پتابی جویس کیست؟ زندگی، آشتانگا ویناسا یوگا، «یوگا کورونتا» و نقدها
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: کی. پتابی جویس (K. Pattabhi Jois، ۱۹۱۵ تا ۲۰۰۹) طبق ویکی‌پدیا گورو یوگای میسور بود که سبک پویای «آشتانگا (ویناسا) یوگا» را پرورد و در ۱۹۴۸ مؤسسه‌ی پژوهش آشتانگا یوگا را بنیاد گذاشت. او شاگرد کریشناماچاریا بود و روشش را از متنی به نام «یوگا کورونتا» می‌دانست که هیچ نسخه‌ای از آن دیده نشده. شهرت او با ادعاهای آزار جنسی، که ویکی‌پدیا مستند می‌نویسد و نوه‌اش در ۲۰۱۹ از آن اظهار تأسف کرد، لکه‌دار شد.
برای زمینه، کریشناماچاریا، آینگار، شاخه‌های یوگا و سلام بر خورشید را ببینید.
جویس کیست؟ زندگی و ارتباطات
پاسخ مستقیم: پسر یک ستاره‌شمار و روحانی از کارناتاکا که دوازده‌ساله شاگرد کریشناماچاریا شد و در میسور آشتانگا را بنیاد گذاشت.
طبق ویکی‌پدیا، او در ۲۶ ژوئیه‌ی ۱۹۱۵ در کوشیکا نزدیک حسن زاده شد؛ پنجمین از نه فرزند پدری که ستاره‌شمار، روحانی و مالک زمین بود. از پنج‌سالگی سانسکریت و آیین را از پدر آموخت؛ هیچ‌کس دیگر در خانواده یوگا نیاموخته بود. در ۱۹۲۷، دوازده‌ساله، در تالار ژوبیلی حسن به سخنرانی و نمایش کریشناماچاریا رفت و روز بعد شاگرد او شد. در ۱۹۳۰ با دو روپیه از خانه به میسور گریخت تا سانسکریت بخواند و دو سال بعد دوباره با استادش رسید. ویکی‌پدیا می‌گوید از ۱۹۳۲ تا ۱۹۵۳ در میسور نزد او آموخت و متن‌هایی مثل یوگاسوتره‌های پتنجلی، «هاتا یوگا پرادیپیکا»، «یوگا یاجنیاولکیا» و اوپانیشادها را خواند. در ژوئن ۱۹۳۳ با ساویتراما ازدواج کرد؛ سه فرزند داشتند: ساراسواتی، مانجو و رمش.
«یوگا کورونتا» و آنچه تأییدپذیر نیست
پاسخ مستقیم: روایت منشأ آشتانگا از متنی به نام «یوگا کورونتا» مدرکی ندارد؛ خود جویس می‌گفت آن را هرگز ندیده.
طبق ویکی‌پدیا، کریشناماچاریا مدعی بود متنی بسیار آسیب‌دیده را از معلمی به نام راما موهان براهماچاری در سفری هفت‌ساله به هیمالیا آموخته و نامش را «یوگا کورونتا» گذاشته بود. جویس از ۱۹۲۷ زیر نظر او «روش یوگا کورونتا» را آموخت، دستگاهی از پرانایاما، بندها، دریشتی (نقطه‌ی نگاه)، آسانا و ویناسا. جویس گفته او هرگز متن را ندیده؛ هیچ پژوهشگری نسخه‌ای ندیده است. صفحه‌ی آشتانگا یوگا در ویکی‌پدیا اضافه می‌کند کریشناماچاریا گفته بود مورچه‌ها متن را خورده‌اند و عجیب است که در دو کتاب خود او («یوگا ماکاراندا» ۱۹۳۴ و «یوگاآسانه‌گلو» حدود ۱۹۴۱) هم منبع نیامده. ویکی‌پدیا همچنین می‌نویسد «سلام به خورشید» در آموزش‌های آغازین کریشناماچاریا نبود؛ آن در آن دهه در تالار مجاور یوگاشالای میسور به‌عنوان ورزش آموزش داده می‌شد. پس این داستان را «روایت خود آنان» بخوانید، نه تاریخ.
روش: آشتانگا ویناسا یوگا
پاسخ مستقیم: نفس، آسانا و نقطه‌ی نگاه با حرکت‌های پیوندی در شش سری؛ آموزش فردی به «سبک میسور».
طبق ویکی‌پدیا، تمرین معمولاً با پنج بار سلام به خورشید A و B آغاز می‌شود، سپس دنباله‌ی ایستاده و یکی از شش سری: ابتدایی («یوگا چیکیتسا»، یوگا برای سلامت)، میانی («نادی شودانا»)، پیشرفته (A تا D). «سبک میسور» یعنی هر شاگرد دنباله‌ی خود را با سرعت خود تمرین می‌کند و معلم تک‌تک راهنمایی می‌کند. «تریستانا» سه نقطه‌ی توجه است: نفس، آسانا و دریشتی. جویس در «یوگا مالا» پنج تا هشت نفس در هر وضعیت را کافی می‌داند و بندهای مولا و اودیانا را «بسیار مهم» می‌خواند (سومین بند: جالاندهارا). شاراث جویس می‌گوید ویناسا خون را پاک و گرم می‌کند ولی ویکی‌پدیا یادآور می‌شود او مدرک پزشکی نیاورده است. برای تنفس پرانایاما را ببینید.
شهرت جهانی و آثار
پاسخ مستقیم: سفر ون لیزبت در ۱۹۶۴ و کتابش غربی‌ها را به میسور آورد؛ نخستین سفر جویس به آمریکا در ۱۹۷۵ بود.
ویکی‌پدیا می‌نویسد جویس از ۱۹۳۷ تا ۱۹۷۳ در کالج سانسکریت میسور یوگا تدریس کرد و از ۱۹۵۶ «ویدوان» (استاد) شد. در ۱۹۴۸ مؤسسه‌ی آشتانگا را در خانه‌اش در لاکشمی‌پورم گشود. در ۱۹۶۴ آندره ون لیزبت، بلژیکی، دو ماه نزد او سری ابتدایی و میانی را آموخت و در «یوگا خودآموز» (۱۹۶۷) از او و نشانی‌اش نوشت؛ این غربی‌ها را به میسور کشاند. نخستین سفر او به غرب در ۱۹۷۴ به آمریکای جنوبی بود و در ۱۹۷۵ چهار ماه در انسینیتاس کالیفرنیا ماند که آغاز آشتانگا در آمریکا شمرده می‌شود. «یوگا مالا» را به زبان Kannada (زبان محلی کارناتاکا) در ۱۹۵۸ منتشر کرد؛ ترجمه‌ی انگلیسی در ۱۹۹۹ درآمد. او در ۱۸ مه ۲۰۰۹ درگذشت و نوه‌اش شاراث جویس مدیر مؤسسه شد.
نقد: «تنظیم‌ها» و ادعاهای آزار
پاسخ مستقیم: منابع هم از تنظیم‌های خشن و هم از آزار جنسی می‌نویسند و نوه‌اش پوزش خواسته است.
ویکی‌پدیا از آگهی ترحیم هفته‌نامه‌ی «اکونومیست» نقل می‌کند «شمار زیادی از شاگردان او مدام با زانو یا کمر آسیب‌دیده می‌لنگیدند چون «تنظیم‌های» او را گرفته بودند که آن‌ها را به لوتوس، اسپلیت یا قوس به عقب می‌کشاند». تنظیم‌های او را «غالب‌کننده، ترس‌آور و فراتر از آستانه‌ی راحتی جسمی و روانی» توصیف کرده‌اند. همان آگهی ترحیم پایبندی او به «برهماچاریا» را هم پرسید و ادعا کرد برخی شاگردان «تنظیم‌های» متفاوتی گرفتند.
طبق ویکی‌پدیا، در ۲۰۱۰ علنی شد او تا ۲۰۰۹ به‌طور سیستماتیک برخی شاگردان زن و مرد را آزار جنسی می‌داد؛ گاهی آشکار، گاهی زیر پوشش «تنظیم» یا «خوش‌آمد و خداحافظی». شمار قربانیان نامعلوم است ولی چند نفر با فیلم و عکس شرح داده‌اند و معلمان سرشناس آشتانگا آن‌ها را تأیید کرده‌اند. شاراث جویس در ۲۰۱۹ نوشت «برایم بسیار دردناک است که من هم تنظیم‌های نادرستی را دیدم» و از دانشجویان آسیب‌دیده پوزش خواست. ما این‌ها را فقط به‌عنوان آنچه منابع می‌نویسند نقل می‌کنیم و درباره‌ی پرونده‌ی خاصی داوری نداریم. مرزهای بدنی در کلاس‌های یوگا باید همیشه با رضایت روشن باشد.
اختلاف با آینگار هم ثبت شده است: به گفته‌ی آینگار، جویس هنگام گشایش یوگاشالا برای آموزش آسانا در مدرسه‌ی سانسکریت گمارده شد و «هرگز شاگرد منظم نبود»؛ جویس ادعا می‌کرد معلم آینگار بود و آینگار آن را رد کرده است.
شواهد: عوارض گزارش‌شده‌ی یوگا
پاسخ مستقیم: مرور مورد‌به‌مورد ۲۰۱۳ بیشتر آسیب‌ها را در دستگاه عضلانی-اسکلتی یافت؛ نرخ بروز نمی‌دهد.
درباره‌ی آشتانگا به‌طور خاص مرور ایمنی نیافتم. مرور Cramer، Krucoff و Dobos (۲۰۱۳، PLoS ONE) ۳۵ گزارش مورد و دو مجموعه‌ی مورد، روی‌هم ۷۶ مورد عارضه، را بررسی کرد. ۲۷ مورد (۳۵٫۵ درصد) دستگاه عضلانی-اسکلتی، ۱۴ مورد (۱۸٫۴ درصد) دستگاه عصبی و ۹ مورد (۱۱٫۸ درصد) چشم را درگیر کرده بودند. رایج‌ترین عمل‌ها پرانایاما، هاتا یوگا و یوگای بیکرام و رایج‌ترین وضعیت‌ها سرایستادن، شانه‌ایستادن، لوتوس و تنفس شدید بودند. بهبود کامل در ۱۵ مورد (۱۹٫۷ درصد) و ناکامل در ۹ مورد دیده شد؛ یک مورد بهبود نیافت و یک نفر درگذشت. این گزارش‌های مورد‌اند: نمی‌توان از آن‌ها بروز آسیب را برآورد کرد. نویسندگان می‌گویند یوگا باید زیر نظر معلم ماهر انجام شود، مبتدیان از سرایستادن، لوتوس و تنفس شدید دوری کنند و کسانی که گلوکوم دارند از وضعیت‌های وارونه پرهیز کنند. برای درد پشت، مقاله‌ی کریشناماچاریا مرور کاکرین را آورده است.
| پرسش | پاسخ بر پایه‌ی منابع |
|---|---|
| آیا مؤسسه‌ی آشتانگا در ۱۹۴۸ بنیاد شد؟ | بله؛ در لاکشمی‌پورم میسور، طبق ویکی‌پدیا |
| آیا شاگرد کریشناماچاریا بود؟ | بله؛ از ۱۹۲۷ |
| آیا «یوگا کورونتا» وجود دارد؟ | تأییدپذیر نیست؛ خود جویس هرگز آن را ندید |
| آیا معلم آینگار بود؟ | ادعای جویس؛ آینگار رد کرده است |
| آیا «تنظیم‌های» او آسیب زد؟ | نقد «اکونومیست»؛ شمار مشخص نیست |
| آیا آزار جنسی رخ داده است؟ | طبق ویکی‌پدیا مستند و با پوزش شاراث ۲۰۱۹ |
| آیا آشتانگا ایمن است؟ | مرور اختصاصی نیافتم؛ عوارض در گزارش‌های مورد (Cramer ۲۰۱۳) |
او را چطور بخوانیم؟
- جویس را «سازمان‌ساز و معلم اثرگذار» بخوانید؛ مؤسسه‌ی ۱۹۴۸، «یوگا مالا» و گسترش آشتانگا مستندند، ولی «یوگا کورونتا» را روایت استاد و شاگرد بدانید.
- ادعاهای آزار و تنظیم‌های خشن را جدی بگیرید: در کلاس هر لمس باید با رضایت روشن باشد؛ از تنظیمی که درد می‌آورد «نه» بگویید.
- اگر پیشینه‌ی آسیب یا بیماری دارید، پیش از تمرین پویا با پزشک و معلم ماهر مشورت کنید.
- اگر برای آرامش تمرین می‌کنید، آن را مکمل بدانید؛ برای تمرین توجه آستانه را ببینید.
جمع‌بندی
جویس شاگرد کریشناماچاریا و بنیان‌گذار مؤسسه‌ی آشتانگا بود و سبک پویای او به غرب رسید. روایت «یوگا کورونتا» مدرکی ندارد، «تنظیم‌های» او را برخی آسیب‌زا دانسته‌اند و ویکی‌پدیا آزار جنسی را مستند می‌نویسد. شواهد ایمنی یوگا عمدتاً گزارش‌های مورد است و نباید جای نرخ بروز را بگیرد.
منابع
- ویکی‌پدیا؛ K. Pattabhi Jois و Ashtanga vinyasa yoga؛ با ارجاع به آگهی ترحیم «اکونومیست» و دیگران.
- Cramer H، Krucoff C، Dobos G. Adverse events associated with yoga: a systematic review of published case reports and case series. PLoS One. 2013.
- تصویر شاخص: طرح گرافیکی ذنیران؛ عکس معتبر و صریحاً آزادی برای استفاده نیافتیم.
طبق ویکی‌پدیا، کریشنا پتابی جویس (۲۶ ژوئیه‌ی ۱۹۱۵ تا ۱۸ مه‌ی ۲۰۰۹) گورو یوگای هندی از روستای کوشیکا نزدیک حسن در کارناتاکا بود که سبک «آشتانگا (ویناسا) یوگا» را پرورد و رواج داد. او شاگرد کریشناماچاریا بود و در ۱۹۴۸ «مؤسسه‌ی پژوهش آشتانگا یوگا» را در میسور بنیاد گذاشت.
سبکی پویا که آسانه‌ها را با حرکت‌های پیوندی (ویناسا) و هماهنگ با نفس در یک رشته می‌آورد. طبق ویکی‌پدیا هر تمرین معمولاً با پنج دور سلام به خورشید A و B آغاز می‌شود، سپس دنباله‌ی ایستاده و یکی از شش سری، و با دنباله‌ی پایانی تمام می‌شود. سه جزء اصلی آن «تریستانا» (نفس، آسانا و نقطه‌ی نگاه)، ویناسا و بندها هستند.
طبق ویکی‌پدیا، کریشناماچاریا مدعی بود متنی به نام «یوگا کورونتا» را از معلمی به نام راما موهان براهماچاری آموخته و جویس روش آشتانگا را از همین متن آموخته است. جویس گفته او هرگز متن را ندیده و هیچ پژوهشگری نسخه‌ای از آن ندیده است؛ کریشناماچاریا هم گفته بود مورچه‌ها آن را خورده‌اند. پس وجود آن تأییدپذیر نیست.
بله. ویکی‌پدیا می‌نویسد از ۲۰۱۰ علنی شد که او تا مرگش در ۲۰۰۹ برخی شاگردان زن و مرد را در میسور و سفرها، گاه زیر پوشش «تنظیم»، آزار جنسی می‌داد. شمار قربانیان نامعلوم است ولی زنان و مردانی تجربه‌شان را شرح داده‌اند و برخی معلمان سرشناس آشتانگا تأییدشان کرده‌اند. نوه‌اش شاراث جویس در ۲۰۱۹ با ابراز اندوه از «تنظیم‌های نادرست» پوزش خواست. این‌ها ادعاهای مستند در منابع‌اند و ما نمی‌توانیم جزئیات را بسنجیم.
هیچ مرور خاصی درباره‌ی آشتانگا نیافتم. مرور Cramer و همکاران (۲۰۱۳) ۷۶ مورد عارضه‌ی گزارش‌شده‌ی مرتبط با یوگا را از ۳۷ گزارش منتشرشده یافت؛ بیشتر آن‌ها دستگاه عضلانی-اسکلتی را درگیر کرده بودند (۳۵٫۵ درصد). این‌ها گزارش مورد‌اند و نرخ بروز نمی‌دهند. نویسندگان توصیه می‌کنند یوگا زیر نظر معلم ماهر انجام شود و مبتدیان از سرایستادن، لوتوس و تنفس شدید دوری کنند.
هر دو شاگرد کریشناماچاریا بودند. طبق ویکی‌پدیا، آینگار می‌گوید جویس هنگام گشایش یوگاشالا در ۱۹۳۳ برای تدریس آسانا در مدرسه‌ی سانسکریت گمارده شد و «هرگز شاگرد منظم نبود». جویس ادعا می‌کرد معلم آینگار بوده، ولی آینگار این را رد کرده است و دو روش یوگا متفاوت‌اند.
