انرژی اورگون چیست؟ نظریه ویلهلم رایش، ارگونیت و نگاه علم

ابرهای سفید و انبوه کومولوس در آسمان آبی بالای دامنه‌ی سرسبز و درختان کاج؛ تصویر شاخص مقاله‌ی انرژی اورگون

فهرست مطالب

پاسخ کوتاه: انرژی اورگون (orgone) نیرویی فرضی است که ویلهلم رایش، روانکاو اتریشی و شاگرد فروید، در اواخر دهه‌ی ۱۹۳۰ مطرح کرد و آن را انرژی حیاتی فراگیر در طبیعت و بدن می‌دانست. رایش برای جمع کردن آن «انباشتگر اورگون» ساخت و مدعی اثر درمانی آن شد، اما هیچ پژوهش معتبری وجود این انرژی یا اثر درمانی دستگاه‌هایش را تأیید نکرده است. ارگونیت‌های امروزی هم ربطی مستقیم به کار خود رایش ندارند.

نام اورگون امروز بیشتر با ارگونیت‌های رنگارنگ و هرمی شکل شناخته می‌شود که در فروشگاه‌های اینترنتی با ادعای «پاکسازی انرژی» یا «محافظت در برابر امواج» فروخته می‌شوند. اما ماجرای اصلی به یکی از جنجالی‌ترین چهره‌های تاریخ روانکاوی برمی‌گردد. شناخت این تاریخ کمک می‌کند ادعاهای مربوط به انرژی درمانی را دقیق‌تر بسنجیم.

ویلهلم رایش کیست و چگونه به اورگون رسید؟

ویلهلم رایش (۱۸۹۷ تا ۱۹۵۷) روانکاو اتریشی و از شاگردان نسل دوم فروید بود که مسیرش از روان‌درمانی بدن‌محور به نظریه‌ای کیهانی درباره‌ی یک انرژی حیاتی رسید.

رایش در وین با کتاب «تحلیل منش» (۱۹۳۳) مفهوم «زره منش» را مطرح کرد: این ایده که دفاع‌های روانی در قالب تنش‌های مزمن عضلانی در بدن ثبت می‌شوند. این بخش از کار او بر روان‌درمانی‌های بدن‌محور بعدی اثر جدی گذاشت. رایش همچنین با کتاب «روانشناسی توده‌ای فاشیسم» شناخته می‌شود. او پس از اختلاف با جامعه‌ی روانکاوی و فشارهای سیاسی، در سال ۱۹۳۴ به نروژ رفت.

در اسلو آزمایش‌هایی روی مواد گیاهی و آلی در حال تجزیه انجام داد و از ذره‌های درخشانی به نام «بیون» سخن گفت. او این ذره‌ها را پل میان ماده‌ی بی‌جان و زنده می‌دانست. زیست‌شناسان آن زمان مشاهدات او را به آلودگی نمونه‌ها و خطای روش نسبت دادند.

اینفوگرافیک فارسی سیر نظریه‌ی انرژی اورگون از روانکاوی رایش تا انباشتگر اورگون، ابرشکن و دادگاه FDA
مراحل اصلی شکل‌گیری نظریه‌ی انرژی اورگون

انرژی اورگون در نظریه‌ی رایش چه ویژگی‌هایی داشت؟

رایش اورگون را انرژی بی‌جرم، همه‌جا حاضر و آبی‌رنگی توصیف می‌کرد که به گفته‌ی او در جو، بدن موجودات زنده و حتی کهکشان‌ها جریان دارد و کمبود یا گرفتگی آن ریشه‌ی بیماری است.

از نگاه او، همان‌طور که در روانکاوی فرویدی سرکوب لیبیدو به روان‌نژندی می‌انجامد، گرفتگی جریان اورگون در بدن به بیماری‌های جسمی، از جمله سرطان، منجر می‌شود. رایش رنگ آبی آسمان، درخشش اطراف اشیا و حتی پدیده‌های جوی را نشانه‌ی حضور اورگون می‌دانست. این تصویر از یک نیروی حیاتی فراگیر، شباهت زیادی به مفهوم‌های قدیمی‌تر مانند «مغناطیس حیوانی» مسمر یا «نیروی اودیک» رایشنباخ دارد؛ موضوعی که در مقاله‌ی مگنت تراپی هم به ریشه‌هایش پرداخته‌ایم.

او همچنین از «اورگون مرگبار» یا DOR نام برد؛ شکلی راکد و زیان‌بار از این انرژی که به باورش در جو انباشته می‌شد و خشکسالی و بیماری می‌آورد.

انباشتگر اورگون چیست و چگونه کار می‌کرد؟

انباشتگر اورگون جعبه‌ای به اندازه‌ی یک اتاقک تلفن بود که دیواره‌هایش از لایه‌های متناوب مواد آلی، مثل چوب و پشم، و فلز ساخته می‌شد. رایش ادعا می‌کرد این جعبه اورگون را از محیط جمع و متمرکز می‌کند.

فرد برای دوره‌های کوتاه داخل جعبه می‌نشست. رایش مدعی بود این کار سرزندگی را بالا می‌برد و در درمان بیماری‌هایی مانند سرطان کمک می‌کند. او نسخه‌های کوچک‌تری هم ساخت، مثل پتو یا «تفنگ اورگون» برای تابش موضعی.

دیدار رایش و اینشتین

در ژانویه‌ی ۱۹۴۱ رایش با آلبرت اینشتین دیدار کرد و به او نشان داد که دمای بالای یک انباشتگر کوچک کمی بیشتر از هوای اتاق است. اینشتین آزمایش را تکرار کرد و در نامه‌ای توضیح داد که این اختلاف دما با جریان‌های همرفتی هوا در اتاق قابل توضیح است و نیازی به فرض انرژی جدید ندارد. رایش این توضیح را نپذیرفت.

دستگاه ابرشکن چه بود؟

ابرشکن (cloudbuster) مجموعه‌ای از لوله‌های فلزی بلند و موازی بود که به آب متصل می‌شد. رایش ادعا می‌کرد با آن می‌تواند اورگون جو را جابه‌جا کند، ابر بسازد یا پراکنده کند و باران بیاورد.

رایش در دهه‌ی ۱۹۵۰ در ملکی به نام «اورگونون» در ایالت مین آمریکا با این دستگاه آزمایش‌هایی انجام داد و حتی آن را برای مقابله با خشکسالی و آنچه «اورگون مرگبار» می‌نامید به کار برد. در سال‌های پایانی، او از حمله‌ی اشیای پرنده‌ی ناشناس هم سخن می‌گفت و با ابرشکن به آن‌ها «شلیک» می‌کرد. این ادعاها هرگز در آزمایش کنترل‌شده بررسی و تأیید نشدند. اورگونون امروز موزه‌ای به نام ویلهلم رایش است.

چرا FDA با رایش برخورد کرد و سرانجام او چه شد؟

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) ادعاهای درمانی انباشتگر را نادرست و گمراه‌کننده دانست و در سال ۱۹۵۴ حکمی برای توقف توزیع این دستگاه‌ها و نشریات تبلیغی آن‌ها گرفت. رایش پس از نقض این حکم به زندان محکوم شد و در سال ۱۹۵۷ در زندان درگذشت.

رایش از حضور در دادگاه برای دفاع خودداری کرد و مدعی بود دادگاه صلاحیت قضاوت درباره‌ی علم را ندارد. پس از آنکه یکی از همکارانش دستگاه‌ها را به ایالت دیگری فرستاد، رایش به اتهام بی‌اعتنایی به دادگاه به دو سال زندان محکوم شد. در سال ۱۹۵۶ انباشتگرها نابود و بخشی از کتاب‌ها و نشریات او سوزانده شد؛ رویدادی که هنوز هم از سوی بسیاری، حتی منتقدان نظریه‌ی اورگون، نمونه‌ای از سانسور شمرده می‌شود. باید میان این دو موضوع فرق گذاشت: نادرست بودن ادعاهای درمانی رایش، سوزاندن کتاب را موجه نمی‌کند.

ارگونیت چیست و چه ربطی به رایش دارد؟

ارگونیت (orgonite) قطعه‌ای از رزین است که با براده‌ی فلز و اغلب یک کریستال کوارتز قالب‌گیری می‌شود. این محصول دهه‌ها پس از مرگ رایش، از اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰، رواج یافت و خود رایش هیچ‌وقت چنین چیزی نساخت.

سازندگان ارگونیت با الهام آزاد از ایده‌ی لایه‌های آلی و فلزی، ادعا می‌کنند رزین «ماده‌ی آلی» و فلز «ماده‌ی غیرآلی» است و ترکیبشان انرژی منفی را به مثبت تبدیل می‌کند. ادعاهای رایج شامل خنثی کردن امواج موبایل و وای‌فای، بهبود خواب، پاکسازی خانه و تقویت گیاهان است. این ادعاها نه پشتوانه‌ی تجربی دارند و نه سازوکار فیزیکی قابل دفاعی. ارگونیت از نظر کارکرد، بیشتر به سنگ‌ها و اشیای تزئینی نزدیک است که در انرژی درمانی با سنگ بررسی کرده‌ایم.

جدول فارسی مقایسه‌ی ادعاهای انرژی اورگون، انباشتگر، ابرشکن و ارگونیت با شواهد علمی
مقایسه‌ی ادعاهای رایج درباره‌ی اورگون با شواهد موجود

علم امروز درباره‌ی انرژی اورگون چه می‌گوید؟

جامعه‌ی علمی اورگون را مفهومی شبه‌علمی می‌داند: هیچ ابزار مستقلی آن را اندازه نگرفته و هیچ کارآزمایی بالینی معتبری اثر درمانی انباشتگر را نشان نداده است.

بررسی‌های راستی‌آزمایی مانند گزارش Science Feedback یادآوری می‌کنند که آزمایش‌های منتشرشده درباره‌ی اثر اورگون بر سرطان بسیار کوچک و متناقض بوده‌اند و در انسان انجام نشده‌اند. اصل ساده‌ی علم این است که ادعایی بزرگ، مانند وجود انرژی تازه‌ای که همه‌چیز را به هم پیوند می‌دهد و بیماری‌های گوناگون را درمان می‌کند، به شواهدی به همان اندازه محکم نیاز دارد.

با این حال، بخشی از میراث رایش ارزش تاریخی دارد. ایده‌ی ارتباط تنش بدنی با هیجان‌های سرکوب‌شده در روان‌درمانی‌های بدن‌محور ادامه یافت. الکساندر لوئن، شاگرد رایش، روش «تحلیل بیوانرژتیک» را بنا گذاشت که با بیوانرژی و بیوانرژی درمانی رایج در ایران فرق دارد.

  • ارزش تاریخی: نقش رایش در روان‌درمانی بدن‌محور و نقد اجتماعی.
  • بدون پشتوانه: وجود اورگون، درمان سرطان، باران‌زایی و ادعاهای ارگونیت.
  • پیشنهاد عملی: پیش از خرید هر وسیله‌ی «انرژی‌زا» ادعای درمانی آن را با منابع معتبر بسنجید و درمان پزشکی را کنار نگذارید.

اگر به روش‌های انرژی‌محور علاقه دارید، نشانه‌های ادعای اغراق‌آمیز و پرسش‌های لازم پیش از اعتماد را در مقاله‌ی انرژی درمانگر معتبر آورده‌ایم.

جمع‌بندی

انرژی اورگون حاصل سیر فکری ویلهلم رایش از روانکاوی بدن‌محور به نظریه‌ای کیهانی درباره‌ی نیروی حیاتی است. انباشتگر و ابرشکن او در آزمایش‌های مستقل تأیید نشدند و ماجرای دادگاه و مرگش در زندان، این نظریه را به افسانه‌ای جنجالی تبدیل کرد. ارگونیت‌های امروزی محصولی متأخر و تجاری‌اند و ادعاهایشان پشتوانه‌ی علمی ندارد؛ آن‌ها را می‌توان شیئی تزئینی دانست، نه ابزار درمان یا محافظت.

منابع

آیا انرژی اورگون واقعاً وجود دارد؟

هیچ شاهد علمی معتبر و تکرارپذیری وجود اورگون را به‌عنوان نوعی انرژی فیزیکی تأیید نکرده است. فیزیک امروز اورگون را مفهومی شبه‌علمی می‌داند، هرچند برخی پیروان رایش هنوز به آن باور دارند.

ارگونیت چیست و با انباشتگر رایش چه فرقی دارد؟

ارگونیت قالب‌هایی از رزین همراه با براده‌ی فلز و گاهی کریستال کوارتز است که از اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰ رواج یافت. رایش هرگز ارگونیت نساخت؛ انباشتگر او جعبه‌ای با لایه‌های فلز و مواد آلی بود که فرد داخلش می‌نشست.

آیا ارگونیت از امواج موبایل و وای‌فای محافظت می‌کند؟

خیر. هیچ پژوهش معتبری نشان نداده است که ارگونیت امواج رادیویی را جذب یا خنثی کند. یک قطعه رزین با کمی براده‌ی فلز نمی‌تواند میدان امواج اطراف خود را به‌طور معنادار تغییر دهد.

چرا ویلهلم رایش به زندان افتاد؟

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در سال ۱۹۵۴ حکمی گرفت که توزیع انباشتگرها و نشریات تبلیغی آن‌ها را ممنوع می‌کرد. یکی از همکاران رایش این حکم را نقض کرد و رایش به اتهام بی‌اعتنایی به دادگاه به دو سال زندان محکوم شد و در سال ۱۹۵۷ در زندان درگذشت.

رابطه‌ی اورگون با بیوانرژتیک چیست؟

الکساندر لوئن، از شاگردان رایش، ایده‌های او درباره‌ی تنش بدنی و زره عضلانی را در روش «تحلیل بیوانرژتیک» ادامه داد، اما نظریه‌ی کیهانی اورگون را کنار گذاشت. بیوانرژتیک یک روش روان‌درمانی بدن‌محور است، نه درمان با دستگاه اورگون.

روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!

میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0

هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

نویسنده: تیم تحریریه ذنیران

دیدگاهتان را بنویسید

ورود به سایت
نام کاربری / ایمیل / شماره موبایل خود را وارد کنید
بازیابی کلمه عبور
شماره موبایل یا پست الکترونیک خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
تغییر رمز عبور
یک رمز عبور برای اکانت خود تنظیم کنید
تغییر رمز با موفقیت انجام شد
ورود به سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
ثبت نام در سایت
شماره موبایل / ایمیل را تایید و اطلاعات را تکمیل کنید
ثبت نام در سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر