تیرومولار کیست؟ «تیرومانتیرام»، شیوه‌ی یوگا و کایا سیدّهی؛ افسانه، تاریخ و نقدها
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: تیرومولار (Tirumular) طبق ویکی‌پدیا عارف و شاعر شیوایی تامیل و یکی از ۶۳ نایانار و ۱۸ سیدّار است که «تیرومانتیرام»، متنی با بیش از ۳۰۰۰ بیت، را سروده است. زمانش محل بحث است (از «بسیار پیش از میلاد» تا اوایل سده‌ی هشتم میلادی) و داستان ورودش به تن چوپان مولان افسانه است. برخی ادعاهای متن، مانند «تن جاودان»، آموزه‌ی دینی‌اند نه یافته‌ی علمی.
برای زمینه، پاتانجلی، که «تیرومانتیرام» یوگای هشت‌شاخه‌اش را نقل می‌کند، ماتسیندرانات و چاراکا را ببینید.
تیرومولار کیست؟ افسانه و تاریخ
پاسخ مستقیم: عارف تامیل که زندگی‌نامه‌اش بیشتر افسانه است و زمانش بین چند سده‌ی میلادی و پیش از میلاد می‌چرخد.
ویکی‌پدیا می‌نویسد «سونداراناتهار» یوگی‌ای از مدورای بود که، به‌روایت افسانه، در کوه کایلاش پنج سال نزد شیوا آموخت و به فرمان او به تامیل‌نادو نزد آگستیا در تپه‌های پوتیگای رفت. در چیدامبرم نزدیک معبد ناتاراجا بود که با گاوان گریان و چوپان مرده‌ی مولان روبه‌رو شد. او روحش را به تن چوپان انتقال داد و تن خود را در کنده‌ای گذاشت، ولی بعد آن تن ناپدید شد؛ از آسمان صدای شیوا گفت خواسته است او با تن مولان به زبان تامیل مردم و نه تامیل ادبی تعلیم دهد. «تیرو» پیشوندی احترام‌آمیز است و «تیرومولار» یعنی «مولان مقدس». او زیر درخت پیپل در تیروآوادوتورای مراقبه می‌کرد و سه هزار سرود دریافت کرد که «تیرومانتیرام» شد. این‌ها را افسانه می‌دانیم.
زمان نگارش: سه دیدگاه
پاسخ مستقیم: بیت ۷۴ زمانی بسیار کهن می‌گوید، ولی شواهد زبانی متن را دیرتر می‌بردند.
طبق ویکی‌پدیا، بیت ۷۴ می‌گوید تیرومولار پیش از نگارش متن هفت یوگا زندگی کرد، و برخی از این رو آن را بسیار پیش از میلاد می‌گذارند. وایاپوری پیلای، پژوهشگر و واژه‌نگار، می‌گوید او احتمالاً به آغاز سده‌ی هشتم میلادی تعلق دارد، چون به سرودهای سامبَندر، آپّر و سوندرر (تِوارم) اشاره دارد، واژه‌های «بسیار دیر» به کار می‌برد و روزهای هفته را می‌آورد. دیدگاه سوم متن را دارای هسته‌ای کهن با «شمار زیادی بیت افزوده‌ی بعدی» می‌داند. ویکی‌پدیا نتیجه می‌گیرد اشاره‌های «تیرومانتیرام» را فعلاً نمی‌توان شاخص تاریخ‌گذاری متن‌های دیگر دانست. صفحه‌ی «تیرومانتیرام» در همان دانشنامه بازه‌ی سده‌ی ۲ پیش از میلاد تا سده‌ی ۴ میلادی را هم می‌آورد؛ ما این دو را ناهم‌خوان و حل‌نشده می‌دانیم.
«تیرومانتیرام»: ساختار و آموزه‌ها
پاسخ مستقیم: نُه فصل درباره‌ی فلسفه‌ی شیوایی، یوگا، مانترا، شعائر و تجربه‌ی روح.
طبق ویکی‌پدیا، «تیرومانتیرام» به معنی «مانترای مقدس» است، دهمین مجلد «تیرومورای» و نخستین بیان شناخته‌شده‌ی آگامه‌های شیوایی به تامیل. نُه فصل دارد: فلسفه و تجربه‌ی الهی و ناپایداری تن؛ شکوه شیوا و انواع جان‌ها؛ یوگا بر پایه‌ی راه هشت‌شاخه‌ی پاتانجلی و «واسی یوگا»؛ مانترا و تانترا؛ شاخه‌های شیوایی؛ شیوا به‌عنوان گورو؛ پرستش لینگه و خویشتن‌داری؛ مراحل تجربه‌ی روح؛ و مانترای پنج‌حرفی، رقص شیوا و سامادی. هر مصراع ۱۱ یا ۱۲ هجا دارد. تیرومولار چهار گام پیشرفت معنوی (چاریا، کریا، یوگا و جنانا)، سه مفهوم پتی، پسو و پاسا (خداوند، انسان، مایا)، و «شیوا یوگا» را شرح می‌دهد که به نوشته‌ی ویکی‌پدیا جزئیاتی دارد که در متن سانسکریت پاتانجلی نیست. بخش پایانی «سونیا سمباشنه» («گفت‌وگو درباره‌ی خلأ») است. ویکی‌پدیا می‌گوید «تیرومانتیرام» از راه‌های رسیدن به «تن جاودان» (کایا سیدّهی) و نگهداری تن سخن می‌گوید، و به نقل از مادهاوان، بر بنیان‌های پزشکی سیدّا هم تأکید دارد. این‌ها را آموزه‌ی دینی می‌دانیم، نه ادعای پزشکی.
اخلاق و جایگاه
پاسخ مستقیم: او اخلاق عدم خشونت و گیاه‌خواری را می‌آموزد و سوندرر او را «نامپیران» می‌خواند.
ویکی‌پدیا می‌نویسد تیرومولار اخلاق عدم‌خشونت (اهیمسا)، پرهیز از کشتار، گوشت و الکل را آموزش می‌دهد، چشم‌داشت به زن دیگری را نکوهش می‌کند و می‌گوید «عشق خداست» و بر یگانگی انسان‌ها و کسب دانش تأکید می‌کند. سوندرر در «تیرو تونداتوگای» او را «نامپیران» می‌خواند. او در سنت سیدّارها هم هست و در سنت شیو سیدّانتا، «تیرومانتیرام» جایگاهی بنیادی دارد.
نقد و محدودیت‌ها
پاسخ مستقیم: نه شخص او و نه تاریخ دقیق متن تأییدپذیر است و برخی بیت‌ها افزوده‌ی بعدی دانسته می‌شوند.
سه محدودیت: نخست، زندگی‌نامه‌ی تیرومولار افسانه‌ی سنتی است و مدرک مستقل ندارد. دوم، تاریخ متن بین چند سده‌ی پیش از میلاد و سده‌ی هشتم میلادی در نوسان است و احتمال بیت‌های افزوده وجود دارد. سوم، ادعای «تن جاودان» آموزه‌ی دینی است و شاهد تجربی ندارد. ما ترجمه‌ی بیت‌های متن را ارزیابی نکردیم و فقط خلاصه‌ی ویکی‌پدیا را آوردیم.
شواهد: بررسی شیمیایی یک داروی سیدّا
پاسخ مستقیم: یک بررسی ۲۰۱۷ نشان داد فرمول سیدّای «تالاگک کاروپّو» آرسنیک دارد؛ نویسندگان آن را «ایمن» شمردند، ولی این فقط تحلیل شیمیایی یک نمونه است.
Kannan و همکاران (۲۰۱۷، Journal of Ayurveda and Integrative Medicine) می‌نویسند طب سنتی «سیدّا» از فلزات، شبه‌فلزات و کانی‌ها، از جمله سمی‌ها، استفاده می‌کند «بی‌آنکه سمیتشان ثابت شده باشد». آن‌ها «تالاگک کاروپّو» را که برای تب، سرفه، سل و آسم به کار می‌رود از داروخانه‌ای در چنای خریدند و با طیف‌سنجی فرابنفش، فروسرخ، میکروسکوپ الکترونی، پراش پرتو ایکس و ذره‌سنج بررسی کردند. نتیجه: آرسنیک احتمالاً عمدتاً به‌صورت اورپیمنت (As₂S₂) یا رئالگار (As₂S₄) است و احتمال شکل بسیار سمی آرسنولیت کمتر است؛ از این‌رو نویسندگان گفتند فرمول «ایمن شمرده شود».
این نتیجه محدود است. فقط یک نمونه‌ی خریداری‌شده بررسی شد و چکیده آزمایشی از سمیت حیوانی یا انسانی را نمی‌آورد. «تعیین شکل آرسنیک» با «ایمنی مصرف» یکی نیست. برای مقایسه، در مقاله‌ی چاراکا پژوهش JAMA را دیدید که ۲۰٫۷ درصد داروهای آیورودایی اینترنتی سرب، جیوه یا آرسنیک داشتند. اگر داروی گیاهی‌کانی مصرف می‌کنید، با پزشک مشورت کنید.
| پرسش | پاسخ بر پایه‌ی منابع |
|---|---|
| آیا «تیرومانتیرام» متنی واقعی است؟ | بله؛ بیش از ۳۰۰۰ بیت در ۹ فصل |
| آیا تیرومولار یک نفر بود؟ | سنت می‌گوید؛ تأییدپذیر نیست |
| آیا در هزاره‌های پیش از میلاد زیست؟ | ادعای متن و برخی؛ وایاپوری سده‌ی ۸ م. می‌گوید |
| آیا به تن مولان رفت؟ | افسانه؛ تأییدپذیر نیست |
| آیا «تن جاودان» ممکن است؟ | آموزه‌ی دینی؛ شاهد تجربی ندیدیم |
| آیا داروهای سیدّا ایمن‌اند؟ | یک تحلیل شیمیایی؛ نه اثبات ایمنی |
او را چطور بخوانیم؟
- تیرومولار را «نام یک سنت شعری و عرفانی» بخوانید: «تیرومانتیرام» مستند است ولی زندگی و تاریخ نویسنده افسانه‌ای و محل بحث است.
- بیت‌های «تن جاودان» را آموزه‌ی دینی بدانید، نه راهنمای سلامت.
- داروهای فلزی و کانی سیدّا و آیورودا را بدون نظر پزشک مصرف نکنید.
- اگر برای آرامش تمرین می‌کنید، آن را مکمل بدانید؛ برای تمرین توجه آستانه را ببینید.
جمع‌بندی
تیرومولار عارف و شاعر تامیل و سیدّار است که «تیرومانتیرام» را سرود. متن مستند و ۹ فصلی است، ولی زندگی‌نامه‌اش افسانه و زمانش از «بسیار پیش از میلاد» تا سده‌ی هشتم میلادی محل بحث است. ادعای تن جاودان آموزه‌ی دینی است و بررسی ۲۰۱۷ فقط شیمی یک دارو را روشن کرد، نه ایمنی آن را.
منابع
- ویکی‌پدیا؛ Tirumular و Tirumantiram.
- Kannan N و همکاران. Structural and elemental characterization of traditional Indian Siddha formulation: Thalagak karuppu. J Ayurveda Integr Med. 2017.
طبق ویکی‌پدیا، تیرومولار (سونداراناتهار) عارف و نویسنده‌ی شیوایی تامیل است که در شمار ۶۳ نایانار و ۱۸ سیدّار آمده است. شاهکار او «تیرومانتیرام» بیش از ۳۰۰۰ بیت دارد و بخشی از «تیرومورای»، متن‌های کلیدی شیو سیدّانتای تامیل است. زندگی‌نامه‌ی او آمیخته به افسانه است.
محل بحث است. ویکی‌پدیا می‌نویسد بیت ۷۴ می‌گوید او پیش از نگارش متن هفت یوگا زیسته، و برخی او را بسیار پیش از میلاد می‌گذارند. اما س. وایاپوری پیلای، به‌دلیل اشاره به سرودهای تِوارم، واژه‌های دیرتر و ذکر روزهای هفته، او را اوایل سده‌ی هشتم میلادی می‌داند. دیدگاه سوم هسته‌ای کهن با بیت‌های افزوده‌ی بعدی را می‌پذیرد.
طبق ویکی‌پدیا، او یوگی‌ای از مدورای بود که در کوه کایلاش از شیوا آیین گرفت. در راه بازگشت، چوپانی به نام مولان را مرده از مار یافت و برای دلداری گاوها روحش را به تن او منتقل کرد و تنش را در کنده‌ای نهاد؛ بعد تن اصلی‌اش ناپدید شد و شیوا گفت خواسته او را با تن مولان به زبان تامیل مردم تعلیم دهد. این روایت افسانه‌ای است و تأییدپذیر نیست.
طبق ویکی‌پدیا، شعری تامیل با بیش از سه هزار بیت و دهمین مجلد از ۱۲ مجلد «تیرومورای» است و نخستین بیان شناخته‌شده‌ی آگامه‌های شیوایی به تامیل. نُه فصل («تنتیرام») دارد و درباره‌ی فلسفه، شیوا، یوگا، مانترا و تانترا، شعائر و مراحل تجربه‌ی روح است. تاریخ نگارش آن در ویکی‌پدیا بین سده‌ی ۲ پیش از میلاد و ۴ میلادی هم آمده، ولی با دیدگاه وایاپوری فرق دارد.
طبق ویکی‌پدیا، «تیرومانتیرام» از راه‌های رسیدن به «تن جاودان» (کایا سیدّهی) سخن می‌گوید و نظریه‌ی نگهداری تن برای ادامه‌ی هستی روح را پیش می‌نهد (مصراعی که به‌طور تقریبی یعنی «تن را پروراندم، جان را پروراندم»). این آموزه‌ی دینی است، نه ادعای پزشکی تأییدشده.
نمی‌توان یکسره گفت. در یک پژوهش شیمیایی ۲۰۱۷ (Kannan و همکاران) یک نمونه‌ی خریداری‌شده از فرمول سیدّای «تالاگک کاروپّو» با روش‌های طیف‌سنجی و پراش بررسی شد و نویسندگان گفتند آرسنیک احتمالاً به‌صورت اورپیمنت یا رئالگار است و فرمول «ایمن» شمرده می‌شود. این یک تحلیل شیمیایی روی یک نمونه است و آزمون سمیت بالینی نیست.
