خلاصه کتاب چهار اثر فلورانس اسکاول شین؛ فصل‌به‌فصل چهار کتاب، قاعده‌ها و نقد

در چوبی بسته‌ی رنگ‌رفته روی دیوار تخته‌ای سفید با پله‌ی فلزی کوچک و نور آفتاب، تصویری برای ایده‌ی در پنهان موفقیت

فهرست مطالب

چهار اثر فلورانس اسکاول شین چهار کتاب کوتاه از یک تصویرگر آمریکایی است که در میانسالی معلم جنبش «اندیشه‌ی نو» (New Thought) شد: بازی زندگی و راه بازی کردن آن (۱۹۲۵)، کلام تو عصای توست (۱۹۲۸)، در پنهان موفقیت (۱۹۴۰) و قدرت کلام (۱۹۴۵). پیام مشترک هر چهار کتاب ساده است: آنچه می‌اندیشی، تصور می‌کنی و به زبان می‌آوری، به باور نویسنده به زندگی‌ات برمی‌گردد. ابزار اصلی او هم «جمله‌ی تأکیدی» است؛ جمله‌ای کوتاه که با ایمان تکرار می‌شود.

در این خلاصه کتاب چهار اثر فلورانس اسکاول شین اول نویسنده را می‌شناسیم، بعد هر چهار کتاب را فصل‌به‌فصل مرور می‌کنیم، تمرین‌های کاربردی را جدا می‌کنیم و در پایان می‌گوییم پژوهش‌های روان‌شناسی درباره‌ی این نوع جمله‌ها چه می‌گویند.

شناسنامه‌ی کتاب‌ها در یک نگاه

هر چهار کتاب را خود اسکاول شین در نیویورک منتشر کرد؛ سه کتاب اول در زمان حیاتش و کتاب چهارم پنج سال پس از مرگش. کتاب اول به هزینه‌ی خود نویسنده چاپ شد و بعدها انتشارات DeVorss در کالیفرنیا آن را بارها تجدید چاپ کرد. حجم هر کتاب کم است و برای همین ناشران انگلیسی‌زبان اغلب آن‌ها را با هم در یک جلد منتشر می‌کنند.

عنوان اصلیسال انتشارساختار
The Game of Life and How to Play It۱۹۲۵ (به هزینه‌ی خود نویسنده)۱۰ فصل
Your Word Is Your Wand۱۹۲۸مقدمه و ۲۳ بخش موضوعی
The Secret Door to Success۱۹۴۰۱۴ فصل
The Power of the Spoken Word۱۹۴۵ (پس از مرگ نویسنده)پیشگفتار و ۹ فصل
انتشارات Dover هر چهار کتاب را در سال ۲۰۱۰ در یک جلد با نام The Complete Works of Florence Scovel Shinn منتشر کرد.

فلورانس اسکاول شین کیست؟

فلورانس اسکاول شین (Florence Scovel Shinn) در ۲۴ سپتامبر ۱۸۷۱ در کمدن، ایالت نیوجرسی به دنیا آمد و در ۱۷ اکتبر ۱۹۴۰ درگذشت. او در آکادمی هنرهای زیبای پنسیلوانیا نقاشی خواند و همان‌جا با نقاشی به نام اورت شین آشنا شد. این دو ازدواج کردند و در محله‌ی گرینویچ ویلج نیویورک زندگی کردند، تا اینکه در ۱۹۱۲ از هم جدا شدند.

عکس سیاه‌وسفید فلورانس اسکاول شین با کلاه بزرگ و لباس روشن، ایستاده کنار کمد و تصویرسازی‌هایش در اوایل دهه‌ی ۱۹۰۰
فلورانس اسکاول شین پیش از ۱۹۰۴، در سال‌هایی که تصویرگر مجله‌ها و رمان‌ها بود

شین سال‌ها تصویرگر بود؛ برای داستان‌های مجله‌ی هارپر و رمان‌های پرفروشی مثل Mrs. Wiggs of the Cabbage Patch (۱۹۰۱) طرح می‌کشید و در ۱۹۰۳ عضو وابسته‌ی انجمن تصویرگران آمریکا شد. نوشتن درباره‌ی معنویت را در میانسالی شروع کرد. اولین کتابش، بازی زندگی، را در ۱۹۲۵ خودش چاپ کرد. امت فاکس، از نویسندگان مشهور همین جنبش، درباره‌ی او گفته بود یکی از رازهای موفقیتش این بود که «همیشه خودش بود»؛ خودمانی، شوخ و اهل مثال‌های روزمره. همین لحن در هر چهار کتاب دیده می‌شود: هر قاعده با داستان کوتاهی از یکی از مراجعان یا شاگردانش همراه است.

جنبش اندیشه‌ی نو در قرن نوزدهم در آمریکا شکل گرفت و بر این باور بود که ذهن و باور آدم بر سلامت و شرایط زندگی اثر مستقیم دارد. شین این ایده را با تفسیر آیه‌های کتاب مقدس ترکیب می‌کند. برای همین، کتاب‌هایش پر از نقل‌قول‌های عهد قدیم و جدید است و او «خدا» را منبع اصلی همه‌ی نعمت‌ها می‌داند.

ایده‌های اصلی چهار اثر

اگر بخواهیم هر چهار کتاب را در چند جمله فشرده کنیم، این‌ها ستون‌های فکری اسکاول شین‌اند:

  • زندگی بازی است، نه نبرد: جمله‌ی آغاز کتاب اول این است: «بیشتر مردم زندگی را نبرد می‌دانند، اما زندگی نبرد نیست، بازی است.» بازی‌ای که بدون شناخت قانون معنوی نمی‌شود خوب بازی‌اش کرد.
  • دادن و گرفتن: هر چه بفرستی برمی‌گردد. اگر نفرت بدهی نفرت می‌گیری و اگر عشق بدهی عشق.
  • قدرت تصویرسازی: «آنچه آدم تصور می‌کند، دیر یا زود در کارهایش بیرونی می‌شود.» او قوه‌ی خیال را مهم‌ترین مهره‌ی بازی می‌داند.
  • ناخودآگاه، خدمتکار وفادار: هر چه عمیقاً احساس کنی، خوب یا بد، ناخودآگاه آن را در بدن و شرایط زندگی نشان می‌دهد.
  • کلام، قانون می‌سازد: جمله‌هایی که درباره‌ی خودت تکرار می‌کنی برایت قانون شخصی می‌شوند؛ قانون شکست یا قانون موفقیت.
  • طرح الهی: برای هر آدم جایگاه و کاری هست که فقط از او برمی‌آید و آدم باید آن را از درون بخواهد و کشف کند.
اینفوگرافیک فارسی شش قاعده‌ی کتاب بازی زندگی: دادن و گرفتن، قدرت تصویرسازی، قدرت کلام، عدم مقاومت، بخشش و هدایت درونی
شش قاعده‌ی اصلی کتاب بازی زندگی، به زبان ساده

خلاصه کتاب بازی زندگی و راه بازی کردن آن، فصل‌به‌فصل

کتاب اول و معروف‌ترین کتاب شین ده فصل دارد. متن کامل آن با چاپ انتشارات DeVorss در ویکی‌نبشته در دسترس است و خلاصه‌ی زیر از روی همان متن نوشته شده است.

فصل ۱. بازی

نویسنده قاعده‌ی پایه را می‌گذارد: هر چه بکاری درو می‌کنی. بعد از قوه‌ی خیال می‌گوید و داستان مردی را تعریف می‌کند که از بیماری نادری می‌ترسید و آن‌قدر آن را تصور کرد که به آن مبتلا شد. نتیجه‌ای که می‌گیرد این است که آدم باید فقط چیزی را تصور کند که واقعاً می‌خواهد.

فصل ۲. قانون فراوانی

به باور شین، خدا منبع روزی آدم است و برای هر نیازی منبعی وجود دارد. مثال فصل زنی است که قرار بود روز پانزدهم ماه به خاطر سه هزار دلار از او شکایت شود. نویسنده به او می‌گوید ایمانش را «عملی» نشان دهد، یعنی طوری رفتار کند که انگار پول در راه است. پیام فصل این است که ترس و انباشتن، جریان فراوانی را می‌بندد.

فصل ۳. قدرت کلام

معروف‌ترین مثال کتاب در این فصل است: پدری که سال‌ها می‌گفت «من همیشه به تراموا نمی‌رسم» و دختری که می‌گفت «من همیشه به موقع می‌رسم»، و برای هر دو همین اتفاق می‌افتاد. به گفته‌ی شین هر کدام برای خودش قانونی ساخته بود. او نعل اسب و پای خرگوش را هم همین‌طور توضیح می‌دهد: قدرت در خود شیء نیست، در انتظاری است که در ناخودآگاه ساخته می‌شود.

فصل ۴. قانون عدم مقاومت

«در برابر بدی مقاومت نکن.» شین از این مثال چینی کمک می‌گیرد که آب قوی‌ترین عنصر است چون هیچ مقاومتی ندارد و سنگ را می‌ساید. به نظر او جنگیدن با یک موقعیت، آن را در ذهن سفت‌تر می‌کند و آرام ماندن و برکت فرستادن، گره را باز می‌کند.

فصل ۵. قانون کارما و قانون بخشش

شین زندگی را «بازی بومرنگ‌ها» می‌نامد: فکر و کلام و رفتار آدم با دقت عجیبی به او برمی‌گردد. داستان فصل درباره‌ی زنی است که سر شام به عمه‌اش گفت «بس است، می‌خواهم در آرامش غذا بخورم» و فردای آن روز همین جمله را از زنی شنید که می‌خواست روی او تأثیر خوبی بگذارد. به باور نویسنده، قانون بخشش یا «لطف» می‌تواند این چرخه را بشکند. نکته‌ی جالب این است که شین واژه‌ی کارما را «بازگشت» معنی می‌کند؛ در حالی که این واژه در سنسکریت به معنای «عمل» است.

فصل ۶. سپردن بار (اثر گذاشتن بر ناخودآگاه)

دانستن ذهنی کافی نیست؛ باید ناخودآگاه را قانع کرد. ساده‌ترین راهی که شین پیدا کرده «سپردن بار» است: نگرانی را به خدا یا «روح بی‌کران» بسپاری و از کنترل کردن نتیجه دست بکشی. او این را با استعاره‌ای توضیح می‌دهد: اگر تخته‌سنگی را بالاتر از جاذبه‌ی زمین ببری دیگر وزنی ندارد.

فصل ۷. عشق

عشق واقعی به گفته‌ی شین بی‌ترس است و چیزی طلب نمی‌کند. او حسادت را بدترین دشمن عشق می‌داند و از کتاب ترتیوم ارگانوم اوسپنسکی نقل می‌کند که عشق «پدیده‌ای کیهانی» است. مثال‌های این فصل درباره‌ی زنانی است که با رها کردن رنجش و حسادت، رابطه‌شان شکل دیگری گرفت.

فصل ۸. شهود یا هدایت

توصیه‌ی کلیدی این فصل یک جمله است: «کلام را بگو و بعد کاری نکن تا نشانه‌ی روشنی بگیری.» به باور نویسنده پاسخ از راه شهود، جمله‌ای که کسی اتفاقی می‌گوید یا سطری از یک کتاب می‌رسد و آدم باید بی‌درنگ از آن پیروی کند.

فصل ۹. ابراز کامل خود یا طرح الهی

برای هر کس جایی هست که هیچ کس دیگر نمی‌تواند پرش کند. شین طرح کامل زندگی را چهار ضلع می‌داند: سلامت، ثروت، عشق و ابراز کامل خود. درخواست پیشنهادی او این است: «روح بی‌کران، راه را برای ظهور طرح الهی زندگی‌ام باز کن و بگذار نبوغ درونم آزاد شود.»

فصل ۱۰. نفی‌ها و جمله‌های تأکیدی

فصل آخر یک راهنمای عملی است. شین می‌گوید درخواست را باید دقیق نوشت و همیشه آن را با عبارت «تحت لطف و به شکلی کامل» تمام کرد. مثالش زنی است که هزار دلار خواست و آن پول را از راه غرامت آسیب‌دیدگی دخترش گرفت. در ادامه فهرست بلندی از جمله‌های تأکیدی برای کار، پول، سلامت و رابطه آمده است.

خلاصه کتاب کلام تو عصای توست

کتاب دوم با این جمله شروع می‌شود: «کلام آدم عصای اوست، پر از جادو و قدرت.» بعد از فصل مقدمه، باقی کتاب در واقع یک دفترچه‌ی مرجع است: جمله‌های تأکیدی کوتاه که بر اساس موضوع دسته‌بندی شده‌اند. بخش‌های کتاب این‌هاست: موفقیت، فراوانی، شادی، عشق، ازدواج، بخشش، کلمات حکمت، ایمان، از دست دادن، بدهی، فروش، مصاحبه، هدایت، محافظت، حافظه، طرح الهی، سلامت، حیوانات، عناصر طبیعت، سفر، متفرقه و نتیجه‌گیری.

بخش سلامت زیربخش‌هایی برای چشم، کم‌خونی، گوش، روماتیسم، توده‌ها و بیماری قلبی دارد. این بخش را باید با احتیاط خواند: جمله‌ی تأکیدی می‌تواند به آرامش کمک کند، اما برای هیچ‌کدام از این بیماری‌ها درمان نیست. بیشتر خواننده‌ها از این کتاب مثل دفترچه‌ای استفاده می‌کنند که هر روز یک جمله از آن انتخاب می‌کنند.

جدول فارسی چهار کتاب فلورانس اسکاول شین با سال انتشار ۱۹۲۵، ۱۹۲۸، ۱۹۴۰ و ۱۹۴۵، تعداد فصل‌ها و پیام اصلی هر کتاب
سال انتشار، تعداد فصل‌ها و پیام اصلی چهار کتاب اسکاول شین

خلاصه کتاب در پنهان موفقیت

کتاب سوم مجموعه‌ای از سخنرانی‌های شین است و آخرین کتابی است که در زمان حیاتش منتشر شد. هر فصل با یک آیه شروع می‌شود و نویسنده آن را تفسیری روان‌شناختی و استعاری می‌کند:

  1. در پنهان موفقیت: فروریختن دیوارهای اریحا با فریاد، نماد اینکه موانع با ایمان فرو می‌ریزند.
  2. خشت بی‌کاه: از سفر خروج؛ ساختن چیزی از هیچ وقتی منابع کافی نیست.
  3. و پنج تن از آنان دانا بودند: مَثَل دوشیزگان دانا و نادان؛ دعای واقعی یعنی آماده شدن برای چیزی که خواسته‌ای.
  4. چه انتظاری داری؟: ایمان یعنی انتظار. اگر انتظار بدترین را داشته باشی، به بدترین دعوت کرده‌ای.
  5. بازوی بلند خدا: بازو در کتاب مقدس نماد محافظت و قدرت است و نمادها بر ناخودآگاه اثر می‌گذارند.
  6. دوراهی: هر روز باید انتخاب کرد؛ نه با تقلید از دیگران و نه فقط با حساب‌وکتاب، بلکه با هدایت درونی.
  7. عبور از دریای سرخ: فرمان «به پیش بروید»؛ در اوج ترس باید قدم برداشت.
  8. نگهبان دروازه: نگهبان فکرها «ذهن فراآگاه» است؛ مثل سگ گله‌ای که گله‌ی وحشت‌زده‌ی فکرها را هدایت می‌کند.
  9. راه فراوانی: خیابانی یک‌طرفه است؛ یا به سمت کمبود می‌روی یا به سمت فراوانی.
  10. هیچ کم نخواهم داشت: بر پایه‌ی مزمور «خداوند شبان من است».
  11. با شگفتی نگاه کن: باز با اشاره به اوسپنسکی و «جهان شگفتی‌ها».
  12. به خیرت برس: خیر پیش از تو رسیده است؛ باید چشم و گوش باز داشت تا آن را از دست ندهی.
  13. رودها در بیابان: هیچ موقعیتی آن‌قدر ناممکن نیست که هوش بی‌کران راهی برایش نداشته باشد.
  14. معنای پنهان سفیدبرفی و هفت کوتوله: نامادری بدجنس، باور منفی ناخودآگاه است و شاهزاده، طرح الهی زندگی. جمله‌ی پیشنهادی فصل این است: «من نسبت به خیر خودم کاملاً بیدارم و هیچ فرصتی را از دست نمی‌دهم.»

خلاصه کتاب قدرت کلام

قدرت کلام پنج سال بعد از مرگ نویسنده، در ۱۹۴۵، منتشر شد و از یادداشت‌ها و درس‌های او فراهم شده است. ساختارش مثل کتاب سوم است: آیه‌ای در آغاز هر فصل و تفسیر آن با داستان‌های کوتاه. فصل‌ها این‌هاست: سلاح‌هایی که نمی‌شناسید، به شما قدرت می‌دهم، قوی باش و نترس، جلال خداوند، آرامش و فراوانی، فرصت بزرگ تو، برای هیچ چیز نگران نباشید، بی‌باکی و پیروزی و تحقق. همان‌طور که عنوان‌ها نشان می‌دهند، وزن این کتاب بیشتر روی ترس و نگرانی است و نسبت به بازی زندگی کمتر به قاعده‌های تازه می‌پردازد.

تمرین‌های کاربردی چهار اثر

اگر بخواهی ایده‌های اسکاول شین را امتحان کنی، این تمرین‌ها مستقیماً از خود کتاب‌ها گرفته شده‌اند:

  1. کلام‌های روزمره‌ات را رصد کن: یک هفته جمله‌هایی مثل «همیشه دیر می‌رسم» یا «شانس ندارم» را یادداشت کن. این همان «قانون شخصی» است که فصل سوم کتاب اول از آن می‌گوید. برای شروع، مطلب خودگویی مثبت تکنیک‌های عملی‌تری دارد.
  2. درخواست را دقیق بنویس: به‌جای خواسته‌ی کلی، «انتخاب درست» را بخواه و جمله را با «به شکلی درست و بی‌آسیب» تمام کن.
  3. بعد از درخواست، صبر کن: طبق فصل شهود، تا نشانه‌ی روشن نگرفته‌ای کار عجولانه نکن.
  4. تمرین بخشش: هر شب نام کسی را که از او دلخوری بنویس و برایش خیر بخواه. ایده‌ای شبیه این در خلاصه کتاب شفای زندگی لوییز هی هم آمده است.
  5. نامادری درونت را پیدا کن: تمرین فصل سفیدبرفی؛ یک باور منفی تکرارشونده را پیدا کن و جمله‌ی مخالفش را بساز.

برای اینکه بدانی این ایده‌ها با «قانون جذب» امروزی چه نسبتی دارند، مطلب قانون جذب را بخوان. کتاب‌های هم‌خانواده هم قدرت ضمیر ناخودآگاه ژوزف مورفی است که همین سنت را ادامه می‌دهد، و قدرت حال اکهارت تول که از زاویه‌ای دیگر به ذهن نگاه می‌کند. اگر دنبال مسیری منظم برای خودشناسی هستی، دوره‌ی خودشناسی ذنیران را هم ببین.

این کتاب‌ها برای چه کسانی مناسب است؟

  • کسی که دنبال متنی کوتاه و ساده برای شروع نگرش مثبت است؛ هر کتاب را می‌شود در یکی دو نشست خواند.
  • کسی که به تاریخ جنبش اندیشه‌ی نو و ریشه‌های قانون جذب علاقه دارد.
  • کسی که با زبان دینی و نقل‌قول از کتاب مقدس راحت است؛ چون بخش بزرگی از متن تفسیر آیه‌هاست.
  • کسی که دفترچه‌ای از جمله‌های تأکیدی آماده می‌خواهد؛ برای او کلام تو عصای توست کاربردی‌ترین کتاب است.

اما اگر دنبال روش علمی برای تغییر رفتار، درمان اضطراب یا افسردگی یا برنامه‌ی مالی واقعی هستی، این کتاب‌ها کافی نیستند و بهتر است با منابع روان‌شناسی یا یک متخصص همراهشان کنی.

نقد چهار اثر اسکاول شین؛ کجا باید محتاط بود؟

داستان به‌جای شواهد

تقریباً همه‌ی «اثبات‌های» کتاب داستان‌های کوتاهی از مراجعان نویسنده‌اند؛ پولی که سر موعد رسید یا بیماری پوستی که بعد از سه شب بخشش خوب شد. این روایت‌ها قابل بررسی نیستند و فقط موردهای موفق تعریف شده‌اند. ادعاهای سلامت کتاب، به‌ویژه در بخش سلامت کلام تو عصای توست، پشتوانه‌ی علمی ندارند.

پژوهش‌ها درباره‌ی جمله‌های تأکیدی چه می‌گویند؟

پژوهش جوان وود و همکارانش که در ۲۰۰۹ در مجله‌ی Psychological Science منتشر شد نشان داد تکرار جمله‌ای مثل «من آدم دوست‌داشتنی‌ای هستم» در افراد با عزت‌نفس پایین حالشان را بدتر کرد، در حالی که برای افراد با عزت‌نفس بالا کمی مفید بود. پژوهش‌های گابریله اوتینگن هم نشان داده‌اند خیال‌پردازی مثبت درباره‌ی آینده، اگر با دیدن مانع‌ها و برنامه‌ریزی همراه نشود، می‌تواند انگیزه را کم کند. یعنی ایده‌ی «فقط بگو و باور کن» برای همه جواب نمی‌دهد.

خطر مقصر دانستن خود

وقتی همه‌چیز نتیجه‌ی فکر و کلام خود آدم باشد، بیماری، فقر یا آسیب هم ناخواسته «تقصیر» خود او می‌شود. این برداشت می‌تواند احساس گناه بسازد و نقش عوامل اجتماعی، ژنتیک و شانس را نادیده بگیرد. همچنین تعریف شین از کارما با معنای اصلی این واژه در سنت هندی فاصله دارد.

آنچه هنوز ارزشمند است

با همه‌ی این نقدها، بخشی از توصیه‌های شین با روان‌شناسی امروز هم‌خوان است: توجه به گفتگوی درونی، رها کردن رنجش، کاستن از نگرانی پیش‌بینانه و آماده شدن برای فرصت‌ها. اگر این کتاب‌ها را به‌عنوان متن الهام‌بخش بخوانی، نه دستورالعمل علمی، می‌توانند همراه خوبی باشند.

منابع

پرسش‌های متداول

چهار اثر فلورانس اسکاول شین شامل چه کتاب‌هایی است؟

چهار کتاب: بازی زندگی و راه بازی کردن آن (۱۹۲۵)، کلام تو عصای توست (۱۹۲۸)، در پنهان موفقیت (۱۹۴۰) و قدرت کلام (۱۹۴۵). نسخه‌ی انگلیسی هر چهار کتاب با هم هم چاپ شده، مثلاً با نام The Complete Works of Florence Scovel Shinn در انتشارات Dover در سال ۲۰۱۰.

پیام اصلی کتاب بازی زندگی چیست؟

اسکاول شین می‌گوید زندگی نبرد نیست، بازی است؛ بازی دادن و گرفتن. هر چه با فکر، کلام و عمل بفرستی به خودت برمی‌گردد و تصویری که در ذهن نگه می‌داری دیر یا زود در زندگی‌ات پیدا می‌شود. او قاعده‌های این بازی را از آیه‌های عهد قدیم و جدید بیرون می‌کشد.

کتاب کلام تو عصای توست با بازی زندگی چه فرقی دارد؟

بازی زندگی بیشتر توضیح قاعده‌هاست و با داستان‌های شاگردان نویسنده همراه است. کلام تو عصای توست کتابی کوتاه‌تر و کاربردی است که بعد از یک مقدمه، جمله‌های تأکیدی را بر اساس موضوع دسته‌بندی کرده؛ از موفقیت و پول تا ازدواج، بخشش، فروش و سلامت.

تفسیر سفیدبرفی در کتاب در پنهان موفقیت چیست؟

در فصل آخر، نامادری بدجنس نماد باور منفی‌ای است که در ناخودآگاه جا خوش کرده و شاهزاده نماد طرح الهی زندگی است که آدم را بیدار می‌کند. نویسنده پیشنهاد می‌کند جمله‌ای مثل «من نسبت به خیر خودم کاملاً بیدارم» را تکرار کنی تا آن باور منفی کنار برود.

آیا ادعاهای اسکاول شین درباره‌ی شفای بیماری علمی است؟

نه. داستان‌هایی که او درباره‌ی شفای بیماری با بخشش یا جمله‌ی تأکیدی می‌گوید روایت شخصی‌اند و پژوهش علمی پشتشان نیست. این کتاب‌ها را می‌شود برای آرامش ذهن و تمرین نگرش خواند، اما جای درمان پزشکی یا روان‌درمانی را نمی‌گیرند.

کتاب قدرت کلام بعد از مرگ نویسنده منتشر شد؟

بله. فلورانس اسکاول شین در اکتبر ۱۹۴۰ درگذشت و قدرت کلام در سال ۱۹۴۵ منتشر شد. این کتاب بر اساس یادداشت‌ها و درس‌های او فراهم شده و یک پیشگفتار و نُه فصل دارد.

روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!

میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0

هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

نویسنده: تیم تحریریه ذنیران

دیدگاهتان را بنویسید

ورود به سایت
نام کاربری / ایمیل / شماره موبایل خود را وارد کنید
بازیابی کلمه عبور
شماره موبایل یا پست الکترونیک خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
تغییر رمز عبور
یک رمز عبور برای اکانت خود تنظیم کنید
تغییر رمز با موفقیت انجام شد
ورود به سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
ثبت نام در سایت
شماره موبایل / ایمیل را تایید و اطلاعات را تکمیل کنید
ثبت نام در سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر