امروز در کلاس کندالینی یوگا لباس سفید می‌پوشند، مانترای «سات نام» می‌خوانند یا تنفس آتش تمرین می‌کنند، مستقیم یا غیرمستقیم با میراث یوگی بهاجان سروکار دارند. شناختن او یعنی هم فهم ریشه این تمرین‌ها و هم آگاهی از بحث‌هایی که پس از مرگش درگرفت.
یوگی بهاجان که بود و از کجا آمد؟
او در ۲۶ اوت ۱۹۲۹ در خانواده‌ای سیک و مرفه در روستای کوت هرکرن، در منطقه گوجرانواله پنجاب به دنیا آمد؛ جایی که امروز در پاکستان است.
پدرش پزشک بود و خودش در مدرسه‌ای کاتولیک درس خواند. اصول آیین سیک را از پدربزرگش آموخت. در تقسیم خونین هند در سال ۱۹۴۷، خانواده به‌عنوان پناهنده به دهلی نو رفتند. هاربهاجان سینگ در دهلی تحصیل کرد، مدرک کارشناسی ارشد اقتصاد گرفت و از اوایل دهه ۱۹۵۰ در اداره درآمد دولت هند کار کرد؛ آخرین سمتش بازرس گمرک فرودگاه دهلی بود. روایت پیروانش می‌گوید او از کودکی نزد استادی به نام سنت هزارا سینگ یوگا آموخت؛ در سال‌های آخر حضورش در هند با بابا ویرسا سینگ هم در ارتباط بود.
کندالینی یوگا چطور با او به غرب رسید؟
او در ۱۹۶۸ به تورنتو رفت و پس از چند ماه در لس‌آنجلس با نسل جوان جویای معنویت آشنا شد؛ از آن‌جا آموزش عمومی کندالینی یوگا را شروع کرد و در ۱۹۶۹ بنیاد 3HO را ساخت.
در لس‌آنجلس اواخر دهه ۱۹۶۰، بسیاری از جوانان در جست‌وجوی حالت‌های دیگر آگاهی به مواد مخدر رو آورده بودند. یوگی بهاجان تمرین‌های تنفسی، حرکتی و مانترا را جایگزینی برای این مسیر معرفی کرد. او می‌گفت آمده است «معلم بسازد، نه شاگرد جمع کند» و ادعا می‌کرد رازداری قدیمی این سنت را شکسته است. سازمان 3HO، سرواژه «سالم، شاد، مقدس»، به سرعت در شهرهای آمریکا و بعد در کشورهای دیگر مرکز باز کرد.
سازمان‌ها و کسب‌وکارها
در کنار 3HO، انجمن بین‌المللی معلمان کندالینی یوگا (IKYTA) و مؤسسه پژوهشی کندالینی (KRI) برای استانداردسازی آموزش معلمان شکل گرفتند. شبکه‌ای از کسب‌وکارها هم پیرامون جامعه پیروانش ساخته شد که شناخته‌شده‌ترین آن برند چای Yogi Tea در سال ۱۹۸۴ است. پیروانش به او لقب «سیری سینگ صاحب» دادند؛ مجله تایم در ۱۹۷۷ گزارش داد که نهاد اصلی مدیریت گوردواراهای سیک در هند چنین عنوانی به او نداده است.
آموزه‌ها و تمرین‌های اصلی او چه بود؟
سبک او ترکیبی از وضعیت‌های بدنی، تنفس، حرکت‌های تکراری، قفل‌های انرژی، مانترا و مدیتیشن بود که در قالب مجموعه‌های مشخص به نام «کریا» آموزش داده می‌شد.
- کریاها: مجموعه‌های ثابت حرکت و تنفس با زمان‌بندی دقیق که در کریاهای کندالینی با جزئیات آمده است.
- تنفس: به‌ویژه تنفس آتش، تنفس سریع و ریتمیک از ناحیه شکم.
- مانترا: عبارت‌هایی مثل سات نام و خواندن گروهی که در ذکر کندالینی توضیح داده شده است.
- سبک زندگی: گیاه‌خواری، بیدار شدن پیش از سحر برای تمرین صبحگاهی و لباس سفید.
او آموزه‌هایش را با آیین سیک و با روایتی از «عصر دلو» یا عصر آکواریوس پیوند داد و بسیاری از شاگردان آمریکایی‌اش آیین سیک را پذیرفتند. یکی از برنامه‌های جنجالی‌اش در ۱۹۷۲، طرح آزمایشی ترک اعتیاد به هروئین با یوگا و آب سیر در واشنگتن بود.
تاریخ‌نگاران درباره ریشه سبک او چه می‌گویند؟
پژوهش‌های تاریخی نشان می‌دهد سبک او بیشتر ترکیبی تازه از منابع نزدیک به دوره خودش بود تا انتقال مستقیم یک سنت باستانی و پنهان.
فیلیپ دسلیپ، تاریخ‌نگار دین در آمریکا، در مقاله‌ای در سال ۲۰۱۲ با استفاده از آرشیو 3HO، روزنامه‌های آن دوره و مصاحبه با شاهدان نتیجه گرفت که یوگی بهاجان در سال‌های اول، تمرین‌های بدنی را از سوامی دهیرندرا براهماچاری و بخشی از شخصیت و مانترا را از بابا ویرسا سینگ گرفته بود و چهره سنت هزارا سینگ به‌عنوان استاد اصلی پس از سفر او به هند در سال‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۷۱ برجسته شد. این یافته ارزش تجربی تمرین‌ها را نفی نمی‌کند، اما ادعای «هزاران سال پیشینه دقیقاً همین تمرین‌ها» را زیر سؤال می‌برد.
گزارش ۲۰۲۰ درباره اتهام‌ها چه گفت؟
گزارشی که در سال ۲۰۲۰ به سفارش خود نهادهای وابسته به جامعه پیروانش تهیه شد، نتیجه گرفت که اتهام‌های سوءاستفاده جنسی و کنترل روانی شاگردان زن «به احتمال بیشتر» درست است.
در سال ۲۰۱۹ پاملا ساهارا دایسون، منشی سابق او، در کتاب خاطراتش «پرمکا: پرنده سفید در قفس طلایی» از رابطه‌های جنسی سوءاستفاده‌گرانه با او نوشت. پس از آن، شرکت سیری سینگ صاحب در مارس ۲۰۲۰ مؤسسه An Olive Branch را مأمور بررسی کرد. گزارش این مؤسسه که در اوت همان سال منتشر شد، بر اساس معیار «احتمال بیشتر» نتیجه گرفت که ادعای تجرد او نادرست بوده، چند زن مورد آزار جنسی قرار گرفته‌اند و او با روش‌هایی مثل وعده، تهدید، جداسازی افراد و بدگویی شاگردانش را کنترل می‌کرده است. گزارش همزمان تصریح کرد که حامیانش باورهای خود را صادقانه بیان کرده‌اند. چون او در ۲۰۰۴ درگذشته بود، این یافته‌ها هرگز در دادگاه بررسی نشد.
پس از انتشار گزارش، بسیاری از معلمان کندالینی یوگا درباره جایگاه او در کلاس‌ها، تصویرهایش و نحوه نقل سخنانش بازنگری کردند. برخی تمرین را ادامه دادند اما ارجاع به او را کنار گذاشتند.
امروز با میراث یوگی بهاجان چه کنیم؟
می‌توان تمرین‌ها را آگاهانه و با احتیاط انجام داد، بی‌آن‌که اقتدار فرد یا ادعاهای تاریخی‌اش را بی‌پرسش پذیرفت.
تجربه بسیاری از تمرین‌کنندگان این است که تنفس، حرکت و خواندن گروهی حالشان را بهتر می‌کند؛ این تجربه با دانستن تاریخ واقعی سبک از بین نمی‌رود. از نظر جسمی، تمرین‌های شدید کندالینی برای همه مناسب نیست و اگر بعد از تمرین دچار بی‌قراری، بی‌خوابی یا حالت‌های ناآشنای روانی شدید، مطلب سندرم کندالینی را بخوانید و با متخصص مشورت کنید.
جمع‌بندی
یوگی بهاجان کسی بود که کندالینی یوگا را از دهه ۱۹۶۰ به‌صورت گسترده در غرب آموزش داد و سازمان‌هایی ساخت که هنوز فعال‌اند. تاریخ‌نگاران نشان داده‌اند سبک او ترکیبی تازه بود و گزارش ۲۰۲۰ اتهام‌های جدی علیه او را محتمل دانست. شناخت این دو روی سکه به تمرین‌کننده کمک می‌کند انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشد. منابع بیشتر: مدخل Yogi Bhajan در ویکی‌پدیا، خط زمانی رسمی 3HO و زندگی‌نامه در انجمن معلمان کندالینی یوگای بریتانیا.
هاربهاجان سینگ پوری، معروف به یوگی بهاجان، معلم یوگای سیک‌تبار بود که در ۱۹۲۹ در پنجاب به دنیا آمد، از ۱۹۶۸ در آمریکای شمالی کندالینی یوگا را به‌صورت عمومی آموزش داد، بنیاد 3HO را ساخت و در ۲۰۰۴ درگذشت.
واژه کندالینی و تمرین‌های مرتبط با آن در متن‌های تانترا و هاتا یوگا سابقه طولانی دارند. اما سبک مشخصی که با نام «کندالینی یوگا به روش یوگی بهاجان» شناخته می‌شود، ترکیبی است که او ساخت. تاریخ‌نگارانی مثل فیلیپ دسلیپ نشان داده‌اند این ترکیب از منابع متعدد و نزدیک به دوره خود او گرفته شده است.
گزارشی که در سال ۲۰۲۰ به سفارش شرکت سیری سینگ صاحب، نهاد مرتبط با جامعه پیروان او، تهیه شد. این گزارش نتیجه گرفت که «به احتمال بیشتر» اتهام‌های چند زن درباره سوءاستفاده جنسی و رفتارهای کنترل‌گرانه درست است.
سرواژه Healthy, Happy, Holy Organization به معنای «سازمان سالم، شاد و مقدس» است؛ بنیادی که یوگی بهاجان در ۱۹۶۹ در کالیفرنیا ثبت کرد تا کندالینی یوگا، مدیتیشن و سبک زندگی مورد نظرش را آموزش دهد.
خیر، تمرین ممنوع نیست. بسیاری از معلمان تمرین‌ها را ادامه می‌دهند و درباره میراث او بازنگری می‌کنند. خطر اصلی جسمی در تنفس‌های سریع و تمرین‌های شدید است که برای برخی بیماری‌ها و بارداری باید با نظر پزشک تنظیم شود.
