اوریکولوتراپی نوژیه چیست؟ نقشه جنین وارونه، نبض نوژیه، شواهد علمی و ایمنی
فهرست مطالب
اوریکولوتراپی نوژیه روشی از طب مکمل است که پل نوژیه، پزشک اهل لیون فرانسه، در دهه‌ی ۱۹۵۰ پدید آورد. پایه‌ی آن این ایده است که لاله‌ی گوش «ریزسامانه‌ای» است که کل بدن را به شکل جنینی وارونه بازتاب می‌دهد و با تحریک نقاطی از گوش با سوزن، فشار، لیزر یا جریان الکتریکی می‌توان بر اندام‌های دیگر اثر گذاشت.
این روش امروز در فرانسه، دیگر کشورهای اروپایی، آمریکا و چین آموزش داده می‌شود، اما ویکی‌پدیا نقشه‌برداری‌های ریزسامانه‌ای مانند آن را فاقد پشتوانه‌ی علمی می‌داند. در ادامه تاریخچه‌ی روش نوژیه، نقشه‌ی نقاط، نبض نوژیه، شاخه‌های بعدی، شواهد پژوهشی و نکات ایمنی را مرور می‌کنیم. برای مرور کلی کاربردهای امروزی، مقاله‌ی طب سوزنی گوش (اوریکولوتراپی) را نیز ببینید.
تاریخچه اوریکولوتراپی نوژیه: از لیون تا چین
به گزارش ویکی‌پدیای فرانسوی، پل نوژیه (۱۹۰۸–۱۹۹۶) پسر توماس نوژیه، استاد فیزیک پزشکی دانشکده‌ی پزشکی لیون، بود. او سه سال فیزیک خواند و سپس به پزشکی، هومیوپاتی، طب سوزنی و دستکاری ستون فقرات روی آورد. در اوایل دهه‌ی ۱۹۵۰ چند بیمار نزد او آمدند که پیش‌تر نزد درمانگری به نام خانم بارن رفته بودند و نوژیه به روش او علاقه‌مند شد؛ همین آغاز اوریکولوتراپی در ۱۹۵۱ بود.
نوژیه در ۱۹۵۶ نخستین نقشه‌ی نقاط بازتابی گوش را کشید و در ۱۹۵۷ مشاهداتش درباره‌ی تناظر گوش با بدن را ارائه کرد. به گزارش ویکی‌پدیا، طب سوزنی گوش او در ۱۹۵۸ به چین معرفی شد؛ جایی که تا آن زمان نقاط گوش تنها در شمار اندکی از بیماری‌ها، مانند بیماری‌های چشم و گلو و تب، به کار می‌رفت. او در ۱۹۶۵ «گروه مطالعات پزشکی لیون» (GLEM) را بنیان گذاشت که هنوز روش او را آموزش می‌دهد و در ۱۹۶۹ «رساله‌ی اوریکولوتراپی» را منتشر کرد.
نقشه جنین وارونه روی لاله گوش
در نقشه‌ی نوژیه، بدن به شکل جنینی وارونه روی گوش تصویر می‌شود: سر به سمت لاله‌ی پایینی و پاها به سمت بالای گوش. به گزارش ویکی‌پدیا، نوژیه نقاط نرمه‌ی گوش را به سر و صورت، نقاط «اسکافا» (فرورفتگی میان لبه‌ی بیرونی و برجستگی درونی) را به اندام‌های بالایی، «آنتی‌هلیکس» و شاخه‌هایش را به تنه و اندام‌های پایینی، و «کونکا»، گودی کنار مجرای گوش، را به اندام‌های درونی نسبت می‌داد.
به گزارش ویکی‌پدیای فرانسوی، دو گونه نقطه در این روش تعریف می‌شود: نقاط بازتابی که با فشار یک ابزار لمسی دردناک می‌شوند و گفته می‌شود با آسیب در بخش متناظر بدن پدیدار می‌شوند، و نقاط کارکردی که با دستگاه‌های الکتریکی و بر پایه‌ی کاهش مقاومت پوست یافته می‌شوند. ویکی‌پدیا تأکید می‌کند که اصول اوریکولوتراپی با کالبدشناسی و فیزیولوژی شناخته‌شده‌ی بدن ناسازگار است.
نبض نوژیه و فرکانس‌های A تا G
نوژیه در ۱۹۶۶ پدیده‌ای را صورت‌بندی کرد که آن را «بازتاب گوشی‑قلبی» (RAC) نامید و بعدها «نشانه‌ی خودکار عروقی» (VAS) نام گرفت. به ادعای او، با تحریک برخی نقاط گوش، دامنه و شکل نبض مچ بیمار تغییر می‌کند و این تغییر برای یافتن نقاط فعال به کار می‌رود. این شاخه که «اوریکولومدیسین» نیز خوانده شده، بر پایه‌ی آنچه نوژیه «اصل تشدید هماهنگ» می‌نامید، استوار است.
در دهه‌ی ۱۹۷۰ نوژیه هفت فرکانس با نام‌های A تا G پیشنهاد کرد و آن‌ها را در تشخیص و درمان به کار می‌برد، با این ادعا که بدن این فرکانس‌ها را ترجیح می‌دهد و با آن‌ها به تشدید درمی‌آید. هیچ‌یک از این دو ادعا، نبض نوژیه و فرکانس‌ها، در پژوهش‌های کنترل‌شده تأیید نشده‌اند.
طب سوزنی گوش چینی و طب سوزنی میدان نبرد
پس از ورود نقشه‌ی نوژیه به چین، طب سوزنی گوش در آنجا گسترش یافت و با نظریه‌ی طب چینی درآمیخت؛ از این رو امروز دو نقشه‌ی تا حدی متفاوت فرانسوی و چینی وجود دارد. روش‌های دیگر ریزسامانه‌ای، مانند طب سوزنی پوست سر یاماموتو (YNSA) و سوجوک درمانی روی دست و پا، نیز از همین ایده‌ی بازتاب کل بدن در یک ناحیه پیروی می‌کنند.
در ۲۰۰۱ ریچارد نیمتزو روشی به نام «طب سوزنی میدان نبرد» ساخت که در آن سوزن‌های کوچک نیمه‌دائمی در حداکثر پنج نقطه از گوش برای کاهش درد گذاشته می‌شوند. به گزارش ویکی‌پدیا، تا ۲۰۱۸ بیش از ۲۸۰۰ درمانگر در برنامه‌های نظامی و کهنه‌سربازان آمریکا این روش را آموختند، اما هریت هال، جراح پرواز بازنشسته، آن را «نفوذ شبه‌علم به پزشکی نظامی» و اتلاف بودجه خواند.
شواهد علمی درباره اوریکولوتراپی
به گزارش ویکی‌پدیا، در یک کارآزمایی متقاطع کنترل‌شده روی ۳۶ بیمار درد مزمن، تحریک نقاط اوریکولوتراپی با نقاط کنترل یا بی‌تحریکی تفاوتی در کاهش درد نداشت و پژوهشگران تسکین گزارش‌شده را به اثر دارونما نسبت دادند. در همان مطالعه، تحریک الکتریکی گاه دردی تازه در بخشی نامرتبط از بدن پدید آورد؛ احساس‌هایی که ممکن است باور به روش را تقویت کنند.
مرور کاکرین گیتس و همکاران (۲۰۰۶) درباره‌ی طب سوزنی گوش برای وابستگی به کوکائین، هفت مطالعه با ۱۴۳۳ شرکت‌کننده را بررسی کرد و میان طب سوزنی و طب سوزنی ساختگی یا بدون طب سوزنی تفاوتی در ماندن در درمان یا مصرف مواد نیافت. نویسندگان نتیجه گرفتند که فعلاً شاهدی بر اثربخشی آن در این کاربرد نیست، هرچند کیفیت شواهد پایین است.
تصویر شواهد در همه‌ی کاربردها یکسان نیست. مرکز ملی بهداشت تکمیلی و یکپارچه‌ی آمریکا (NCCIH) گزارش می‌دهد که در مروری در ۲۰۱۹ بر ۱۵ مطالعه (۹۳۰ نفر)، طب سوزنی یا طب فشاری گوش شدت کمردرد مزمن را به‌طور معناداری کاهش داد و در مروری در ۲۰۲۰ بر ۹ مطالعه (۷۸۳ نفر)، طب سوزنی گوش درد سرطان را بیش از نسخه‌ی ساختگی تسکین داد. در مقابل، مروری در ۲۰۲۱ بر ۹ مطالعه (۶۹۲ نفر) درباره‌ی طب سوزنی میدان نبرد، در مقایسه با بی‌درمانی، مراقبت معمول یا روش ساختگی، بهبود معناداری در درد نیافت. بیشتر این مطالعات کوچک‌اند و کیفیت متفاوتی دارند؛ و هیچ‌یک نقشه‌ی جنین وارونه یا نبض نوژیه را به‌طور خاص تأیید نمی‌کند.
ایمنی اوریکولوتراپی و نکات پیش از درمان
غضروف گوش خون‌رسانی کمی دارد و عفونت آن می‌تواند به التهاب غضروف و تغییر شکل دائمی گوش بینجامد؛ از این رو سوزن یکبار مصرف، ضدعفونی پوست و دوری از سوزن‌ها یا «منگنه‌های» طولانی‌مدت گوش اهمیت دارد. به گزارش NCCIH، بیشتر عوارض گزارش‌شده‌ی طب سوزنی از سوزن غیراستریل یا اجرای نادرست بوده و سازمان غذا و داروی آمریکا سوزن‌ها را تنها استریل و یکبار مصرف مجاز می‌داند. روش «منگنه‌ی گوش» که برای لاغری یا ترک سیگار تبلیغ می‌شود، پشتوانه‌ی علمی ندارد. اگر دیابت، اختلال انعقادی یا ضعف ایمنی دارید یا باردارید، پیش از درمان با پزشک مشورت کنید و اوریکولوتراپی را جایگزین درمان استاندارد درد یا اعتیاد نکنید.
جمع‌بندی
اوریکولوتراپی نوژیه را پل نوژیه در لیون از ۱۹۵۱ پدید آورد؛ او در ۱۹۵۶ نخستین نقشه‌ی گوش را کشید، بدن را جنینی وارونه روی لاله‌ی گوش تصویر کرد و بعدها «نبض نوژیه» و فرکانس‌های A تا G را افزود. روش او در ۱۹۵۸ به چین رسید و شاخه‌هایی مانند طب سوزنی گوش چینی و طب سوزنی میدان نبرد از آن برخاستند. با این حال، اصول آن با کالبدشناسی شناخته‌شده سازگار نیست و شواهد پژوهشی مختلط است: برخی مرورها در کمردرد مزمن و درد سرطان نتایج امیدوارکننده‌ای گزارش کرده‌اند، اما کارآزمایی درد مزمن، مرور کاکرین درباره‌ی کوکائین و مرور طب سوزنی میدان نبرد اثری فراتر از دارونما یا بی‌درمانی نیافتند. اگر آن را امتحان می‌کنید، تنها نزد درمانگر دارای مجوز و با رعایت بهداشت سوزن باشد و جایگزین درمان استاندارد نشود.
منابع
- Auriculotherapy – Wikipedia
- Paul Nogier – Wikipedia
- Paul Nogier – Wikipédia (français)
- Gates S, Smith LA, Foxcroft DR. Auricular acupuncture for cocaine dependence. Cochrane Database Syst Rev, 2006
- Acupuncture: Effectiveness and Safety – NCCIH
سؤالات متداول
روشی از طب مکمل که پل نوژیه در دهه‌ی ۱۹۵۰ در لیون ساخت و در آن لاله‌ی گوش نقشه‌ای از کل بدن به شکل جنینی وارونه فرض می‌شود.
نخستین نقشه‌ی نقاط گوش را در ۱۹۵۶ کشید و در ۱۹۵۷ مشاهداتش را ارائه کرد؛ رساله‌ی اوریکولوتراپی او در ۱۹۶۹ منتشر شد.
تغییری در دامنه‌ی نبض مچ که نوژیه ادعا می‌کرد با تحریک نقاط گوش رخ می‌دهد و برای یافتن نقاط فعال به کار می‌رود؛ این ادعا در پژوهش کنترل‌شده تأیید نشده است.
نقشه‌ی نوژیه فرانسوی است و در ۱۹۵۸ به چین رسید؛ نسخه‌ی چینی آن را با نظریه‌ی طب چینی درآمیخت و نقشه‌ها تا حدی با هم تفاوت دارند.
شواهد مختلط است: مرورهایی نتایج امیدوارکننده در کمردرد مزمن و درد سرطان گزارش کرده‌اند، اما مرور کاکرین درباره‌ی کوکائین و مرور طب سوزنی میدان نبرد اثری نیافتند و نقشه‌ی جنین وارونه تأیید نشده است.
عفونت غضروف گوش، درد و خون‌ریزی موضعی از خطرهای آن است؛ سوزن یکبار مصرف، بهداشت پوست و پرهیز از سوزن یا منگنه‌ی طولانی‌مدت ضروری است.
