پل نوژیه کیست؟ پزشک لیونی و پدر اوریکولوتراپی؛ زندگی، آثار و نقدها
فهرست مطالب
پل نوژیه (Paul Nogier، ۳ ژوئیه ۱۹۰۸ – ۱۵ مه ۱۹۹۶) پزشک فرانسوی اهل لیون بود که اوریکولوتراپی یا «گوش‌درمانی» را پایه گذاشت. او مدعی شد لاله‌ی گوش نقشه‌ای از کل بدن را به شکل جنینی وارونه در خود دارد و تحریک نقاط آن می‌تواند بر اندام‌های متناظر اثر بگذارد.
کار نوژیه در دهه‌های بعد هم در اروپا و آمریکا و هم در چین گسترش یافت، اما نقشه‌ی او هنوز پشتوانه‌ی کالبدشناختی ندارد و ارزیابی‌های علمی درباره‌ی اثر آن محتاط‌اند. این مقاله بر زندگی و میراث خود نوژیه تمرکز دارد؛ جزئیات روش درمانی را در مقاله‌ی اوریکولوتراپی نوژیه بخوانید.
زندگی پل نوژیه در لیون
به نوشته‌ی ویکی‌پدیای فرانسوی، پل نوژیه در ۱۹۰۸ در لیون به دنیا آمد. پدرش، توما نوژیه، استاد فیزیک پزشکی در دانشکده‌ی پزشکی لیون بود. پل پیش از پزشکی سه سال فیزیک خواند و سپس به پزشکی روی آورد و در کنار آن به هومیوپاتی، طب سوزنی و دست‌کاری ستون فقرات علاقه‌مند شد. ویکی‌پدیای انگلیسی او را متخصص مغز و اعصاب می‌نامد و ویکی‌پدیای فرانسوی پزشک هومیوپات و طب‌سوزنی‌کار.
نوژیه بیشتر عمر کاری‌اش را در لیون گذراند و در مه ۱۹۹۶ در همین شهر درگذشت. او در ۱۹۶۵ «گروه مطالعات پزشکی لیون» (GLEM) را بنیان گذاشت که به نوشته‌ی همان منبع هنوز فعال است و روش او را آموزش می‌دهد. به گفته‌ی همین منبع، یافته‌های بالینی او امروز در دوره‌ی میان‌دانشگاهی اوریکولوتراپی (DIU) در فرانسه تدریس می‌شود و در اروپا، ایالات متحده و چین به کار می‌رود.
از درمان خانم بارن تا نقشه‌ی گوش
به نوشته‌ی ویکی‌پدیای فرانسوی، آغاز کار نوژیه به چند بیمار برمی‌گردد که پیش‌تر نزد درمانگری محلی به نام خانم بارن رفته بودند. سوزاندن نقطه‌ای از گوش برای درمان سیاتیک پیشینه‌ای کهن‌تر هم داشت؛ هو و همکاران در مقاله‌ای مروری (۲۰۱۵) یادآوری می‌کنند که یک نشریه‌ی پزشکی فرانسوی در سده‌ی نوزدهم ۱۳ مورد درمان سیاتیک با سوزاندن گوش را گزارش کرده بود. به نوشته‌ی همین مقاله، نوژیه دریافت که سوزاندن ریشه‌ی پایینی برجستگی درونی گوش (آنتی‌هلیکس) سیاتیک را آرام می‌کند و پس از بررسی‌های مکرر، ۳۷ نقطه‌ی گوش را معرفی کرد.
کار نوژیه از ۱۹۵۱ آغاز شد و به گفته‌ی ویکی‌پدیای فرانسوی، او در ۱۹۵۶ نخستین نقشه‌ی نقاط بازتابی گوش را کشید. هو و همکاران می‌نویسند او در همان سال نقشه‌ی «جنین وارونه» را در کنگره‌ی انجمن مدیترانه‌ای در مارسی عرضه کرد و در ۱۹۵۷ آن را در سه بخش در «مجله‌ی آلمانی طب سوزنی» منتشر کرد. در این نقشه نرمه‌ی گوش با سر و مغز، برجستگی درونی (آنتی‌هلیکس) با ستون مهره‌ها، فرورفتگی میان لبه‌ی بیرونی و آنتی‌هلیکس (اسکافا) با اندام‌های بالایی، ریشه‌های بالایی و پایینی آنتی‌هلیکس با اندام‌های پایینی، و فرورفتگی کنار مجرای گوش (کونکا) با اندام‌های درونی متناظر دانسته می‌شود. نوژیه این پیوند را به عصب واگ و دستگاه عصبی خودکار نسبت می‌داد.
راه یافتن نقشه‌ی نوژیه به چین
به گزارش هو و همکاران، مقاله‌ی ۱۹۵۷ نوژیه را طب‌سوزنی‌کاران روسی، ژاپنی و چینی خواندند و در ۱۹۵۸ و ۱۹۵۹ به چینی ترجمه شد. پس از آن، گروه پژوهش طب سوزنی گوش ارتش در نانجینگ با بیش از دو هزار بیمار الگویی برای طب سوزنی گوش ساخت که به گفته‌ی همین مقاله، گزاره‌های نوژیه را تأیید کرد. ویکی‌پدیای فرانسوی هم پیدایش نخستین نوشته‌های چینی درباره‌ی اوریکولوتراپی را به کنفرانسی با پزشک آلمانی گرهارد باخمان در ۱۹۵۶ پیوند می‌دهد. تا پیش از آن، طب سوزنی چینی از نقاط گوش بسیار محدود استفاده می‌کرد.
شمار نقاط پیشنهادی بعدها به بیش از هزار رسید و آشفتگی در نام‌ها باعث شد دفتر منطقه‌ای غرب اقیانوس آرام سازمان جهانی بهداشت در ۱۹۸۲ نشستی برای یکسان‌سازی برگزار کند و در ۱۹۸۷ گزارشی درباره‌ی استانداردسازی نقاط گوش منتشر شود. هو و همکاران می‌نویسند کاربرد نقاط در اروپا هنوز با چین تفاوت دارد، اما نقشه‌های امروزی چینی با نقشه‌های تاریخی ۱۹۵۷ نوژیه همخوانی زیادی دارند. برای آشنایی با کاربردهای امروزی، مقاله‌ی طب سوزنی گوش را ببینید.
نبض نوژیه، فرکانس‌ها و آثار مکتوب
نوژیه در ۱۹۶۶ پدیده‌ای را صورت‌بندی کرد که «بازتاب گوشی‌قلبی» (RAC) نامید و بعدها پیر مانیَن آن را «نشانه‌ی خودکار عروقی» (VAS) نام داد: تغییری در دامنه‌ی نبض مچ هنگام تحریک نقاط گوش که به گفته‌ی او برای یافتن نقاط فعال به کار می‌رفت. این مرحله از کار او «اوریکولومدیسین» نامیده شد. در دهه‌ی ۱۹۷۰ نیز هفت فرکانس با نام‌های A تا G را برای تشخیص و درمان پیشنهاد کرد.
مهم‌ترین اثر او «رساله‌ی اوریکولوتراپی» (۱۹۶۹) است. ویکی‌پدیای فرانسوی از آثار دیگرش «نقاط بازتابی گوش» (۱۹۸۷)، «تکمله‌ی نقاط بازتابی گوش» (۱۹۸۹)، «از اوریکولوتراپی تا اوریکولومدیسین» (۱۹۸۹) و «انسان در گوش» (۱۹۹۸، با همکاری پسرش رافائل نوژیه) نام می‌برد. ایده‌ی ریزسامانه‌ی او بعدها الهام‌بخش روش‌های مشابهی مانند طب سوزنی پوست سر یاماموتو شد.
ارزیابی علمی میراث نوژیه
ویکی‌پدیای انگلیسی نقشه‌های گوش را فاقد پشتوانه‌ی علمی و شبه‌علمی می‌داند و یادآوری می‌کند که هیچ مسیر کالبدشناختی شناخته‌شده‌ای نقطه‌ی مشخصی از گوش را به اندام مشخصی از بدن وصل نمی‌کند. در یک مطالعه‌ی متقاطع روی ۳۶ بیمار مبتلا به درد مزمن، تحریک نقاط اوریکولوتراپی با نقاط کنترل تفاوتی نداشت و به گزارش هو و همکاران، اندرسون و همکاران (۲۰۰۷) در مطالعه‌ای دوسوکور روی ۲۵ بیمار درد مزمن دریافتند که نقشه‌ی گوش با نواحی بدن تطبیق ندارد.
جامع‌ترین ارزیابی رسمی را مؤسسه‌ی ملی سلامت و پژوهش پزشکی فرانسه (اینسرم) در ژوئیه‌ی ۲۰۱۳ به درخواست وزارت بهداشت فرانسه منتشر کرد. این گزارش می‌گوید پایه‌ی فیزیولوژیک پیشنهادی هنوز به‌خوبی اثبات نشده، حدود چهل کارآزمایی تصادفی منتشر شده که بیشترشان به دلیل محدودیت روش‌شناختی دشوارفهم‌اند، و نتایج در درمان اعتیاد معمولاً منفی یا نامشخص است. در مقابل، سه مطالعه سود افزوده در درد حین جراحی و سه مطالعه سود در اضطراب پیش از جراحی در مقایسه با دارونما نشان دادند. اینسرم عوارض جانبی را نادر نمی‌داند، اما خفیف توصیف می‌کند و می‌نویسد برای بیشتر کاربردها داده‌ها اجازه‌ی نتیجه‌گیری نمی‌دهند.
همین گزارش یادآوری می‌کند که آموزش اوریکولوتراپی در فرانسه بیشتر انجمنی است و دوره‌ی دانشگاهی آن (DIU) از سوی شورای نظام پزشکی فرانسه به رسمیت شناخته نشده است. پس میراث نوژیه را باید هم به‌عنوان یک ایده‌ی تاریخی اثرگذار و هم به‌عنوان ادعایی که هنوز اثبات نشده دید.
ایمنی درمان روی گوش
سوزن زدن روی گوش باید با سوزن استریل یکبار مصرف و به دست درمانگر آموزش‌دیده انجام شود؛ غضروف گوش خون‌رسانی کمی دارد و عفونت آن می‌تواند جدی باشد. اوریکولوتراپی را جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نکنید و اگر اختلال انعقادی دارید یا باردارید، پیش از درمان با پزشک مشورت کنید.
جمع‌بندی
پل نوژیه (۱۹۰۸–۱۹۹۶) پزشک لیونی و فرزند استاد فیزیک پزشکی بود که با الهام از درمان یک درمانگر محلی، از ۱۹۵۱ روی گوش کار کرد، در ۱۹۵۶ و ۱۹۵۷ نقشه‌ی جنین وارونه را عرضه و منتشر کرد، در ۱۹۶۵ گروه GLEM را بنیان گذاشت و در ۱۹۶۹ «رساله‌ی اوریکولوتراپی» را نوشت. ایده‌ی او در ۱۹۵۸ به چین رسید و اکنون در بسیاری از کشورها کاربرد دارد، اما ارزیابی اینسرم (۲۰۱۳) و منابع علمی دیگر نشان می‌دهند که پایه‌ی نظری آن اثبات نشده و تنها در چند کاربرد محدود، مانند اضطراب و درد حول جراحی، نتایج مثبت دیده شده است.
منابع
- Paul Nogier – Wikipedia
- Paul Nogier – Wikipédia (français)
- Auriculotherapy – Wikipedia
- Évaluation de l’efficacité de la pratique de l’auriculothérapie – 2013 · Inserm
- Hou PW, et al. The History, Mechanism, and Clinical Application of Auricular Therapy in Traditional Chinese Medicine. Evid Based Complement Alternat Med, 2015
سؤالات متداول
پزشک فرانسوی اهل لیون (۱۹۰۸–۱۹۹۶) که اوریکولوتراپی و نقشه‌ی جنین وارونه روی لاله‌ی گوش را صورت‌بندی کرد.
با دیدن بیمارانی که نزد درمانگری محلی به نام خانم بارن رفته بودند و بررسی اثر سوزاندن نقطه‌ای از گوش بر سیاتیک؛ کار او از ۱۹۵۱ آغاز شد.
نخستین نقشه در ۱۹۵۶ کشیده و در کنگره‌ای در مارسی عرضه شد و در ۱۹۵۷ در مجله‌ای آلمانی منتشر شد؛ «رساله‌ی اوریکولوتراپی» او در ۱۹۶۹ منتشر شد.
تغییر ادعایی در دامنه‌ی نبض مچ هنگام تحریک نقاط گوش که نوژیه در ۱۹۶۶ صورت‌بندی کرد و برای یافتن نقاط فعال به کار می‌برد.
نه به‌طور کلی؛ اینسرم در ۲۰۱۳ پایه‌ی آن را اثبات‌نشده دانست و تنها در درد و اضطراب حول جراحی چند مطالعه‌ی مثبت یافت.
نه کاملاً؛ مقاله‌ی نوژیه در ۱۹۵۸ به چینی ترجمه شد و نقشه‌های چینی بر پایه‌ی آن ساخته شدند، اما کاربرد نقاط در اروپا و چین هنوز تفاوت دارد.
