پاسخ کوتاه: بیوانرژی در فارسی معمولاً به نوعی انرژی درمانی گفته میشود که در آن درمانگر با حرکت دست در نزدیکی بدن، ادعا میکند «انرژی زیستی» را به بیمار میفرستد و تعادل آن را برمیگرداند. همین واژه گاهی برای رواندرمانی بدنمحوری به نام تحلیل بیوانرژتیک و گاهی برای انرژی سلولها در زیستشناسی هم به کار میرود. بیوانرژی درمانی شواهد علمی معتبری برای درمان بیماری ندارد و نباید جای درمان پزشکی را بگیرد.
اگر عبارت «بیوانرژی» را جستوجو کنید، به آگهی جلسههای درمانی، کلاسهای آموزشی و حتی متنهای زیستشناسی میرسید. این آشفتگی تصادفی نیست، چون یک واژه برای چند مفهوم کاملاً متفاوت به کار میرود. در این مطلب اول این معناها را از هم جدا میکنیم و بعد سراغ بیوانرژی درمانی، روش شناختهشدهی آن، شواهد و نکات ایمنی میرویم. اگر تازه با این حوزه آشنا میشوید، مقالهی انرژی درمانی چیست را هم ببینید.
بیوانرژی چیست و چرا معناهای مختلفی دارد؟
بیوانرژی یعنی «انرژی زیستی»، اما در کاربرد روزمره به سه چیز متفاوت گفته میشود: یک روش انرژی درمانی، یک روش رواندرمانی و یک مفهوم علمی در زیستشناسی.
در زیستشناسی، بیوانرژتیک شاخهای است که بررسی میکند سلولها چطور از غذا انرژی میگیرند، آن را به شکل مولکول ATP ذخیره میکنند و برای کارهایشان مصرف میکنند. این دانش پذیرفتهشده و بخشی از هر کتاب درسی زیستشناسی است. اما وقتی کسی از «بیوانرژی درمانی» یا «درمانگر بیوانرژی» حرف میزند، منظورش این مفهوم علمی نیست، بلکه ایدهای شبیه چی در طب چینی یا پرانا در یوگاست.

بیوانرژی، بیوانرژتیک یا انرژی زیستی؟
این واژهها در فارسی اغلب بهجای هم به کار میروند و همین باعث سوءتفاهم میشود. وقتی متنی میگوید «بیوانرژی علمی است»، باید پرسید کدام معنا منظور است. اینکه سلولها انرژی تولید میکنند، به این معنا نیست که درمانگری بتواند با دست انرژی خود یا «انرژی کیهانی» را به سلولهای شما بفرستد.
بیوانرژی درمانی چیست؟
بیوانرژی درمانی روشی است که در آن درمانگر بدون دارو و معمولاً بدون لمس، با حرکت دست در نزدیکی بدن ادعا میکند میدان انرژی بیمار را متعادل کرده و فرایند خودترمیمی بدن را فعال میکند.
پایهی فکری این روش، باور به میدانی نامرئی در اطراف بدن است که با نامهایی مثل بیوفیلد، بیوپلاسما یا هالهی انرژی از آن یاد میشود. طرفداران این روش میگویند بیماری از اختلال در این میدان شروع میشود و درمانگر میتواند با بدن خود مثل یک آنتن، انرژی را دریافت و به بیمار منتقل کند. این ایده شبیه پایهی بسیاری از روشهای دیگر مثل لمس درمانی و پولاریتی تراپی است.
روش زدنکو دومانچیچ چیست؟
شناختهشدهترین شکل بیوانرژی درمانی امروز، روش زدنکو دومانچیچ، شفادهندهی کرواتی است که با ترکیب چند تکنیک حرکت و قرار دادن دست، در اروپای مرکزی و شرقی و بعد در کشورهای دیگر رواج یافت.
بر اساس توضیح سایت رسمی این روش، درمانگر با «انرژی آگاه کیهانی» ارتباط میگیرد، بدنش را مانند آنتن به کار میبرد و با حرکتهای مشخص دست، انرژی را به میدان زیستی بیمار میفرستد. سایت میگوید این روش هفت تکنیک پایه را ترکیب میکند (معرفی روش در سایت دومانچیچ). این سایت همچنین ادعا میکند سازمان جهانی بهداشت در سال ۱۹۷۶ بیوانرژی درمانی را بهعنوان روش جایگزین به رسمیت شناخته است، اما برای این ادعا سندی از خود سازمان ارائه نمیکند.
یک جلسه چطور پیش میرود؟
- مراجع با لباس معمولی میایستد، مینشیند یا دراز میکشد
- درمانگر دستهایش را در فاصلهی چند سانتیمتری بدن حرکت میدهد یا گاهی روی بدن میگذارد
- جلسه معمولاً کوتاه است و اغلب چند جلسه پشت سر هم پیشنهاد میشود
- بعضی مراجعان حس گرما، سوزنسوزن شدن یا آرامش گزارش میکنند
روشهای مشابه از راه دور هم تبلیغ میشوند که دربارهی آنها در مطلب انرژی درمانی از راه دور نوشتهایم.
تحلیل بیوانرژتیک لوون چیست؟
تحلیل بیوانرژتیک یک روش رواندرمانی بدنمحور است که الکساندر لوون و جان پیراکوس در دههی ۱۹۵۰ ساختند و در آن با تنفس، حرکت و توجه به تنشهای عضلانی روی مسائل هیجانی کار میشود.
این روش ریشه در کارهای ویلهلم رایش، شاگرد و بعدها منتقد فروید، دارد. رایش معتقد بود تجربههای هیجانی دردناک، بهویژه در کودکی، به شکل گرفتگیهای ماندگار در عضلات بدن ذخیره میشود و آن را «زره منش» نامید. لوون و پیراکوس این ایده را گسترش دادند و تمرینهایی مثل «زمینگیری» یا ایستادن محکم روی پاها، تنفس عمیق و حرکتهای بیانگر را به گفتوگوی درمانی اضافه کردند. پیراکوس بعدها روش جداگانهی خود به نام هستهانرژتیک را ساخت.
تحلیل بیوانرژتیک در انجمن رواندرمانی اروپا بهعنوان یکی از روشهای رواندرمانی معرفی شده است (معرفی در انجمن رواندرمانی اروپا) و درمانگر آن باید آموزش رواندرمانی ببیند. پژوهشهای بالینی آن نسبت به روشهایی مثل درمان شناختیرفتاری کمتر است. مهمتر از همه، این روش هیچ ادعای فرستادن انرژی به بیمار ندارد و «انرژی» در آن بیشتر استعارهای برای سرزندگی و بیان هیجان است.
علم دربارهی بیوانرژی درمانی چه میگوید؟
هیچ کارآزمایی بالینی معتبری نشان نداده که بیوانرژی درمانی بیماری را درمان کند و وجود «انرژی زیستی» قابل انتقال با دست هم با ابزارهای علمی تأیید نشده است.
بیشتر گزارشهای مثبت، تجربههای شخصی یا مطالعههای کوچک بدون گروه کنترلاند. حسی که مراجعان در جلسه تجربه میکنند واقعی است، اما میتواند از آرامسازی، توجه درمانگر، انتظار بهبود و اثر دارونما باشد. نمونهی روشن، بیانیهی مؤسسهی انکولوژی لیوبلیانا در اسلوونی است که ادعای «شواهد علمی» اثر روش دومانچیچ بر سلولهای سرطانی را بررسی و رد کرده است (بیانیهی مؤسسهی انکولوژی لیوبلیانا).
کجا ممکن است کمک کند؟
بعضی افراد بعد از جلسه احساس آرامش یا سبکی میکنند و این تجربه برای خودشان ارزشمند است. اگر بیوانرژی را فقط برای آرامسازی و کنار درمان پزشکی امتحان میکنید و هزینهاش برایتان مشکلی نیست، خطر جسمی چندانی ندارد. مشکل از جایی شروع میشود که ادعای درمان بیماریهای جدی مطرح شود.
نکات ایمنی و نشانههای هشدار
خطر اصلی بیوانرژی درمانی خود جلسه نیست، بلکه کنار گذاشتن یا عقب انداختن درمان مؤثر پزشکی، هزینههای سنگین و وابستگی به درمانگر است.
- درمانگری که میگوید دارو یا شیمیدرمانی را قطع کنید، از او دوری کنید
- وعدهی درمان قطعی سرطان، دیابت یا بیماریهای خودایمنی نشانهی هشدار جدی است
- بستههای گران و بلندمدت پیش از دیدن هر نتیجهای را با احتیاط بپذیرید
- برای کودکان و افراد دارای بیماری جدی، پیش از هر روش مکمل با پزشک مشورت کنید

برای اینکه بدانید پیش از اعتماد به یک درمانگر چه چیزهایی را باید بپرسید، راهنمای انرژیدرمانگر معتبر را بخوانید.
جمعبندی
بیوانرژی واژهای با چند معناست: در زیستشناسی به انرژی سلولها، در رواندرمانی به روش بدنمحور لوون و در بازار درمانهای مکمل به انرژی درمانی با حرکت دست گفته میشود. بیوانرژی درمانی، از جمله روش دومانچیچ، بر پایهی ایدهای است که علم تأییدش نکرده و برای درمان بیماری شواهد معتبری ندارد. اگر آن را برای آرامسازی امتحان میکنید، کنار درمان پزشکی و با چشم باز این کار را بکنید و هر ادعای درمان قطعی را جدی نگیرید.
هر دو بر پایهی ایدهی انرژی حیاتیاند، اما ریکی روشی ژاپنی با دستگذاری، نمادها و درجههای آموزشی است. بیوانرژی درمانی در شکل رایج امروزش بیشتر به روشهای اروپای شرقی مثل روش زدنکو دومانچیچ برمیگردد که با حرکت دست در فاصلهی کمی از بدن انجام میشود. هیچکدام شواهد علمی محکمی برای درمان بیماری ندارند.
نه. هیچ پژوهش معتبری نشان نداده که بیوانرژی درمانی سرطان را درمان کند. مؤسسهی انکولوژی لیوبلیانا در اسلوونی در بیانیهای رسمی ادعای اثبات علمی روش دومانچیچ در درمان سرطان را رد کرده است. کنار گذاشتن یا عقب انداختن درمان پزشکی میتواند جانتان را به خطر بیندازد.
نه. تحلیل بیوانرژتیک یک روش رواندرمانی بدنمحور است که الکساندر لوون و جان پیراکوس در دههی ۱۹۵۰ بر پایهی کارهای ویلهلم رایش ساختند. در آن با تنفس، حرکت و آگاهی از تنشهای بدنی روی مسائل هیجانی کار میشود و درمانگر آموزش رواندرمانی دیده است. این روش هیچ ادعای فرستادن انرژی کیهانی به بیمار ندارد.
بیشتر مراجعان با لباس معمولی مینشینند یا دراز میکشند و درمانگر دستهایش را در فاصلهای کم از بدن حرکت میدهد. بعضی حس گرما، مورمور یا آرامش گزارش میکنند و بعضی چیزی حس نمیکنند. این حسها میتواند از آرامسازی و انتظار هم ناشی شود.
خود حرکت دست روی بدن معمولاً خطر جسمی ندارد. خطر اصلی کنار گذاشتن درمان پزشکی، هزینههای سنگین جلسههای پیدرپی و وابستگی به درمانگر است. اگر بیماری جدی دارید، پیش از هر روش مکمل با پزشکتان صحبت کنید.
روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!
میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0
هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

