درجه‌های ریکی؛ شودن، اوکودن و شین‌پیدن چه تفاوتی دارند؟
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: ریکی معمولاً سه درجه (سطح) دارد: درجه‌ی یک (شودن) برای آشنایی و خوددرمانی، درجه‌ی دو (اوکودن) برای کار با نمادها و ریکی از راه دور، و درجه‌ی سه یا استادی (شین‌پیدن) برای آموزش و انتقال ریکی به دیگران. در برخی مکتب‌ها درجه‌ی سه به دو بخش «استاد-تمرین‌کننده» و «استاد-معلم» تقسیم می‌شود.
وقتی می‌خواهید ریکی را یاد بگیرید، سریع به سؤال «از کدام درجه شروع کنم؟» می‌رسید. یکی می‌گوید درجه‌ی یک کافی است، دیگری می‌گوید باید حتماً تا درجه‌ی سه بروید. در این مقاله می‌خوانید هر درجه‌ی ریکی دقیقاً چه چیزی یاد می‌دهد، تفاوت سنت ژاپنی و غربی چیست، چقدر زمان لازم است و پیش از ثبت‌نام چه سؤال‌هایی بپرسید. اگر با خود ریکی آشنا نیستید، ابتدا ریکی چیست را بخوانید.
درجه‌های ریکی چیست و چرا سه سطح دارد؟
پاسخ کوتاه: ساختار سه‌سطحی ریکی از سنت ژاپنی (شودن، اوکودن و شین‌پیدن) آمده و در غرب با آموزش‌های هاوایو تاکاتا رایج شد. هر درجه عمق و مسئولیت بیشتری دارد و درجه‌ی سه با اجازه‌ی آموزش دادن همراه است.
ریکی در حدود سال ۱۹۲۲ در ژاپن توسط میکائو اوسوی بنیان گذاشته شد. نام‌های ژاپنی درجه‌ها را می‌توان «آموزه‌ی آغازین»، «آموزه‌ی درونی» و «آموزه‌ی رازآلود» ترجمه کرد. هاوایو تاکاتا در دهه‌ی ۱۹۳۰ نزد چوجیرو هایاشی، از شاگردان اوسوی، ریکی را آموخت و آن را به هاوایی و آمریکا برد؛ سنت غربی ریکی عمدتاً از او آمده است. بعدتر برخی استادان درجه‌ی سه را به دو بخش تقسیم کردند و برخی دیگر تعداد همسوسازی‌ها یا نمادها را تغییر دادند. به همین دلیل نمی‌توان یک «برنامه‌ی ثابت جهانی» برای درجه‌های ریکی ارائه داد.
مهم است بدانید که ریکی هیچ نهاد رسمی و واحدی برای صدور مجوز ندارد؛ گواهی هر درجه را خود استاد صادر می‌کند. برای همین کیفیت آموزش، سابقه‌ی مدرس و صداقت او اهمیت زیادی دارد. برای مقایسه‌ی ریکی با روش‌های دیگر انرژی درمانی، به انرژی درمانی چیست هم نگاهی بیندازید.
درجه‌ی یک ریکی (شودن)؛ آغاز مسیر
پاسخ کوتاه: درجه‌ی یک بنیاد ریکی است: تاریخچه، اصول، جای دست‌ها برای خوددرمانی و درمان دیگران با لمس و تمرین روزانه. معمولاً در یک تا چند روز تدریس می‌شود و برای کسی که فقط می‌خواهد برای خود و خانواده‌اش تمرین کند کافی است.
در این درجه معمولاً مراسم همسوسازی یا «اتیون‌منت» انجام می‌شود که در باور ریکی، تمرین‌کننده را برای دریافت نیروی ریکی «باز» می‌کند. تعداد همسوسازی‌ها از ۱ تا ۴ بسته به سبک متفاوت است و در سنت ژاپنی فرایندی مشابه با نام «ریجو» دیده می‌شود. جای دست‌ها روی سر، تنه و پاها آموزش داده می‌شود و تأکید بر خوددرمانی روزانه است. بنا به توضیح یک مؤسسه‌ی پژوهشی و آموزشی ریکی در بریتانیا، درجه‌ی یک همان چیزی است که برای تمرین روی خود، دوستان و خانواده لازم است و در سنت اوسوی توصیه می‌شود حدود شش ماه پیش از درجه‌ی بعدی تمرین کنید (منبع آموزشی ریکی).
درجه‌ی دو (اوکودن)؛ نمادها و ریکی از راه دور
پاسخ کوتاه: در درجه‌ی دو، سه نماد اصلی ریکی آموزش داده می‌شود و تمرین‌کننده یاد می‌گیرد از آن‌ها برای تقویت جلسه، کار بر جنبه‌های ذهنی و عاطفی و فرستادن ریکی از راه دور استفاده کند. این درجه برای افرادی است که قصد دارند به‌صورت جدی‌تر و حرفه‌ای‌تر تمرین کنند.
در درجه‌ی دو، علاوه بر آموزش نمادها، مفهوم «ریکی از راه دور» معرفی می‌شود که در آن تمرین‌کننده با تمرکز و نماد، قصد می‌کند ریکی را به فرد یا موقعیتی در جای دیگر یا زمان دیگر بفرستد. این ایده در چارچوب باور ریکی معنا می‌یابد و از نظر علمی شواهدی برای آن وجود ندارد. در سنت ژاپنی، درجه‌ی دو معمولاً پس از سال‌ها تمرین و مشاهده‌ی توانایی حس کردن انرژی داده می‌شد؛ اما در غرب اغلب پس از چند ماه یا حتی چند هفته ارائه می‌شود. اگر قصد دارید ریکی را برای دیگران انجام دهید و دریافت مبلغ کنید، بیشتر مکتب‌ها درجه‌ی دو را حداقل لازم می‌دانند.
درجه‌ی سه و استادی ریکی (شین‌پیدن)
پاسخ کوتاه: درجه‌ی سه شامل نماد استاد و یادگیری انجام همسوسازی و آموزش دادن به دیگران است. در برخی مکتب‌ها فقط «استاد-تمرین‌کننده» (3a) با نماد استاد وجود دارد و بخش دوم «استاد-معلم» (3b) برای آموزش دادن است.
در این درجه، چیزی که بیش از هر چیز اهمیت دارد رشد شخصی و تعهد به آموزش است، نه فقط دریافت یک گواهی. در منابع سنتی آمده که تبدیل شدن به استاد با دوره‌ی کوتاه ثابت انجام نمی‌شود و بیشتر به رابطه‌ی طولانی با استاد شباهت دارد تا زمانی که هر دو نفر بپذیرند شاگرد آماده است. مدت آموزش این درجه می‌تواند از چند روز تا یک سال یا بیشتر متفاوت باشد. دوره‌های بسیار کوتاه با وعده‌ی «استاد شدن در یک روز» یا وعده‌ی درآمد زیاد نشانه‌ی هشدارند.
تفاوت درجه‌های ریکی ژاپنی و غربی
پاسخ کوتاه: در سنت ژاپنی تأکید بر تمرین طولانی، مراقبه و پرورش حس انرژی است، در حالی که در سبک‌های غربی آموزش معمولاً کوتاه‌تر و ساختارمندتر است. هر دو از همان سه نام کلی استفاده می‌کنند اما محتوا و زمان‌بندی متفاوت است.
در ریکی ژاپنی بیشتر به تمرین‌های مراقبه‌ای، پنج اصل ریکی و تکرار روزانه تأکید می‌شود و ارتقا میان درجه‌ها سال‌ها طول می‌کشد. در سبک غربی ممکن است درجه‌ی یک در آخر هفته و درجه‌ی دو چند هفته بعد تدریس شود و نمادها از همان اول بیان شوند. هیچ‌کدام «درست‌تر» نیست؛ مهم این است که بدانید چه چیزی یاد می‌گیرید و از چه انتظاراتی دارید. توجه داشته باشید که پژوهش‌های انجام‌شده عمدتاً روی خود ریکی بوده و اثر نوع درجه یا سبک را بررسی نکرده‌اند.
چند درجه بیاموزیم و چقدر فاصله بگذاریم؟
پاسخ کوتاه: اگر هدف شما خودمراقبتی است، درجه‌ی یک و تمرین مداوم معمولاً کافی است. اگر می‌خواهید برای دیگران انجام دهید، درجه‌ی دو لازم است، و فقط اگر می‌خواهید آموزش دهید به درجه‌ی سه نیاز دارید. بین درجه‌ها بهتر است فاصله‌ی چند هفته تا چند ماه برای تمرین بگذارید.
هیچ قاعده‌ی علمی برای فاصله‌ی «درست» وجود ندارد و مکتب‌ها توصیه‌های متفاوتی می‌دهند. یک انجمن ریکی در نیوزیلند، مثلاً، می‌گوید درجه‌ی دو ایده‌آل حدود ۸ هفته پس از درجه‌ی یک و درجه‌ی استادی دست‌کم ۹ تا ۱۲ ماه پس از درجه‌ی دو گرفته شود . مهم‌تر از شمارش ماه‌ها، تمرین روزانه و حس آمادگی است. اگر از نظر انرژی کار کردن و حال‌وهوا برایتان سنگین شد، نیازی نیست عجله کنید.
پیش از ثبت‌نام چه بپرسیم؟
پاسخ کوتاه: از استاد بپرسید از کدام سنت و استاد آموزش دیده، مدت و محتوای هر درجه چیست، چند نفر در کلاس‌اند، آیا پیگیری بعد از دوره دارد، هزینه‌ها چه چیزی را شامل می‌شود و آیا مدعی درمان بیماری است یا نه.
اگر می‌خواهید ریکی را با روش‌های مشابه مقایسه کنید، مقاله‌ی لمس درمانی تفاوت آن با ریکی را توضیح داده است. یک مدرس خوب درباره‌ی محدودیت‌های ریکی صادق است و آن را جایگزین درمان پزشکی معرفی نمی‌کند. مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه‌ی آمریکا (NCCIH) هم می‌گوید مطالعات درباره‌ی ریکی برای درد و اضطراب نتایجی ترکیبی و کیفیت پایین داشته و برای بیماری‌ای خاص مدرک ثابت‌شده وجود ندارد (صفحه‌ی ریکی در NCCIH). پس ریکی را به‌عنوان یک تمرین آرام‌بخش و مکمل در نظر بگیرید و اگر بیماری جدی دارید، درمان پزشکی را کنار نگذارید.
اگر ریکی تنها یکی از مسیرهای مورد علاقه‌ی شماست، می‌توانید با چاکرا چیست هم آشنا شوید، زیرا بسیاری از دوره‌های ریکی به چاکراها اشاره می‌کنند. برای یک مسیر منظم‌تر و راهنمایی‌شده در این حوزه می‌توانید به دوره‌ی انرژی درمانی ذنیران هم نگاه کنید.
جمع‌بندی
ریکی سه درجه دارد: شودن برای خوددرمانی، اوکودن برای نمادها و ریکی از راه دور و شین‌پیدن برای استادی و آموزش. همه‌ی مکتب‌ها یک شکل آموزش نمی‌دهند و گواهی را خود استاد صادر می‌کند؛ پس انتخاب مدرس شفاف و بی‌ادعا مهم‌ترین تصمیم است. با درجه‌ی یک شروع کنید، تمرین روزانه داشته باشید و فقط اگر به درجه‌های بالاتر نیاز واقعی داشتید به سراغشان بروید. ریکی مکمل است و جای درمان پزشکی را نمی‌گیرد.
پرسش‌های متداول
ریکی معمولاً سه درجه دارد: درجه‌ی یک (شودن)، درجه‌ی دو (اوکودن) و درجه‌ی سه یا استادی (شین‌پیدن). در برخی مکتب‌ها درجه‌ی سه به استاد-تمرین‌کننده و استاد-معلم تقسیم می‌شود.
درجه‌ی یک برای خوددرمانی و تمرین روی خانواده و دوستان کافی دانسته می‌شود و شامل تاریخچه، اصول و جای دست‌هاست.
ریکی از راه دور و کار با نمادها معمولاً در درجه‌ی دو (اوکودن) آموزش داده می‌شود. این ایده از نظر علمی اثبات نشده است.
بیشتر مکتب‌ها درجه‌ی دو را حداقل لازم برای کار با دیگران می‌دانند. نیازی به مجوز رسمی نیست و گواهی را خود استاد صادر می‌کند.
قاعده‌ی ثابتی وجود ندارد. بسیاری از مدرسان فاصله‌ی چند هفته تا چند ماه را برای تمرین بین درجه‌ها پیشنهاد می‌کنند و برای استادی فاصله‌ی بیشتری را توصیه می‌کنند.
خیر. ریکی یک تمرین آرام‌بخش مکمل است و مدرک قوی برای درمان بیماری‌ها ندارد؛ درمان پزشکی را کنار نگذارید.
