مدیتیشن تونگلن چیست؟ تمرین «گرفتن و دادن» تبتی در ۴ مرحله

کوسن گرد زرشکی مدیتیشن روی کف چوبی، چراغ روغنی برنجی روشن روی میز کوتاه و رشته‌ای دود که در نور آفتاب رو به کوه‌های مه‌آلود محو می‌شود

فهرست مطالب

پاسخ کوتاه: مدیتیشن تونگلن یک تمرین شفقت در بودیسم تبتی است که نامش به معنای «فرستادن و گرفتن» است. در این تمرین با هر دم، رنج خود یا دیگران را به‌شکل تصویری تیره و سنگین به سمت خود می‌آورید و با هر بازدم، آرامش و نیک‌خواهی را به‌شکل نور و سبکی می‌فرستید. هدف، شکستن عادت فرار از رنج و پرورش شفقت است، نه گرفتن واقعی بیماری یا انرژی کسی.

بیشتر تمرین‌های مدیتیشن به ما یاد می‌دهند آرام شویم و از هیجان‌های سخت فاصله بگیریم. تونگلن مسیر برعکسی دارد: از ما می‌خواهد به رنج نزدیک شویم. شاید در نگاه اول عجیب یا حتی ترسناک باشد، اما همین وارونگی، تونگلن را به یکی از شناخته‌شده‌ترین تمرین‌های شفقت در غرب تبدیل کرده است. در این مقاله ریشه‌ها، مراحل، پژوهش‌ها و احتیاط‌های آن را مرور می‌کنیم.

تونگلن از کجا آمده است؟

تونگلن بخشی از سنت لوجونگ یا «آموزش ذهن» در بودیسم تبتی است که هدفش پرورش بودیچیتا، یعنی آرزوی بیداری برای کمک به همه‌ی موجودات، است.

واژه‌ی تبتی تونگ به معنای فرستادن یا رها کردن و لن به معنای گرفتن یا پذیرفتن است. آموزه‌های لوجونگ به آتیشا، استاد هندی قرن یازدهم میلادی، نسبت داده می‌شود که به تبت سفر کرد. در قرن دوازدهم، گشه چکاوا این آموزه‌ها را در قالب «آموزش ذهن در هفت نکته» با شعارهای کوتاه گردآوری کرد و تونگلن تمرین اصلی آن شد.

در غرب، پما چودرون، راهبه‌ی آمریکایی سنت تبتی، بیش از هر کس دیگری این تمرین را شناساند. کتاب او «از همان‌جا که هستی شروع کن» شرحی بر همین شعارهای لوجونگ است. آموزش‌های او در وب‌سایت Lion’s Roar و جامعه‌ی شامبالا در دسترس است.

منطق تونگلن چیست؟

تونگلن عادت ذهن به چسبیدن به خوشی و فرار از ناخوشی را وارونه می‌کند؛ با پذیرفتن رنج به‌جای پس زدن آن، دل بازتر و ترس از درد کمتر می‌شود.

پما چودرون توضیح می‌دهد که ما معمولاً هر چیز ناخوشایند را پس می‌زنیم و هر چیز خوشایند را برای خود نگه می‌داریم. این الگو به‌مرور دیواری دور قلب می‌سازد. در تونگلن، آگاهانه برعکس عمل می‌کنیم: ناخوشی را می‌پذیریم و خوشی را می‌بخشیم. نتیجه‌ی مورد انتظار، معجزه یا انتقال انرژی نیست؛ بلکه تغییر رابطه‌ی ما با رنج و توان بیشتر برای همراهی با دیگران در موقعیت‌های سخت است.

این نگاه شباهت‌هایی با ذهن‌آگاهی دارد که در مقاله‌ی ذهن‌آگاهی چیست آمده است؛ هر دو به‌جای فرار، ماندن با تجربه را تمرین می‌کنند. تفاوت در این است که تونگلن عنصر فعال شفقت و تجسم را اضافه می‌کند.

تونگلن را چطور تمرین کنیم؟

تمرین رسمی تونگلن چهار مرحله دارد: آرام گرفتن ذهن، کار با بافت دم و بازدم، تمرکز بر یک موقعیت واقعی و در پایان گسترش شفقت به همه‌ی کسانی که رنج مشابه دارند.

اینفوگرافیک فارسی چهار مرحله‌ی مدیتیشن تونگلن: آرام گرفتن ذهن، کار با بافت، موقعیت واقعی و گسترش
چهار مرحله‌ی تمرین تونگلن به روایت پما چودرون

مرحله‌ی اول: آرام گرفتن ذهن

راحت بنشینید و یکی دو لحظه ذهن را در سکوت و گشودگی رها کنید. در سنت تبتی به این لحظه «درخشش بودیچیتای مطلق» می‌گویند. لازم نیست طولانی باشد؛ فقط یک مکث کوتاه پیش از شروع.

مرحله‌ی دوم: کار با بافت

با هر دم حسی گرم، تیره، سنگین و خفه را تصور کنید که از همه‌ی منافذ بدن وارد می‌شود. با هر بازدم حسی خنک، روشن، سبک و تازه را بفرستید. این کار را آن‌قدر ادامه دهید که تصویرها با ریتم تنفس هماهنگ شوند. تنفس طبیعی بماند؛ لازم نیست عمیق یا با فشار نفس بکشید.

مرحله‌ی سوم: یک موقعیت واقعی

به کسی فکر کنید که دوستش دارید و می‌دانید رنج می‌کشد؛ مثلاً عزیزی که بیمار است یا دوستی که شغلش را از دست داده. با دم، رنج او را بگیرید و با بازدم آرامش، امید یا هر چیزی را که به او کمک می‌کند بفرستید. اگر گیر کردید، برای رنج خودتان تمرین کنید و هم‌زمان همه‌ی کسانی را که همین رنج را دارند در نظر بگیرید.

مرحله‌ی چهارم: گسترش

دایره را بزرگ‌تر کنید. اگر برای یک دوست تمرین می‌کردید، همه‌ی کسانی را که در موقعیت مشابه‌اند در نظر بگیرید. در قدم‌های پیشرفته‌تر می‌توانید برای آدم‌های دشوار، حتی کسانی که به شما آسیب زده‌اند، تمرین کنید؛ با این نگاه که آن‌ها هم گرفتار سردرگمی و رنج خودشان هستند.

تونگلن در زندگی روزمره چه شکلی دارد؟

تونگلن را می‌توان بدون نشستن رسمی و در چند نفس انجام داد؛ مثلاً وقتی در خیابان کسی را در رنج می‌بینید یا وقتی خودتان در لحظه‌ی خشم یا اضطراب هستید.

پما چودرون پیشنهاد می‌کند وقتی هیجانی سخت به سراغتان آمد، به‌جای پس زدن، آن را با دم بپذیرید و برای خود و همه‌ی کسانی که الان همین حس را دارند، با بازدم آرامش بفرستید. این شکل کوتاه، تمرین را از روی کوسن به زندگی واقعی می‌آورد و در لحظه‌های تنش، در کنار تمرین‌هایی که در مقاله‌ی مدیتیشن برای اضطراب آمده، قابل استفاده است.

تفاوت تونگلن با مدیتیشن متا چیست؟

متا با تکرار جمله‌های نیک‌خواهی، آرزوی شادی برای همه را پرورش می‌دهد؛ تونگلن یک قدم جلوتر می‌رود و رنج را عمداً به سمت خود می‌آورد تا شفقت در برابر درد واقعی تمرین شود.

هر دو تمرین به خانواده‌ی مدیتیشن‌های مهرورزی و شفقت تعلق دارند. اگر تازه‌کار هستید، معمولاً شروع با مدیتیشن متا یا مراقبه‌ی تنفس آناپاناساتی ساده‌تر است و تونگلن بعد از کمی تجربه در نشستن با ذهن، اثر بهتری دارد.

جدول فارسی مقایسه‌ی مدیتیشن تونگلن، مدیتیشن متا و مراقبه‌ی تنفس از نظر ریشه، ابزار، برخورد با رنج و مناسب بودن برای شروع
مقایسه‌ی تونگلن با مدیتیشن متا و مراقبه‌ی تنفس

پژوهش‌ها درباره‌ی تونگلن چه می‌گویند؟

پژوهش اختصاصی درباره‌ی تونگلن هنوز کم است، اما مطالعه‌های کوچک نشان داده‌اند تمرین کوتاه آن می‌تواند حالت شفقت را بالا ببرد.

در مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۵ در مجله‌ی Mindfulness منتشر شد، ۶۰ نفر از کارکنان حوزه‌ی سلامت به‌طور تصادفی یا یک فایل صوتی پانزده‌دقیقه‌ای تونگلن را گوش دادند یا یک داستان. گروه تونگلن در مقایسه با گروه کنترل افزایش معناداری در تغییرپذیری ضربان قلب، حالت شفقت و واکنش عاطفی به رنج دیگران نشان داد. متن راهنمای این پژوهش از برنامه‌ی آموزش پرورش شفقت گرفته شده بود. این مطالعه اثر کوتاه‌مدت یک جلسه را سنجیده و درباره‌ی اثر بلندمدت چیزی نمی‌گوید.

مطالعه‌ی کوچک‌تری هم با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون، افزایش شفقت به خود را پس از تمرین تونگلن گزارش کرده است. این شواهد امیدوارکننده‌اند، اما برای ادعاهای بزرگ‌تر، پژوهش‌های بیشتر و بزرگ‌تری لازم است.

چه احتیاط‌هایی لازم است؟

تونگلن تمرکز عمدی بر رنج است؛ کسانی که افسردگی شدید، سوگ تازه یا تروما دارند بهتر است با تمرین‌های ساده‌تر شروع کنند یا زیر نظر درمانگر تمرین کنند.

  • از خود شروع کنید: اگر تصویر رنج دیگران سنگین است، با رنج کوچک خودتان شروع کنید.
  • کوتاه تمرین کنید: پنج دقیقه‌ی آرام بهتر از نیم ساعت فشار است.
  • نماد را واقعی نگیرید: دود تیره و نور روشن تصویرند؛ قرار نیست بیماری کسی را «جذب» کنید.
  • به نشانه‌ها توجه کنید: اگر بعد از تمرین اضطراب، غم یا بی‌خوابی بیشتر شد، تمرین را متوقف کنید و با متخصص صحبت کنید.
  • جای کمک تخصصی نیست: تونگلن تمرینی معنوی و روانی است و جایگزین درمان پزشکی یا روان‌درمانی نمی‌شود.

برای آشنایی کلی‌تر با سبک‌های مختلف و انتخاب تمرین مناسب، مقاله‌ی مدیتیشن چیست را بخوانید.

جمع‌بندی

تونگلن تمرین شجاعانه‌ای است که به‌جای فرار از رنج، با آن روبه‌رو می‌شود و با هر نفس شفقت را تمرین می‌کند.

این تمرین ریشه در سنت آموزش ذهن تبتی دارد، با آموزش‌های پما چودرون در دنیا شناخته شد و پژوهش‌های اولیه نشان می‌دهد می‌تواند حالت شفقت را تقویت کند. اگر با مهربانی به خود، کوتاه و آرام شروع کنید، تونگلن می‌تواند راهی برای نرم‌تر شدن دل در برابر سختی‌های خود و دیگران باشد.

آیا در تونگلن واقعاً بیماری یا انرژی منفی دیگران را می‌گیریم؟

نه. تونگلن تمرینی ذهنی برای پرورش شفقت است و تصویر دود تیره و نور روشن نماد است. هیچ شاهدی وجود ندارد که این تمرین بیماری یا رنج دیگری را به بدن تمرین‌کننده منتقل کند؛ هدف تغییر نگاه و واکنش خود ماست.

تونگلن را برای خودم هم می‌توانم انجام دهم؟

بله. پما چودرون پیشنهاد می‌کند اگر برای دیگری گیر کردید، برای رنج خودتان و هم‌زمان برای همه‌ی کسانی که همین رنج را دارند تمرین کنید؛ مثلاً حس ناکافی بودن را بگیرید و اعتماد و آرامش بفرستید.

تونگلن چقدر طول می‌کشد؟

نسخه‌ی رسمی را می‌توان از پنج تا پانزده دقیقه شروع کرد. در پژوهشی روی کادر درمان، یک فایل راهنمای پانزده‌دقیقه‌ای استفاده شد. تونگلن را می‌توان در چند نفس کوتاه و در لحظه هم انجام داد.

تونگلن برای چه کسانی مناسب نیست؟

کسانی که در دوره‌ی افسردگی شدید، سوگ تازه یا تروماهای حل‌نشده هستند ممکن است با تمرکز عمدی بر رنج حالشان بدتر شود. در این شرایط بهتر است با تمرین‌های ساده‌تر مثل مراقبه‌ی تنفس یا متا شروع کنید یا زیر نظر درمانگر تمرین کنید.

فرق تونگلن با مدیتیشن متا چیست؟

در متا با تکرار جمله‌هایی مثل «شاد باشی» آرزوی خیر می‌فرستید. در تونگلن یک گام جلوتر می‌روید و با دم، رنج را عمداً به سمت خود می‌آورید و با بازدم آرامش می‌فرستید؛ به همین دلیل تونگلن معمولاً بعد از کمی تجربه در مدیتیشن توصیه می‌شود.

روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!

میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0

هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

نویسنده: تیم تحریریه ذنیران

دیدگاهتان را بنویسید

ورود به سایت
نام کاربری / ایمیل / شماره موبایل خود را وارد کنید
بازیابی کلمه عبور
شماره موبایل یا پست الکترونیک خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
تغییر رمز عبور
یک رمز عبور برای اکانت خود تنظیم کنید
تغییر رمز با موفقیت انجام شد
ورود به سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
ثبت نام در سایت
شماره موبایل / ایمیل را تایید و اطلاعات را تکمیل کنید
ثبت نام در سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر