تای‌چی سبک یانگ چیست؟ تاریخچه، یانگ لوچان، یانگ چنگ‌فو، فرم‌ها و ایمنی

سالن تمرین خالی

فهرست مطالب

تای‌چی سبک یانگ (Yang-style tai chi) پرطرفدارترین و گسترده‌ترین سبک تای‌چی‌چوان در جهان امروز است و از نظر قدمت، پس از تای‌چی سبک چن در جایگاه دوم قرار دارد. حرکت‌های آهسته، یکنواخت، گسترده و نرم، این سبک را برای طیف وسیعی از افراد، از جوانان تا سالمندان، دسترس‌پذیر کرده است و بسیاری از کلاس‌های تای‌چی که در پارک‌ها و مراکز سلامت دیده می‌شوند، بر پایه‌ی همین سبک‌اند.

سبک یانگ را یانگ لوچان در سده‌ی نوزدهم بنیان گذاشت و نوه‌اش یانگ چنگ‌فو آن را به شکلی درآورد که امروز بیشتر شناخته می‌شود. در ادامه تاریخچه‌ی این سبک، نسل‌های خاندان یانگ، فرم‌های اصلی، تفاوتش با سبک چن، آنچه پژوهش‌ها درباره‌ی اثر تای‌چی بر سلامت می‌گویند و نکته‌های ایمنی را مرور می‌کنیم.

یانگ لوچان؛ بنیان‌گذار سبک یانگ

یانگ لوچان (۱۷۹۹–۱۸۷۲) در خانواده‌ای کشاورز و کم‌درآمد در شهرستان یونگ‌نیان استان هبی به دنیا آمد. به روایت ویکی‌پدیا، او در نوجوانی در داروخانه‌ای کار می‌کرد که صاحبش، چن دهو، از روستای چن‌جیاگو بود. پس از دیدن مهارت رزمی یکی از شریکان داروخانه، خواستار آموختن شد و به روستای چن‌جیاگو فرستاده شد تا نزد چن چانگ‌شینگ، استاد نسل چهاردهم خاندان چن، شاگردی کند؛ شاگردی‌ای که طبق این منبع از حدود ۱۸۲۰ آغاز شد.

یانگ لوچان نخستین شاگرد شناخته‌شده‌ی بیرون از خاندان چن بود. روایت‌های بسیاری درباره‌ی آموختن پنهانی او و مهارت شکست‌ناپذیرش ساخته شد و لقب «یانگ بی‌رقیب» (یانگ وودی) گرفت؛ هرچند این داستان‌ها قابل تأیید مستقل نیستند. آنچه مستند است این‌که او بعدها به پکن رفت و از حدود ۱۸۵۰ به ثروتمندان و مقام‌های دربار و گارد امپراتوری تای‌چی آموخت. همین آموزش در پایتخت آغاز گسترش تای‌چی از هنر خانوادگی یک روستای کوچک به پدیده‌ای جهانی بود.

حیاط و ساختمان‌های سنتی خانه‌ی پیشین یانگ لوچان، بنیان‌گذار تای‌چی سبک یانگ، در گوانگ‌فوی استان هبی
خانه‌ی پیشین یانگ لوچان در گوانگ‌فو، زادگاه بنیان‌گذار سبک یانگ

پسران یانگ لوچان و پیدایش سبک‌های دیگر

یانگ لوچان هنرش را به پسرانش سپرد. پسر دومش یانگ بان‌هو نیز آموزگار رزمی دربار شد و نخستین شاگردش، وو چوان‌یو، افسر منچو بود که همراه پسرش وو جیان‌چوان سبک «وو» را بنیان گذاشت. پسر سومش یانگ جیان‌هو هنر را به پسرانش یانگ شائوهو و یانگ چنگ‌فو سپرد. یکی دیگر از شاگردان یانگ لوچان، وو یوشیانگ، سبک «وو (هائو)» را پدید آورد که خود ریشه‌ی سبک «سون» شد.

به همین دلیل، چهار خاندان از پنج خاندان بزرگ تای‌چی، به‌طور مستقیم یانگ لوچان را حلقه‌ی انتقال هنر به خود می‌دانند. فرمی که یانگ جیان‌هو آموزش می‌داد و گاه «فرم نسل دوم» یا «چارچوب میانه» نامیده می‌شود، هنوز حرکت‌های رزمی‌تر و نزدیک‌تر به سبک چن را حفظ کرده است.

یانگ چنگ‌فو و شکل امروزی سبک یانگ

یانگ چنگ‌فو (۱۸۸۳–۱۹۳۶)، نوه‌ی یانگ لوچان، بیش از هر کس دیگری مسئول استانداردسازی و همگانی کردن سبک یانگ است. او در فرم دست (فرم انفرادی بدون سلاح) رهاسازی تند نیرو یا فاجین، پرش، کوبیدن پا و حرکت‌های ناگهانی را کنار گذاشت تا بر «چارچوب بزرگ» (داجیا) تأکید کند؛ اما این عناصر را در فرم‌های سلاح مانند شمشیر، شمشیر پهن، چوب و نیزه نگه داشت. نتیجه، فرمی با حرکت‌های آهسته، پیوسته، گسترده و نرم بود که برای عموم مردم مناسب‌تر بود.

به گزارش ویکی‌پدیا، یانگ چنگ‌فو فرم بلند سنتی را کوتاه‌تر کرد تا آموزش آن برای مردمان پرمشغله‌ی عصر جدید آسان‌تر شود. این فرم کلاسیک، که آموزگاران آن را معمولاً به ۸۵، ۸۸، ۱۰۳ یا ۱۰۸ «حالت» تقسیم می‌کنند، امروز پرطرفدارترین فرم بلند تای‌چی در جهان است. از شاگردان سرشناس او می‌توان به دونگ یینگ‌جیه و چنگ من‌چینگ اشاره کرد.

عکس قدیمی یانگ چنگ‌فو، استاد تای‌چی سبک یانگ، در حال اجرای حرکت شلاق تکی
یانگ چنگ‌فو در حرکت «شلاق تکی»، یکی از حرکت‌های شاخص فرم سبک یانگ

فرم‌های کوتاه؛ از چنگ من‌چینگ تا فرم ۲۴ حرکتی

در سده‌ی بیستم چند فرم کوتاه‌تر از دل سبک یانگ پدید آمد. چنگ من‌چینگ، شاگرد یانگ چنگ‌فو، فرم کوتاه خود را ساخت و آن را در تایوان و آمریکا آموزش داد. در ۱۹۵۶ کمیته‌ی ورزش جمهوری خلق چین گروهی از استادان تای‌چی را در پکن گرد آورد تا فرمی ساده برای سلامت عموم مردم بسازند. حاصل کار، «فرم ساده‌شده‌ی ۲۴ حرکتی» یا «فرم پکن» بود که بر پایه‌ی سبک یانگ ساخته شد و امروز یکی از رایج‌ترین فرم‌های تای‌چی در جهان است.

با این حال، به گزارش ویکی‌پدیا، آموزگاران اصلی امروز خاندان یانگ نه فرم چنگ من‌چینگ و نه فرم‌های کمیته‌ی ورزش چین را «تای‌چی خاندان یانگ» به معنای دقیق نمی‌دانند. در آغاز سده‌ی بیست‌ویکم نیز دولت چین از هر یک از پنج سبک اصلی خواست فرم‌های کوتاه ۱۰ و ۱۶ حرکتی بسازند.

نسل‌های بعدی و گسترش جهانی

پسران یانگ چنگ‌فو راه او را ادامه دادند. یانگ شوجونگ، پسر بزرگ‌تر، در ۱۹۴۹ به هنگ‌کنگ رفت و تا پایان عمر در ۱۹۸۵ آنجا آموزش داد. یانگ ژن‌دو (۱۹۲۶–۲۰۲۰)، پسر سوم، در ۱۹۶۰ به تای‌یوآن در استان شانشی رفت، در ۱۹۸۲ انجمن تای‌چی سبک یانگ شانشی و در ۱۹۹۸ انجمن بین‌المللی تای‌چی سبک یانگ را بنیان گذاشت. او در ۲۰۰۹ نوه‌اش یانگ جون را به‌عنوان نگاه‌دارنده‌ی نسل پنجم سبک سنتی معرفی کرد.

امروز سبک یانگ از راه این انجمن‌ها، شاگردان مستقل و برنامه‌های سلامت عمومی در بسیاری از کشورها آموزش داده می‌شود. برای آشنایی با یکی از شبکه‌های آموزشی بین‌المللی هنرهای رزمی چینی، معرفی انجمن هنرهای رزمی یانگ (YMAA) را بخوانید؛ نامی که با خاندان یانگ تای‌چی ارتباط مستقیم ندارد.

تفاوت سبک یانگ با سبک چن

سبک یانگ از سبک چن مشتق شد، اما امروز ظاهری متفاوت دارد. فرم‌های رایج یانگ آهسته و یکنواخت‌اند، حالت‌های بدن در آن‌ها بلندتر و گسترده‌تر است و فاجین در فرم دست دیده نمی‌شود. در مقابل، سبک چن میان حرکت آهسته و تند جابه‌جا می‌شود، ابریشم‌پیچی و چرخش کمر در آن آشکارتر است و پرش و ضربه‌های تند دارد.

هر دو سبک بر اصول مشترکی مانند آرامش، هم‌ترازی بدن، هماهنگی تنفس و حرکت و انتقال وزن میان پاها تکیه دارند. به سبب ملایم‌تر بودن، سبک یانگ و فرم‌های کوتاه برگرفته از آن بیشتر در برنامه‌های سلامت و پژوهش‌های بالینی به کار رفته‌اند. برای آشنایی با رویکرد درمان‌محور تمرین‌های آرام چینی، مقاله‌ی چی‌گونگ پزشکی را نیز ببینید.

تای‌چی سبک یانگ و سلامت؛ پژوهش‌ها چه می‌گویند؟

مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه‌ی آمریکا (NCCIH) گزارش می‌کند که تای‌چی ممکن است تعادل را در سالمندان و افراد مبتلا به پارکینسون بهتر کند و از زمین خوردن پیشگیری کند. در مرور کاکرین ۲۰۱۹ درباره‌ی سالمندان ساکن جامعه، با شواهد با قطعیت بالا، تای‌چی شمار کسانی را که زمین می‌خوردند حدود ۲۰ درصد کاهش داد؛ هرچند تمرین‌های تعادلی و عملکردی دیگر نیز سودمند بودند.

NCCIH همچنین شواهد اندکی برای کاهش درد در کمردرد، فیبرومیالژیا و آرتروز زانو گزارش می‌کند و راهنمای ۲۰۱۹ کالج روماتولوژی آمریکا و بنیاد آرتریت تای‌چی را برای آرتروز زانو و لگن به‌شدت توصیه کرده است. در بیماری انسدادی مزمن ریه، مروری در ۲۰۲۱ روی ۲۳ مطالعه بهبود ظرفیت ورزشی و کیفیت زندگی را نشان داد. با این حال بسیاری از این مطالعه‌ها کوچک و ناهمگون‌اند و فرم و مدت تمرین در آن‌ها یکسان نیست.

ویکی‌پدیا نیز به مرور ۲۰۱۱ اشاره می‌کند که تای‌چی را برای سالمندان به سبب اثر بر پیشگیری از زمین خوردن و سلامت روان توصیه کرد، اما برای بیشتر بیماری‌های بررسی‌شده، از جمله سرطان و دیابت، شواهد قطعی نیافت. بنابراین تای‌چی سبک یانگ فعالیت بدنی ملایم و ارزشمندی است، نه درمانی جایگزین.

ایمنی تمرین تای‌چی سبک یانگ

به گفته‌ی NCCIH، تای‌چی ایمن به نظر می‌رسد؛ مروری در ۲۰۱۹ روی ۲۴ مطالعه با ۱۷۹۴ شرکت‌کننده نشان داد فراوانی عوارض در گروه تای‌چی با گروه‌های دیگر مشابه بود و عوارض مرتبط با تمرین بیشتر خفیف، مانند درد و کوفتگی عضلانی، بودند. با این حال کسانی که تعادل ضعیف، سرگیجه، آرتروز شدید، پوکی استخوان یا بیماری قلبی دارند بهتر است پیش از شروع با پزشک مشورت کنند، حالت‌های بلندتر را انتخاب کنند، زانو را در راستای پنجه‌ی پا نگه دارند و در ابتدا نزدیک دیوار یا صندلی تمرین کنند. NCCIH یادآوری می‌کند که آموزگاران تای‌چی مجوز رسمی ندارند؛ پس درباره‌ی آموزش و تجربه‌ی مربی بپرسید و تای‌چی را بهانه‌ای برای به تعویق انداختن مراجعه به پزشک نکنید.

جمع‌بندی

تای‌چی سبک یانگ را یانگ لوچان پس از شاگردی نزد چن چانگ‌شینگ در روستای چن‌جیاگو بنیان گذاشت و با آموزش در پکن از حدود ۱۸۵۰، تای‌چی را از هنری خانوادگی به پدیده‌ای فراگیر بدل کرد. نوه‌اش یانگ چنگ‌فو با کنار گذاشتن فاجین و حرکت‌های تند از فرم دست، شکل آرام و گسترده‌ی امروزی را پدید آورد و فرم ۲۴ حرکتی ۱۹۵۶ نیز بر پایه‌ی همین سبک ساخته شد. پژوهش‌ها نشانه‌هایی از اثر تای‌چی بر تعادل، پیشگیری از زمین خوردن و برخی دردهای مزمن یافته‌اند، اما شواهد برای بسیاری از بیماری‌ها هنوز محدود است. سبک یانگ گزینه‌ای مناسب برای شروع تای‌چی است، به شرط آن‌که با مربی آگاه و متناسب با توان بدنی تمرین شود.

منابع

سؤالات متداول

تای‌چی سبک یانگ چیست؟

پرطرفدارترین سبک تای‌چی‌چوان در جهان که یانگ لوچان در سده‌ی نوزدهم بنیان گذاشت و با حرکت‌های آهسته، یکنواخت، گسترده و نرم شناخته می‌شود.

بنیان‌گذار سبک یانگ کیست؟

یانگ لوچان (۱۷۹۹–۱۸۷۲) که نزد چن چانگ‌شینگ در روستای چن‌جیاگو تای‌چی آموخت و از حدود ۱۸۵۰ در پکن آن را آموزش داد.

یانگ چنگ‌فو چه نقشی در سبک یانگ داشت؟

نوه‌ی یانگ لوچان (۱۸۸۳–۱۹۳۶) که فاجین، پرش و حرکت‌های تند را از فرم دست حذف کرد و فرم بلند آرام و گسترده‌ی امروزی را استاندارد و همگانی کرد.

فرم ۲۴ حرکتی تای‌چی چیست؟

فرم ساده‌شده‌ای بر پایه‌ی سبک یانگ که کمیته‌ی ورزش چین در ۱۹۵۶ با همکاری چند استاد برای سلامت عموم مردم ساخت و امروز از رایج‌ترین فرم‌های تای‌چی است.

تفاوت تای‌چی سبک یانگ و سبک چن چیست؟

سبک یانگ از چن مشتق شد اما فرم دست آن آهسته و یکنواخت و بدون فاجین است؛ سبک چن میان نرمی و تندی جابه‌جا می‌شود و پرش و ضربه‌های تند دارد.

آیا تای‌چی سبک یانگ برای سالمندان مناسب است؟

بله، به سبب حرکت‌های آرام اغلب مناسب است و پژوهش‌ها اثر آن را بر تعادل و پیشگیری از زمین خوردن نشان داده‌اند؛ اما افراد دارای سرگیجه یا بیماری قلبی بهتر است پیش از شروع با پزشک مشورت کنند.

روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!

میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0

هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

نویسنده: تیم تحریریه ذنیران

دیدگاهتان را بنویسید

ورود به سایت
نام کاربری / ایمیل / شماره موبایل خود را وارد کنید
بازیابی کلمه عبور
شماره موبایل یا پست الکترونیک خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
تغییر رمز عبور
یک رمز عبور برای اکانت خود تنظیم کنید
تغییر رمز با موفقیت انجام شد
ورود به سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
ثبت نام در سایت
شماره موبایل / ایمیل را تایید و اطلاعات را تکمیل کنید
ثبت نام در سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر