ب. ک. س. آینگار کیست؟ زندگی، «نور بر یوگا»، آینگار یوگا و نگاه علمی
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: ب. ک. س. آینگار (B. K. S. Iyengar، ۱۹۱۸ تا ۲۰۱۴) طبق ویکی‌پدیا بنیان‌گذار «آینگار یوگا» و نویسنده‌ی «نور بر یوگا» (۱۹۶۶) بود. او شاگرد و برادرزن کریشناماچاریا بود و یوگا را نخست در هند و بعد در جهان پراکند. روشش بر ترازبندی دقیق و ابزارهایی مثل تسمه و بلوک بنا شده است. نخستین نتایج پژوهشی درباره‌ی درد گردن و کمر امیدبخش‌اند، ولی «اثبات‌شده» خواندن همه‌ی ادعاهای او از نظر منتقدان درست نیست.
برای زمینه، یوگا چیست، شاخه‌های یوگا و استاد او، کریشناماچاریا، را ببینید.
آینگار کیست؟ زندگی و خاستگاه
پاسخ مستقیم: کودکی بیمار از خانواده‌ای تنگ‌دست که با یوگا به یکی از مشهورترین معلمان جهان بدل شد.
طبق ویکی‌پدیا، او در خانواده‌ای تنگ‌دست از سری‌وایشنوا در بلور (ناحیه‌ی کولار، کارناتاکا) زاده شد؛ یازدهمین از سیزده فرزند (ده تن زنده ماندند) معلمی به نام کریشنامچار و شششما. پنج‌ساله بود که خانواده به بنگلور رفت و نزدیک نه‌سالگی پدرش را بر اثر آپاندیسیت از دست داد. شیوع آنفلوانزا هنگام تولدش و بیماری‌هایی مثل مالاریا، سل، تیفوئید و سوءتغذیه او را سال‌ها ضعیف نگه داشتند. خودش نوشته: «بازوهایم لاغر بود، پاهایم نی‌مانند و شکمم بیرون‌زده». در ۱۹۴۳ در شانزده‌سالگی همسرش رمامنی با او ازدواج کرد (ازدواجی که والدین ترتیب دادند)؛ پنج دختر و یک پسر داشتند و رمامنی در ۱۹۷۳ در ۴۶ سالگی درگذشت.
شاگردی نزد کریشناماچاریا
پاسخ مستقیم: برادرزنش او را در ۱۹۳۴ به میسور خواست و در ۱۹۳۷ به پونا فرستاد؛ رابطه‌شان پرتنش بود.
در ۱۹۳۴ کریشناماچاریا از او خواست برای بهبود سلامتی به میسور بیاید. او و دیگر شاگردان در دربار ماهاراجا نمایش آسانا اجرا می‌کردند. آینگار نوشته که در دو سال استادش فقط «ده یا پانزده روز» به او آموخت، ولی همان روزها او را ساخت. در ۱۹۳۷ کریشناماچاریا او را هجده‌ساله به پونا فرستاد. با همه‌ی احترام، ویکی‌پدیا می‌نویسد رابطه‌شان ناآرام بود: استاد نخست پیش‌بینی کرد این نوجوان خشک و بیمار موفق نمی‌شود، او را نادیده گرفت و کارهای خانه به او سپرد؛ آموزش جدی وقتی آغاز شد که شاگرد محبوب استاد، کشاواموریتی، رفت. بعد وضعیت‌های دشوار تعلیم داد و گاهی می‌گفت تا تسلط بر یک وضعیت غذا نخورد. این تجربه‌ها بعدها بر شیوه‌ی تدریس خود او اثر گذاشت. پتابی جویس مدعی است گورو آینگار او بود، نه کریشناماچاریا؛ آینگار این را رد کرده است.
منوهین و شهرت جهانی
پاسخ مستقیم: دیدار با ویولن‌نواز یهودی منوهین در ۱۹۵۲ او را به چهره‌ای بین‌المللی بدل کرد.
طبق ویکی‌پدیا، چون آینگار به فیلسوف جیدو کریشنامورتی یوگا آموخته بود، او را به بمبئی خواندند تا منوهین را ببیند. منوهین خسته بود و فقط پنج دقیقه وقت داشت؛ آینگار او را به شاواسانا خواباند و منوهین یک ساعت بعد سرحال بیدار شد و دو ساعت دیگر با او ماند. منوهین باور کرد یوگا نوازندگی‌اش را بهتر کرده و در ۱۹۵۴ او را به سوئیس خواند و ساعتی هدیه داد که پشتش نوشته بود «به بهترین معلم ویولنم». آینگار از آن پس مرتب به غرب سفر کرد و نخستین بار در ۱۹۵۶ به آمریکا رفت؛ ویکی‌پدیا از شاگردانش جیدو کریشنامورتی، آلدوس هاکسلی، ملکه‌ی بلژیک و چند چهره‌ی دیگر نام می‌برد. او در ۱۹۷۵ مؤسسه‌ی رمامنی را در پونا ساخت و در ۱۹۸۴ رسماً از تدریس بازنشسته شد.
روش آینگار
پاسخ مستقیم: ترازبندی دقیق، ابزار کمکی، درجه‌بندی وضعیت‌ها و تنفس.
ویکی‌پدیا می‌نویسد آینگار شاگردانش را با دادن همان چیزی که می‌خواستند، یعنی توان و انعطاف، جذب کرد. پس از حادثه‌ی اسکوتر که ستون فقراتش را جابه‌جا کرد، استفاده از ابزار برای کمک به ناتوانان را کاوید و از خدایانی مثل یوگا ناراسیمها و روایت یوگی‌هایی که از درخت برای نگه‌داشتن آسانا استفاده می‌کردند الهام گرفت. در ۱۹۶۷ سازمان آموزش لندن (ILEA) کلاس‌های «هاتا یوگا» بدون فلسفه‌ی یوگا می‌خواست؛ آینگار به این محدودیت پایبند بود و شاگردان را به پیروی از دین خودشان تشویق می‌کرد، نه فلسفه‌ی خانوادگی‌اش ویشیشتادویتا. برای تنفس، پرانایاما را ببینید.
«نور بر یوگا» و آثار دیگر
پاسخ مستقیم: کتاب ۱۹۶۶ او حدود ۲۰۰ آسانا را با ۶۰۰ عکس شرح می‌دهد و به «انجیل یوگای مدرن» لقب یافته.
طبق ویکی‌پدیا، کتاب را آلن و آنوین در ۱۹۶۶ با پیشگفتار منوهین منتشر کرد. سه بخش دارد: مقدمه‌ی فنی (هاتا یوگا یکی از هشت اندام یوگا)، توصیف مصور حدود ۲۰۰ آسانا و سپس بندها و کریاها، و پرانایاما. پیوستی برنامه‌های آسانا تا ۳۰۰ هفته می‌دهد و پیوست دیگر آسانه‌های «درمانی» را برای بیماری‌هایی از «ترشی معده» تا «واریس» فهرست می‌کند. همه‌ی عکس‌ها از خود آینگارند؛ برای مثال شانه‌ایستادن با ۱۵ عکس و ۳۷ عکس چرخه‌ی آن. بعد از آن ۱۳ کتاب دیگر نوشت، از جمله «نور بر پرانایاما» (۱۹۸۱)، «درخت یوگا» (۱۹۸۸)، «نور بر یوگاسوتره‌های پتنجلی» (۱۹۹۶) و «نور بر زندگی» (۲۰۰۵)؛ برای پتنجلی پتنجلی را ببینید.
ارزیابی‌ها متفاوت‌اند. Mark Singleton در «یوگا ژورنال» ارائه‌ی آسانه‌ها را «بی‌سابقه» و «دایرةالمعارفی» و کتاب را «اثرگذارترین کتاب خودآموز یوگا» می‌خواند؛ Norman Sjoman توصیف‌های روشن و ظرافت عکس‌ها را می‌ستاید. Andrea Jain می‌نویسد کتاب سامانه‌ای «کاملاً فردگرایانه» و سخت‌گیر می‌دهد و با دعای پتنجلی در آغاز آن خود را به یوگای باستان پیوند می‌زند. Michelle Goldberg در «نیویورکر» می‌گوید آینگار «بسیار فروتن» بود که آسانه‌ها را به پتنجلی نسبت داد، چون خود او بود که ایمن‌ترین راه سر‌ایستادن را به جهان نشان داد؛ مثلث و سلام به خورشید در هیچ متن باستانی نیستند و کریشناماچاریا آن‌ها را به روش درآورد. Derek Beres می‌نویسد آینگار «عادت داشت چیزی را اثبات‌شده بخواند بی‌آن‌که پژوهشی در کار باشد»، و Bernie Gourley یادآور می‌شود کتاب موارد منع هر آسانا یا مدرک فایده‌ها را نمی‌دهد.
سبک تدریس و نقد
پاسخ مستقیم: شاگردانش او را در اصلاح تند می‌دانستند؛ مورخ گلدبرگ این را به تجربه‌ی نوجوانی‌اش ربط می‌دهد.
طبق ویکی‌پدیا، الیوت گلدبرگ می‌نویسد آینگار به داد و فریاد معروف بود و به‌خاطر حروف نامش لقب «ضربه، لگد، سیلی» گرفت. به نظر گلدبرگ او تحقیر پیروانش را نتیجه‌ی ضروری استانداردهای بالا می‌دانست؛ این با واکنش کودکی‌اش به رفتار خشن کریشناماچاریا سازگار بود: زودرنجی، بدگمانی و کوچک‌شمردن دیگران، «به عبارتی گاهی مثل کریشناماچاریا رفتار می‌کرد». گلدبرگ در پایان می‌گوید او «شفقتی» پنهان داشت که استادش هرگز نداشت و شاگردانش شوخ‌طبعی و خلق پیش‌بینی‌ناپذیرش را به یاد می‌آورند. این‌ها داوری یک مورخ‌اند، نه حکمی قطعی.
جنبه‌های دیگر: او برای حفظ طبیعت ۲ میلیون روپیه به باغ‌وحش میسور بخشید، و با «بلور تراست» بیمارستان، نخستین معبد پتنجلی در هند، مدارس و کالج در روستای زادگاهش ساخت. فرزندانش گیتا (۱۹۴۴ تا ۲۰۱۸) و پرشانت از معلمان شناخته‌اند. او در ۲۰ اوت ۲۰۱۴ در پونا و در ۹۵سالگی درگذشت.
شواهد: یوگای آینگار و درد گردن و کمر
پاسخ مستقیم: مرور ۲۰۱۵ هر شش کارآزمایی کوچک را به نفع یوگای آینگار یافت، ولی برآورد بزرگ‌تر کاکرین فایده‌ای کوچک نشان می‌دهد.
مرور نظام‌مند Crow و همکاران (۲۰۱۵، International Journal of Yoga) فقط کارآزمایی‌هایی را پذیرفت که یوگای آینگار را آزموده بودند و شش کارآزمایی با ۵۷۰ بیمار یافت؛ در هر شش، تفاوت درد یا ناتوانی کارکردی پس از مداخله به نفع یوگا بود. نویسندگان از «شواهد قوی» برای اثر کوتاه‌مدت و «شواهد اندک» برای اثر بلندمدت نتیجه می‌گیرند. من فقط چکیده را خوانده‌ام و کیفیت هر کارآزمایی را نسنجیده‌ام. برای دیدن تصویر بزرگ‌تر، مقاله‌ی کریشناماچاریا مرور کاکرین Wieland ۲۰۲۲ را می‌آورد: در کمردرد مزمن، در برابر بی‌ورزش بهبود درد کوچک و از نظر بالینی بی‌اهمیت بود و در برابر ورزش متمرکز بر پشت تفاوت اندک. پس این یافته‌ها را «امیدبخش و محدود» بخوانید. برای کاربرد درمانی یوگا تراپی را ببینید.
| پرسش | پاسخ بر پایه‌ی منابع |
|---|---|
| آیا «نور بر یوگا» ۱۹۶۶ منتشر شد؟ | بله؛ بیش از سه میلیون نسخه، طبق ویکی‌پدیا |
| آیا کریشناماچاریا برادرزن و استاد او بود؟ | بله؛ آینگار آن را تعیین‌کننده خواند |
| آیا جویس گورو او بود؟ | ادعای جویس؛ آینگار رد کرده است |
| آیا آسانه‌ها از پتنجلی‌اند؟ | نه؛ Goldberg: مثلث و سلام به خورشید در متن باستانی نیست |
| آیا «اثبات‌شده» بودن ادعاهایش درست است؟ | نقد Beres: بی‌پژوهش اثبات‌شده می‌خواند |
| آیا تند بود؟ | نقل گلدبرگ؛ شاگردان مهربانی‌اش را هم یاد می‌کنند |
| آیا برای درد گردن و کمر مؤثر است؟ | امیدبخش و محدود (Crow ۲۰۱۵؛ کاکرین ۲۰۲۲) |
او را چطور بخوانیم؟
- آینگار را «معلم و روش‌ساز» بخوانید: «نور بر یوگا»، مؤسسه‌ی پونا و ابزارها مستندند؛ نسبت دادن مستقیم آسانه‌ها به پتنجلی را باید با دقت دید.
- ادعاهای سلامتی «نور بر یوگا» را فهرستی سنتی بدانید، نه توصیه‌ی پزشکی؛ برای بیماری با پزشک مشورت کنید.
- برای دردهای مزمن پشت و گردن، آینگار یوگا گزینه‌ی کم‌خطری است که با راهنمایی معلم باید تمرین شود؛ شواهد درباره‌ی بزرگی اثر محدودند.
- اگر برای آرامش تمرین می‌کنید، آن را مکمل بدانید؛ برای تمرین توجه آستانه را ببینید.
طبق ویکی‌پدیا، در ۱۹۴۸ او به کریشنامورتی یوگا آموخت.
جمع‌بندی
آینگار از کودکی بیمار به یکی از مشهورترین معلمان یوگا بدل شد؛ نقش «نور بر یوگا»، مؤسسه‌ی پونا و روش مبتنی بر ابزار و ترازبندی مستند است. اتصال او به یوگای باستان، «اثبات‌شده» خواندن ادعاها و سبک تند تدریسش محل بحث‌اند. شواهد برای درد گردن و کمر امیدبخش ولی محدودند و باید در کنار مرور کاکرین دیده شوند.
منابع
- ویکی‌پدیا؛ B. K. S. Iyengar و Light on Yoga؛ با ارجاع به Goldberg، Singleton، Sjoman، Jain، Michelle Goldberg و Beres.
- Crow EM و همکاران. Effectiveness of Iyengar yoga in treating spinal (back and neck) pain: a systematic review. Int J Yoga. 2015.
- Wieland LS و همکاران. Yoga for chronic non-specific low back pain. Cochrane Database Syst Rev. 2022.
- تصویر شاخص: طرح گرافیکی ذنیران؛ عکس معتبر و صریحاً آزادی برای استفاده نیافتیم.
طبق ویکی‌پدیا، بلور کریشناماچار سوندارراجا آینگار (۱۴ دسامبر ۱۹۱۸ تا ۲۰ اوت ۲۰۱۴) معلم یوگا و نویسنده‌ی هندی و بنیان‌گذار سبک «آینگار یوگا» بود. او از نخستین شاگردان کریشناماچاریا بود، در ۱۹۶۶ «نور بر یوگا» را منتشر کرد و در ۱۹۷۵ مؤسسه‌ی یادبود رمامنی آینگار را در پونا گشود. دولت هند نشان‌های پادما شری (۱۹۹۱)، پادما بوشان (۲۰۰۲) و پادما ویبوشان (۲۰۱۴) به او داد.
طبق ویکی‌پدیا، فرهنگ لغت آکسفورد آن را سبکی با تمرکز بر ترازبندی درست بدن می‌داند که از تسمه، بلوک چوبی و ابزارهای دیگر برای رسیدن به حالت‌ها کمک می‌گیرد. «نور بر یوگا» هر آسانا را با نام سانسکریت و درجه‌ی دشواری (مثلاً مثلث گسترده درجه‌ی ۳ از ۶۰) و دستور گام‌به‌گام توصیف می‌کند.
کتابی از ۱۹۶۶ که حدود ۲۰۰ آسانا را با حدود ۶۰۰ عکس سیاه‌وسفید از خود آینگار توصیف می‌کند و بخش‌هایی درباره‌ی پرانایاما، برنامه‌ی ۳۰۰ هفته‌ای و فهرست آسانه‌های «درمانی» دارد. طبق ویکی‌پدیا بیش از سه میلیون نسخه فروخته و دست‌کم به ۲۳ زبان ترجمه شده و «انجیل یوگای مدرن» لقب گرفته. منتقدانی مثل Beres می‌گویند او برخی ادعاهای علمی را بدون پژوهش «اثبات‌شده» می‌خواند.
کریشناماچاریا برادرزن او بود. طبق ویکی‌پدیا، در ۱۹۳۴ او را برای بهبود سلامتی به میسور خواست و در ۱۹۳۷ برای آموزش یوگا به پونا فرستاد. آینگار گفته در دو سال او فقط ده تا پانزده روز به او آموزش داد ولی همان روزها او را ساخت؛ ولی رابطه‌شان پرتنش بود. پتابی جویس مدعی شد گورو او خودش بوده است، نه کریشناماچاریا.
مرور نظام‌مند Crow و همکاران (۲۰۱۵) شش کارآزمایی با ۵۷۰ بیمار را بررسی کرد و هر شش را به نفع یوگای آینگار در درد یا ناتوانی یافت؛ نویسندگان از شواهد قوی کوتاه‌مدت و اندک بلندمدت می‌گویند. من فقط چکیده را خوانده‌ام. مرور بزرگ‌تر کاکرین (۲۰۲۲) برای یوگا در کمردرد مزمن فایده‌ای کوچک و از نظر بالینی بی‌اهمیت در برابر بی‌ورزش یافت.
طبق ویکی‌پدیا، شاگردان او را در اصلاح وضعیت‌ها «تند» می‌دانستند. الیوت گلدبرگ می‌نویسد او به‌خاطر داد و فریاد و شیوه‌اش با حروف نامش لقب «ضربه، لگد، سیلی» گرفت (Bang, Kick, Slap)؛ ولی در همان منبع آمده که شاگردانش شوخ‌طبعی و مهربانی او را هم به یاد می‌آورند.
