پارک جه‌وو کیست؟ بنیان‌گذار سوجوک‌درمانی، زندگی، نظریه‌ها و نگاه علمی
فهرست مطالب
پارک جه‌وو (Park Jae Woo، ۱۹۴۲–۲۰۱۰) استاد و نویسنده‌ی کره‌ای و بنیان‌گذار سوجوک‌درمانی بود. نام سوجوک از دو واژه‌ی کره‌ای «سو» به معنای دست و «جوک» به معنای پا ساخته شده و پایه‌ی آن این ایده است که دست‌ها و پاها نقشه‌ای کوچک از کل بدن‌اند و تحریک نقاط آن‌ها بر اندام‌های متناظر اثر می‌گذارد.
بیشتر آنچه درباره‌ی زندگی پارک در دسترس است، از زندگی‌نامه‌ی رسمی انجمن بین‌المللی سوجوک، که پسرانش آن را اداره می‌کنند، می‌آید و منبع مستقل درباره‌اش اندک است. در ادامه زندگی، شکل‌گیری سوجوک، نظریه‌ها و نهادهای او و آنچه پژوهش‌ها درباره‌ی این روش می‌گویند را مرور می‌کنیم.
زندگی پارک جه‌وو: از سئول تا مسکو
به گزارش زندگی‌نامه‌ی رسمی انجمن بین‌المللی سوجوک، پارک جه‌وو در ۱۱ مارس ۱۹۴۲ در کره‌ی جنوبی به دنیا آمد و در ۱۹۶۸ از دانشگاه ملی سئول دانش‌آموخته شد. در سال‌های بعد در کره به‌عنوان درمانگر و مدرس فعالیت کرد، نشر «اوهنگ» را نمایندگی می‌کرد و نشریه‌ی «دنیای دست و پا» را منتشر می‌کرد.
از دهه‌ی ۱۹۹۰ کار پارک بیشتر در کشورهای شوروی سابق و هند گسترش یافت. او در ۲۵ مارس ۲۰۱۰ در مسکو درگذشت. به نوشته‌ی همان منبع، دانشگاه سائوراشترا در راجکوت گجرات هند در ۲۵ مارس ۲۰۱۲، دومین سالگرد درگذشتش، کرسی و نگارخانه‌ای به نام او برپا کرد. انجمن بین‌المللی سوجوک اکنون زیر نظر پسرانش، پارک مین‌چول (رئیس جهانی) و پارک مین‌کیو (نایب‌رئیس جهانی)، اداره می‌شود و آرمان او را «جامعه‌ای بدون درد و تمدن لبخند» توصیف می‌کند.
شکل‌گیری سوجوک‌درمانی و ایده‌ی تناظر دست و پا
بنا بر گاه‌شماری که منابع سوجوک از روایت خود پارک بازگو می‌کنند، او در ۱۹۵۳ به این شهود رسید که شست دست با سر متناظر است؛ تا ۱۹۷۴ ایده‌ی تناظر دست با بدن را پرورد، در ۱۹۸۴ و ۱۹۸۵ نظام درمانی را طراحی کرد و در ۱۹۸۷ آن را رسماً به عموم معرفی کرد. عنوان یکی از کتاب‌هایش، «شست، سر است»، همین ایده را خلاصه می‌کند.
در سوجوک، دست و پا هر یک نقشه‌ای از بدن‌اند: شست و انگشت شست پا با سر، انگشتان دیگر با دست‌ها و پاها، و کف دست با تنه. درمانگر نقاط حساس متناظر با عضو بیمار را می‌یابد و آن‌ها را با فشار، سوزن‌های بسیار ریز، مالش، گرما، آهنربا یا دانه‌های گیاهی تحریک می‌کند. این ایده‌ی «ریزسامانه» با اوریکولوتراپی نوژیه در گوش و بازتاب‌درمانی کف پا هم‌خانواده است.
نظریه تری‌اوریجین و روش‌های بعدی
پارک به گفته‌ی پیروانش در ۴۵۵ مقاله و ۲۴۸ کتاب، سوجوک را به نظامی فلسفی گسترش داد. نظریه‌ی تری‌اوریجین (سه‌خاستگاهی) او همه‌ی پدیده‌ها را حاصل سه نیروی بنیادین می‌داند؛ «نظریه‌ی شش کی» کانال‌های انرژی را بازتعریف می‌کند «نظریه‌ی هشت‌خاستگاهی» آن را گسترش می‌دهد و «درمان ناخن سوجوک» با عنوان «نظام انرژی الماس» درمان روی ناخن‌ها را پیشنهاد می‌کند.
در فهرست کتاب‌های او عنوان‌هایی مانند «سوجوک برای همه»، «چگونه پزشک سوجوک خودتان شوید»، «راهنمای درمان با دانه‌ی سوجوک»، «سوجوک در موارد اورژانس»، «اطلس نظام انرژی بدن» و سه جلد «درمان گوش اونّوری» دیده می‌شود؛ عنوان‌هایی که نشان می‌دهد پارک سوجوک را هم برای درمانگران و هم برای خودیاری عموم مردم عرضه می‌کرد و تناظر را از دست و پا به سر، تنه و گوش هم گسترش داد.
از دیگر روش‌هایی که به او نسبت داده می‌شود، درمان با دانه روی نقاط دست، «درمان پیچشی» با حوله و راه رفتن، «سام وون دونگ» یا حرکت‌های مارپیچ، «یوگای لبخند» و «مدیتیشن لبخند» است. مقاله‌ای در دانشگاه مسینای ایتالیا، جایی که پارک در ۲۰۰۶ سمیناری برگزار کرده بود، میراث او را از نظام‌های تناظر تا مدیتیشن لبخند بررسی کرده است.
نهادها و گسترش جهانی سوجوک
به گزارش زندگی‌نامه‌ی رسمی، پارک مؤسسه‌ی سوجوک کره، انجمن بین‌المللی سوجوک‌درمانی، آکادمی سوجوک مسکو، صندوق عمومی «اونّوری»، مرکز سوجوک قبرس و کالج اونّوری در آلماتی قزاقستان را بنیان گذاشت یا اداره کرد و رئیس افتخاری آکادمی سوجوک هند در چنای بود. او در ۲۰۰۹ «انجمن بین‌المللی سوجوک» (ISA) را تأسیس کرد که همان منبع شمار اعضایش را بیش از ده هزار نفر در ۲۰ کشور می‌داند.
به گزارش همان منبع، پارک در ۱۹۹۲ آکادمی سوجوک هند را بنیان گذاشت، در ۱۹۹۵ مؤسسه‌ی طب سوزنی سوجوک بلاروس را تأسیس کرد و ریاست آن را بر عهده داشت، و با دانشگاه پزشکی دولتی قزاقستان برای آموزش‌های تکمیلی (۱۹۹۴)، دانشگاه تربیت بدنی سن‌پترزبورگ (۱۹۹۶) و دانشگاه پزشکی دولتی مسکو (۱۹۹۹) همکاری داشت. همچنین استاد مدعو کالج پزشکی سومایا در هند معرفی شده است. همان زندگی‌نامه از عضویت یا سمت‌های افتخاری او در چند دانشگاه پزشکی و آموزشی در روسیه، قزاقستان، بلاروس و هند یاد می‌کند. این ادعاها از منبع وابسته به خود سوجوک‌اند و در منابع مستقل راستی‌آزمایی نشده‌اند؛ گسترش سوجوک در روسیه، هند و ترکیه اما در شمار کارآزمایی‌های پرستاری منتشرشده از این کشورها نیز پیداست.
سوجوک‌درمانی از نگاه پژوهش
در سال‌های اخیر چند کارآزمایی کوچک، بیشتر از دانشکده‌های پرستاری ترکیه، اثر سوجوک را بر دردهایی مانند درد پس از سزارین، درد پس از جراحی دیسک کمر، میگرن و علائم بیماران سرطانی بررسی کرده و نتایج مثبتی گزارش کرده‌اند. اما بیشتر این مطالعات کوچک‌اند، گروه کنترل ساختگی مناسب ندارند و کورسازی در آن‌ها دشوار است. وقتی بیمار و درمانگر هر دو می‌دانند کدام درمان انجام شده، انتظار بهبود و توجه بیشتر به بیمار می‌تواند به‌تنهایی گزارش درد را کاهش دهد؛ برای همین مقایسه با نقاط ساختگی اهمیت ویژه دارد.
در کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده با دارونمایی درباره‌ی قاعدگی دردناک (۲۰۲۵)، هم تحریک نقاط درست و هم تحریک نقاط ساختگی درد را کاهش دادند و تفاوت دو گروه معنادار نبود؛ یافته‌ای که نقش اثرهای غیراختصاصی و دارونما را برجسته می‌کند. مرکز ملی بهداشت تکمیلی و یکپارچه‌ی آمریکا (NCCIH) نیز درباره‌ی طب سوزنی به‌طور کلی می‌گوید که در بسیاری از مطالعات، سود آن در مقایسه با بی‌درمانی بیشتر از مقایسه با روش ساختگی بوده و این نشان می‌دهد اثرهای غیراختصاصی در کاهش درد سهم دارند.
ایمنی و جایگاه سوجوک در کنار درمان پزشکی
فشار با انگشت یا ابزار و چسباندن دانه روی دست معمولاً کم‌خطر است، اما سوزن زدن باید با سوزن استریل یکبار مصرف و به دست درمانگر آموزش‌دیده انجام شود؛ NCCIH یادآوری می‌کند که بیشتر عوارض طب سوزنی از سوزن غیراستریل یا اجرای نادرست بوده است. سوجوک را جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نکنید، به‌ویژه در دردهای تازه، شدید یا ناشناخته، و اگر اختلال انعقادی، دیابت یا بارداری دارید، پیش از سوزن یا آهنربا با پزشک مشورت کنید.
جمع‌بندی
پارک جه‌وو (۱۹۴۲–۲۰۱۰)، دانش‌آموخته‌ی دانشگاه ملی سئول، بنیان‌گذار سوجوک‌درمانی بود؛ روشی که دست و پا را نقشه‌ای کوچک از کل بدن می‌داند و به روایت پیروانش از شهودی در ۱۹۵۳ آغاز شد و در ۱۹۸۷ رسماً معرفی شد. او سوجوک را با نظریه‌ی تری‌اوریجین، شش کی، درمان با دانه و یوگا و مدیتیشن لبخند گسترش داد و نهادهایی در کره، روسیه، قزاقستان، هند و دیگر کشورها بنیان گذاشت. بیشتر اطلاعات زندگی‌اش از منابع خود سوجوک است و کارآزمایی‌های موجود کوچک‌اند و اثری فراتر از دارونما را به‌روشنی نشان نداده‌اند؛ پس سوجوک را تنها مکمل درمان پزشکی بدانید.
منابع
- Founder of SuJok – Professor Park, Jae Woo (International SuJok Association)
- Park Jae Woo – Sujok Italia
- Il lascito culturale di Park Jae Woo: dai sistemi di corrispondenza alla teoria della Triorigine e alla meditazione del sorriso – Università di Messina
- The effect of Su Jok therapy on dysmenorrhea: A randomized placebo controlled study (2025) – Europe PMC
- Acupuncture: Effectiveness and Safety – NCCIH
سؤالات متداول
استاد و نویسنده‌ی کره‌ای (۱۹۴۲–۲۰۱۰) و بنیان‌گذار سوجوک‌درمانی و نظریه‌ی تری‌اوریجین که در ۲۰۱۰ در مسکو درگذشت.
از دو واژه‌ی کره‌ای «سو» به معنای دست و «جوک» به معنای پا؛ روشی که دست و پا را نقشه‌ای از کل بدن می‌داند.
به روایت منابع سوجوک، ایده‌ی آن از ۱۹۵۳ شکل گرفت، در ۱۹۸۴–۱۹۸۵ نظام درمانی طراحی شد و در ۱۹۸۷ رسماً معرفی شد.
نظریه‌ی فلسفی پارک جه‌وو که همه‌ی پدیده‌ها را حاصل سه نیروی بنیادین می‌داند و پایه‌ی بخشی از روش‌های بعدی سوجوک است.
کارآزمایی‌های موجود کوچک‌اند و در یک کارآزمایی با دارونما، نقاط درست و ساختگی اثر مشابهی داشتند؛ اثر اختصاصی آن هنوز ثابت نشده است.
فشار و دانه معمولاً کم‌خطرند، اما سوزن باید استریل و یکبار مصرف باشد و سوجوک نباید جایگزین تشخیص و درمان پزشکی شود.
