یوگا در بارداری؛ حرکات مناسب هر سه‌ماهه، حرکات ممنوع و نکات ایمنی

زیرانداز صورتی یوگا با بالش استوانه‌ای، دو بلوک یوگا، توپ بزرگ ورزشی، پتوی تاشده و لیوان آب در اتاقی روشن کنار پنجره

فهرست مطالب

پاسخ کوتاه: یوگا در بارداری برای بیشتر زنان سالم با بارداری کم‌خطر، به شرط اجازه پزشک یا ماما و انجام نسخه ملایم و اصلاح‌شده، بی‌خطر و مفید است. باید از حرکات پرشی، تعادل‌های پرخطر، وارونگی، خوابیدن روی شکم، درازکش طولانی به پشت پس از سه‌ماهه اول و یوگای داغ پرهیز کرد.

بدن در دوران بارداری هر هفته تغییر می‌کند: مرکز ثقل جابه‌جا می‌شود، رباط‌ها شل‌تر می‌شوند و نیاز به اکسیژن بالا می‌رود. یوگای بارداری یا پری‌ناتال یوگا تلاش می‌کند تمرین را با همین تغییرها هماهنگ کند. این مطلب یک راهنمای عمومی است و برنامه شخصی شما را پزشک یا مامای شما تعیین می‌کند.

آیا یوگا در بارداری بی‌خطر است؟

کالج آمریکایی متخصصان زنان و مامایی (ACOG) یوگای اصلاح‌شده را جزو فعالیت‌های مناسب دوران بارداری برای زنان سالم با بارداری طبیعی می‌داند؛ به شرط آن‌که پیش از شروع با پزشک مشورت شود.

طبق همین راهنما، فعالیت بدنی در بارداری طبیعی خطر سقط یا زایمان زودرس را افزایش نمی‌دهد. اما در برخی شرایط ورزش باید محدود یا ممنوع شود؛ مثل خونریزی مداوم، جفت سرراهی در اواخر بارداری، فشار خون بالای بارداری یا پره‌اکلامپسی، خطر زایمان زودرس، بیماری‌های قلبی یا ریوی و کم‌خونی شدید. به همین دلیل اولین قدم، گفت‌وگو با پزشک در ویزیت‌های اول بارداری است.

یوگای بارداری چه فایده‌هایی دارد؟

یوگای بارداری می‌تواند به آرامش، انعطاف‌پذیری، حفظ تحرک و آشنایی با تنفس آرام کمک کند؛ پژوهش‌ها شواهدی از کاهش استرس و اضطراب گزارش کرده‌اند، هرچند بیشتر مطالعه‌ها کوچک‌اند.

  • کاهش تنش و استرس: ترکیب حرکت آرام و تنفس عمیق به آرام شدن سیستم عصبی کمک می‌کند.
  • تحرک و قدرت ملایم: پاها و عضلات پشت در برابر وزن اضافه بهتر پشتیبانی می‌شوند.
  • کمک به خواب: تمرین‌های آرام‌سازی پیش از خواب برای برخی زنان باردار مفید است.
  • آشنایی با تنفس: تنفس آرام و آگاهانه مهارتی است که در طول بارداری به کار می‌آید.

برای مرور کلی فایده‌های یوگا خارج از بارداری، مطلب فواید یوگا را ببینید. در بارداری اما هدف، رسیدن به حرکات پیشرفته نیست؛ هدف حفظ تحرک و آرامش است.

در هر سه‌ماهه چه حرکاتی مناسب‌تر است؟

در سه‌ماهه اول تمرین کوتاه و ملایم، در سه‌ماهه دوم حرکات ایستاده با تکیه‌گاه و در سه‌ماهه سوم وضعیت‌های نشسته و آرام‌سازی بیشترین کاربرد را دارند.

جدول فارسی تمرکز تمرین یوگا و موارد احتیاط در سه‌ماهه اول، دوم و سوم بارداری
تمرکز تمرین و احتیاط‌ها در سه سه‌ماهه بارداری

سه‌ماهه اول

خستگی و تهوع در این دوره رایج است. تمرین را کوتاه نگه دارید و در روزهای بد فقط تنفس و کشش ملایم انجام دهید. حرکت گربه و گاو روی چهار دست و پا، کشش ملایم گردن و شانه و نشستن ضربدری با تکیه به دیوار گزینه‌های خوبی‌اند. اتاق باید خنک و تهویه‌شده باشد.

سه‌ماهه دوم

بسیاری از زنان در این دوره انرژی بیشتری دارند. حرکات ایستاده مثل حالت جنگجو با پاهای بازتر، حالت کوه کنار دیوار و کشش پهلو با تکیه به صندلی مفیدند. برای حرکات تعادلی همیشه دست را روی دیوار یا صندلی بگذارید. مطلب یوگا با صندلی ایده‌های خوبی برای تمرین با تکیه‌گاه دارد. از این دوره به بعد، به‌جای درازکش به پشت، به پهلوی چپ دراز بکشید یا با بالش بالاتنه را بالا بیاورید.

سه‌ماهه سوم

شکم بزرگ‌تر و تعادل سخت‌تر می‌شود. حالت کودک با زانوهای باز، نشستن روی توپ ورزشی با چرخش آرام لگن، حالت پروانه با بالش زیر زانوها و آرام‌سازی پهلو با بالش بین پاها کاربرد بیشتری دارند. تمرین‌های یوگای نیدرا در حالت درازکش به پهلو برای آرام‌سازی عمیق مناسب‌اند. اگر کمردرد دارید، پیش از امتحان حرکات یوگا برای کمردرد با پزشک یا مربی بارداری مشورت کنید؛ برخی از آن حرکات در بارداری باید تغییر کنند.

کدام حرکات یوگا در بارداری ممنوع است؟

حرکات پرشی، تعادل‌های پرخطر، وارونگی کامل، خوابیدن روی شکم، پیچش عمیق از ناحیه شکم، کشش افراطی، نگه‌داشتن نفس و یوگای داغ در بارداری توصیه نمی‌شوند.

  • یوگای داغ و بیکرام: گرم شدن زیاد بدن، به‌ویژه در سه‌ماهه اول، باید پرهیز شود.
  • درازکش طولانی به پشت: پس از سه‌ماهه اول وزن رحم می‌تواند روی سیاهرگ بزرگ فشار بیاورد و فشار خون را پایین بیاورد.
  • حرکات روی شکم: مثل حالت کبرا یا ملخ که فشار مستقیم به شکم وارد می‌کنند.
  • پیچش عمیق و خم شدن کامل به جلو: به‌جای آن پیچش ملایم از ناحیه بالاتنه و خم شدن با پاهای باز انجام دهید.
  • وارونگی کامل: مثل ایستادن روی سر یا شانه.
  • کشش بیش از حد: هورمون ریلکسین مفاصل را شل‌تر می‌کند و کشش افراطی خطر آسیب دارد.

تنفس در یوگای بارداری چطور باشد؟

تنفس آرام، عمیق و بدون حبس نفس بهترین گزینه است؛ تمرین‌های تنفس سریع یا نگه‌داشتن طولانی نفس در بارداری کنار گذاشته می‌شوند.

دم آرام از بینی با پر شدن نرم قفسه سینه و پهلوها و بازدم کمی طولانی‌تر، ساده‌ترین تمرین است. تکنیک‌هایی مانند تنفس آتش یا کاپالابهاتی که با انقباض سریع شکم همراه‌اند و حبس‌های طولانی پرانایاما در این دوران مناسب نیستند. اگر هنگام تمرین تنگی نفس دارید یا نمی‌توانید راحت حرف بزنید، شدت تمرین بیش از حد است.

یک برنامه کوتاه نمونه چطور است؟

یک جلسه ۱۵ دقیقه‌ای ساده شامل نشستن و تنفس، گرم کردن مفاصل، چند حرکت ایستاده با تکیه‌گاه و آرام‌سازی پایانی به پهلوست.

  1. سه دقیقه نشستن روی بالش یا صندلی: ستون مهره کشیده، شانه‌ها رها و بازدم کمی بلندتر از دم.
  2. سه دقیقه گرم کردن: چرخاندن مچ دست و پا، حلقه زدن شانه‌ها و چند دور گربه و گاو.
  3. پنج دقیقه حرکات ایستاده: کشش پهلو کنار دیوار، جنگجوی دوم با گام کوتاه و چرخش آرام لگن روی توپ.
  4. چهار دقیقه آرام‌سازی: درازکش به پهلوی چپ با بالش زیر سر، بین زانوها و پشت کمر.

این ترتیب فقط مثال است؛ هر روز بسته به خواب شب قبل، حالت تهوع یا درد لگن می‌توانید بخشی را کوتاه‌تر کنید. هدف، منظم بودن است نه طولانی بودن.

چه زمانی باید تمرین را قطع کنید؟

با بروز خونریزی، نشت مایع، سرگیجه، درد قفسه سینه، انقباض‌های منظم رحم، درد یا تورم ساق پا یا کاهش حرکت جنین، تمرین را فوراً قطع کنید و با پزشک تماس بگیرید.

اینفوگرافیک فارسی چهار علامت هشدار برای قطع تمرین یوگا در بارداری
علائم هشدار برای قطع تمرین در بارداری

به‌جز این علائم، درد در هر حرکت یعنی آن حرکت را تغییر دهید یا کنار بگذارید. پیش، حین و بعد از تمرین آب بنوشید و لباس گشاد بپوشید.

چطور کلاس یا مربی مناسب پیدا کنیم؟

کلاسی را انتخاب کنید که مخصوص بارداری باشد و مربی آموزش‌دیده یوگای پیش از زایمان آن را اداره کند؛ پیش از شروع، بارداری و هر عارضه‌ای را به مربی بگویید.

مربی خوب درباره هفته بارداری و نظر پزشک می‌پرسد، برای هر حرکت جایگزین ساده‌تر پیشنهاد می‌دهد و شما را برای رسیدن به حالت کامل تحت فشار نمی‌گذارد. اگر به دنبال تمرین با هدف درمانی هستید، مطلب یوگا تراپی را بخوانید.

جمع‌بندی

یوگا در بارداری برای بیشتر زنان با بارداری کم‌خطر، با اجازه پزشک و در نسخه ملایم، راهی برای حفظ تحرک، آرامش و آشنایی با تنفس است. تمرین را با هر سه‌ماهه تغییر دهید، از حرکات پرخطر و گرمای زیاد دوری کنید و با هر علامت هشدار تمرین را قطع کنید. برای آشنایی با اصول کلی یوگا، یوگا چیست را ببینید. منابع: راهنمای ACOG درباره ورزش در بارداری، راهنمای یوگا و پیلاتس در بارداری و راهنمای ورزش در بارداری سرویس سلامت بریتانیا.

آیا یوگا در سه‌ماهه اول بارداری بی‌خطر است؟

برای بیشتر زنان با بارداری کم‌خطر، یوگای ملایم در سه‌ماهه اول با اجازه پزشک مشکلی ندارد. مهم این است که بدن زیاد گرم نشود، به خستگی و تهوع احترام بگذارید و تمرین شدید یا یوگای داغ انجام ندهید.

کدام حرکات یوگا در بارداری ممنوع است؟

حرکات پرشی و ضربه‌ای، تعادل‌های پرخطر، وارونگی کامل مثل ایستادن روی سر، خوابیدن روی شکم، پیچش عمیق از ناحیه شکم، کشش افراطی و نگه‌داشتن نفس معمولاً کنار گذاشته می‌شوند. پس از سه‌ماهه اول درازکش طولانی به پشت هم توصیه نمی‌شود.

اگر قبلاً یوگا کار نکرده‌ام، در بارداری می‌توانم شروع کنم؟

بله، اگر پزشک یا ماما اجازه بدهد. بهتر است با کلاس مخصوص بارداری یا مربی آموزش‌دیده و جلسه‌های کوتاه شروع کنید و کم‌کم زمان را بیشتر کنید.

یوگای داغ در بارداری مجاز است؟

خیر. راهنماهای مامایی توصیه می‌کنند در بارداری از ورزش در محیط بسیار گرم یا مرطوب پرهیز شود، به‌ویژه در سه‌ماهه اول. یوگای داغ و بیکرام در این دوران مناسب نیست.

آیا یوگا زایمان را راحت‌تر می‌کند؟

پژوهش‌ها نشانه‌هایی از کاهش استرس و بهبود آمادگی جسمی با یوگای بارداری گزارش کرده‌اند، اما نمی‌توان قول داد که زایمان کوتاه‌تر یا بی‌درد شود. یوگا مکمل مراقبت‌های بارداری است، نه جایگزین آن.

روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!

میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0

هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

نویسنده: تیم تحریریه ذنیران

دیدگاهتان را بنویسید

ورود به سایت
نام کاربری / ایمیل / شماره موبایل خود را وارد کنید
بازیابی کلمه عبور
شماره موبایل یا پست الکترونیک خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
تغییر رمز عبور
یک رمز عبور برای اکانت خود تنظیم کنید
تغییر رمز با موفقیت انجام شد
ورود به سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
ثبت نام در سایت
شماره موبایل / ایمیل را تایید و اطلاعات را تکمیل کنید
ثبت نام در سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر