دیان فورچون کیست؟ «قبالای عرفانی»، حمله‌ی روانی و نقد
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: دیان فورچون (Dion Fortune)، نام قلمی ویولت مری فرث (۱۸۹۰ تا ۱۹۴۶)، جادوگر آیینی و نویسنده‌ی بریتانیایی بود که «برادری نور درون» را هم‌بنیان گذاشت و «قبالای عرفانی»، «دفاع روانی از خود» و چند رمان مشهور نوشت. زندگی، کتاب‌ها و تأثیرش مستند است. اما استادان صعودکرده، «آموزه‌ی کیهانی» و «حمله‌ی روانی» ادعاهای خود او و اطرافیانش هستند.
اگر مقاله‌ی آلیس بیلی را خوانده باشید، فورچون را در نسل خودِ تئوسوفی و بعد از آن می‌شناسید؛ ویکی‌پدیا می‌نویسد انجمن او در مقاطعی به‌شدت تحت تأثیر ایده‌های بیلی درباره‌ی استادان صعودکرده هم بود. اینجا زندگی، آموزه‌ها، رمان‌ها و نقدها را بررسی می‌کنیم.
دیان فورچون کیست؟
پاسخ مستقیم: زنی از ولز و خانواده‌ای ثروتمند که پیش از جادو، روان‌درمانی خواند، در یک کلینیک مشاور بود و بعد جادوی آیینی را به‌صورت نظام درآورد.
زندگی فورچون
کودکی و روان‌شناسی
طبق ویکی‌پدیا، ویولت مری فرث ۶ دسامبر ۱۸۹۰ در لانداندنوی ولز به‌دنیا آمد. خانواده‌اش ثروتمند بودند و پدرش مؤسسه‌ی آب‌درمانی داشت. اطلاعات زیادی از کودکی او نیست، چون خودش عمداً درباره‌ی گذشته‌اش مبهم می‌گفت. او از چهارسالگی ادعا می‌کرد رؤیاهای آتلانتیس می‌بیند. در کالج کشاورزی استادلی درس خواند و بعد روان‌درمانی را در دانشگاه لندن زیر نظر جان فلوگل خواند. از ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۶ در کلینیکی مشاور بود.
راه جادویی
در جنگ جهانی اول به «ارتش زمین زنان» پیوست و آزمایش‌هایی با شیر سویا کرد. با نظریه‌های انجمن تئوسوفی آشنا شد و شاگرد تئودور موریارتی شد. در ۱۹۱۹ وارد لژ «آلفا و امگا» شد که از گلدن داون جدا شده بود و پایه‌ی قبالای هرمسی را از آنجا گرفت. از ۱۹۲۲ همراه چارلز لاودی در گلاستونبری جلسه‌های ترانس برگزار کرد و گفت از «استادان صعودکرده» پیام می‌گیرد.
برادری نور درون
در ۱۹۲۴ با لاودی گروهی ساخت و خانه‌ای در بیزواتر لندن گرفتند. بعد از اختلاف با انجمن تئوسوفی، گروه خود را «جامعه‌ی نور درون» و سپس «برادری نور درون» نامید. او ۱۹۲۷ با تام پنری ایوانز، پزشک ولزی، ازدواج کرد؛ ازدواج در دهه‌ی ۱۹۳۰ از هم پاشید. در جنگ جهانی دوم گروه برای صلح مراقبه کرد. فورچون ژانویه ۱۹۴۶ بر اثر سرطان خون درگذشت و در گلاستونبری دفن شد.
آموزه‌ها و روش
پاسخ مستقیم: او مسیحیت عرفانی، قبالای هرمسی و جادوی آیینی گلدن داون را ترکیب کرد و کار گروهی را در دو مقوله‌ی «آغازین» و «احضار» می‌دید.
| ادعا | روایت | وضعیت |
|---|---|---|
| استادان صعودکرده | «استاد عیسی» و «استاد راکوچی» در ترانس | تجربه‌ی شخصی؛ شاهد مستقل ندارد |
| آموزه‌ی کیهانی | دیکته‌ی ۱۹۲۳ تا ۱۹۲۵؛ منتشرشده ۱۹۴۹ | طبق ویکی‌پدیا شبیه آثار موریارتی و تئوسوفی |
| حمله‌ی روانی | گفت موینا ماترز و بومانجی وادیا به او حمله‌ی روانی کردند | خودگزارش؛ فنگر آن را تا حدی داستان می‌داند |
| سفر به سفیروت‌ها | در مراقبه از درخت زندگی بازدید کرد | تجربه‌ی ذهنی |
| جلسه‌ی ترانس «استاد پزشکی» | پیام‌هایی درباره‌ی پزشکی جایگزین | منتشرنشده، فقط برای شاگردان؛ آزمون‌پذیر نیست |
کتاب‌ها و رمان‌ها
| اثر | سال | نکته |
|---|---|---|
| The Machinery of the Mind | ۱۹۲۲ | درس‌گفتارهای روان‌شناسی |
| The Demon Lover | ۱۹۲۷ | نخستین رمان باطنی |
| Psychic Self-Defense | ۱۹۳۰ | به‌گفته‌ی ویکی‌پدیا احتمالاً پرفروش‌ترین کتاب او |
| The Mystical Qabalah | پس از چهار سال مقاله | کینگ: «بی‌شک یک کلاسیک» |
| The Winged Bull | ۱۹۳۵ | رمان |
| The Goat-Foot God | ۱۹۳۶ | رمان؛ ریچاردسون: «شاهکار» |
| The Sea Priestess | ۱۹۳۸ | با چاپ برادری |
| The Cosmic Doctrine | ۱۹۴۹ | پس از مرگ |
| Moon Magic | ۱۹۵۶ | ناتمام؛ پس از مرگ تکمیل شد |
پذیرش و نقد
پاسخ مستقیم: ستایش‌ها بر نقش او در جادوی مدرن و ویکا و نقدها بر سبک و نگاه نژادی و جنسیتی او تمرکز دارند.
هاتون او را «برجسته‌ترین زن جادوی بریتانیایی اوایل قرن بیستم» خوانده و لورمن او را «از مؤثرترین جادوگران قرن بیستم» دانسته است. اما کینگ بیشتر آثارش را «روزنامه‌نگاری ارزان» خوانده و ایوانز نوشته نوشته‌های او در بعضی بخش‌ها «در عصر خودشان گیر کرده‌اند». جوردژویچ هم می‌نویسد خواننده‌ی قرن بیست‌ویکم در نوشته‌های او «ذات‌گرایی فرهنگی و حتی تعصب نژادی» می‌بیند، هرچند باور به ارتباط «فرهنگ، نژاد و دین» آن روز در بریتانیا رایج بود. فورچون در نوشته‌های اولیه نگرش سخت‌گیرانه‌ای نسبت به رفتار جنسی و همجنس‌گرایی داشت. رگاردی هم بعدها او را به تحریف آثار خود متهم کرد. لورمن در دهه‌ی ۱۹۸۰ دید گروه‌های جادویی لندن رمان‌های او را «ایده‌آل‌های داستانی» می‌دانند و به تازه‌واردان توصیه می‌کنند.
ارزیابی علمی
پاسخ مستقیم: برای «نیروهای اتری»، «استادان صعودکرده» و «حمله‌ی روانی» شاهد مستقل نداریم. اما آیین‌ها اثر روانی واقعی دارند و رمان‌ها و تمرین‌های تجسم می‌توانند معنادار باشند.
آیین و اضطراب
هابسون، بانک و اینزلیخت (۲۰۱۷) در PeerJ در یک طرح پیش‌ثبت‌شده، به شرکت‌کنندگان یک آیین ساختگی (حرکت‌های تازه که یک هفته در خانه تکرار می‌شد) دادند و بعد در آزمایشگاه با EEG کار شناختی انجام دادند. پاسخ مغز به خطا (ERN) پس از آیین کمتر شد، بی‌آنکه عملکرد بهتر یا بدتر شود. نویسندگان این را با دیدگاه قدیمی هم‌خوان می‌دانند که آیین در برابر عدم قطعیت و اضطراب سپر می‌شود.
این نتیجه نمی‌گوید فلان آیین جادویی نیرویی اتری آزاد می‌کند؛ می‌گوید ساختار آیین می‌تواند بر ذهن اثر بگذارد. برای تحلیل «حمله‌ی روانی»، فنگر خود کتاب را ترکیبی از حکایت و داستان می‌خواند، پس خواننده باید تجربه‌ی ذهنی (ترس، تلقین) را از وجود «مهاجم» جدا کند. برای زمینه‌ی تئوسوفی که فورچون از آن آمد، هلنا بلاواتسکی را ببینید.
| پرسش | پاسخ بر پایه‌ی منابع |
|---|---|
| آیا او برادری نور درون را ساخت؟ | بله؛ با لاودی (۱۹۲۴ و ۱۹۲۸) |
| آیا بر ویکا اثر داشت؟ | بله؛ طبق اوربان و دیگران، به‌ویژه از راه رمان‌ها |
| آیا «آموزه‌ی کیهانی» از استادان آمد؟ | شاهد مستقل ندارد |
| آیا «حمله‌ی روانی» اثبات‌شده است؟ | خیر؛ خودگزارش و تا حدی داستان |
| آیا آیین اثر روانی دارد؟ | بله؛ پژوهش ۲۰۱۷ |
او را چطور بخوانیم؟
- رمان‌ها را ادبیات و «قبالای عرفانی» را متن آموزشی جادوی غربی بخوانید.
- باورهای نژادی او را در زمینه‌ی زمانه و نقدهای امروز بسنجید.
- اگر خود را قربانی «حمله‌ی روانی» می‌دانید، پیش از هر آیین، با پزشک یا روان‌شناس درباره‌ی ترس و اضطراب صحبت کنید.
- برای مقایسه با مدیوم و کانال‌گر دیگر، آیلین گرت و ادگار کیسی را ببینید.
- برای تمرین‌های توجه و تجسم آرام، آستانه را هم ببینید.
جمع‌بندی
فورچون یکی از اثرگذارترین چهره‌های جادوی مدرن بریتانیا بود و رمان‌هایش هنوز خوانده می‌شود. زندگی و نقش او در ساختن یک سنت آیینی مستند است. استادان صعودکرده و «حمله‌ی روانی» ادعای خود او هستند و باید با فاصله خواند. اثر روانی آیین واقعی است، ولی دلیلی بر نیروهای اتری نمی‌دهد.
منابع
- Wikipedia؛ Dion Fortune.
- Hobson NM، Bonk D، Inzlicht M. Rituals decrease the neural response to performance failure. PeerJ. 2017.
- تصاویر: «Tomb of Dion Fortune 1» (Robert B. Osten، Aurinia Verlag، CC BY-SA 3.0) و «Glastonbury Tor, St Michael’s Church on the Tor» (Mr Eugene Birchall، geograph.org.uk، CC BY-SA 2.0)، از ویکی‌مدیا کامنز. عکس آزاد روشنی از خود فورچون پیدا نشد.
دیان فورچون نام قلمی ویولت مری فرث (۶ دسامبر ۱۸۹۰ تا ژانویه ۱۹۴۶) است؛ جادوگر آیینی، نویسنده و هم‌بنیان‌گذار «برادری نور درون». او ۷ رمان نوشت و بر ویکا و جادوی مدرن اثر گذاشت.
از شعار خانوادگی «Deo, non Fortuna» (خدا، نه بخت) که پدربزرگش ساخته بود. او این شعار را در نظام آیینی «آلفا و امگا» به‌عنوان شعار جادویی خود هم برگزید.
کتابی که از چهار سال مقاله‌ی او در مجله‌ی «نور درون» درباره‌ی قبالای هرمسی ساخته شد. بر پایه‌ی تناظرهای گلدن داون و درخت زندگی است؛ فرانسیس ایکس. کینگ آن را «کلاسیک سنت غربی» خواند.
فورچون و چارلز لاودی گفتند آن را در جلسه‌های ترانس از «استادان صعودکرده» دریافت کرده‌اند (۱۹۲۳–۱۹۲۵). متن در ۱۹۴۹ منتشر شد. این ادعا شاهد مستقل ندارد.
کتابی (۱۹۳۰) درباره‌ی «حمله‌ی روانی» و محافظت از خود. مورخ کلر فنگر آن را «ترکیبی از شاهد حکایتی، راهنمای خودساخته‌ی جن‌گیری، خودزندگی‌نامه و بخشی داستان» توصیف کرده است.
پژوهشی در ۲۰۱۷ نشان داد آیین ساختگی یک‌هفته‌ای پاسخ مغز به خطا را کم می‌کند و آیین را برای تنظیم اضطراب سودمند می‌داند. این درباره‌ی اثر روانی است و وجود نیروهای اتری را ثابت نمی‌کند.
