سوامی شیواناندا کیست؟ زندگی، یوگای ترکیب، انجمن زندگی الهی و رژیم گیاهی
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: سوامی شیواناندا (Swami Sivananda، ۱۸۸۷ تا ۱۹۶۳) طبق ویکی‌پدیا پزشکی بود که پس از ده سال طبابت در مالایا راهب شد، در ریشیکش «انجمن زندگی الهی» (۱۹۳۶) را بنا نهاد و بیش از ۲۰۰ کتاب درباره‌ی یوگا و ودانتا نوشت. او یوگای خود را «یوگای ترکیب» نامید: کارما، بهاکتی، جنانا و راجا در کنار هم. از شاگردانش شاخه‌های بزرگ یوگای مدرن برخاستند، ولی خودش هم به‌خاطر «تبلیغ گسترده» نقد شد.
برای زمینه، یوگا چیست و شاخه‌های یوگا را ببینید؛ مدل «چهار یوگا» پیش‌تر در مقاله‌ی ویوکاناندا آمده است.
شیواناندا کیست؟
پاسخ مستقیم: پزشکی بود که «سنیاسی» شد و از ریشیکش، کنار گنگ، یک سازمان یوگا و ودانتا ساخت.
طبق ویکی‌پدیا، او در ۸ سپتامبر ۱۸۸۷ در روستای پاتامادای (ناحیه‌ی تیرونلولی، تامیل‌نادو) به نام کوپوسامی در خانواده‌ای برهمن زاده شد؛ سومین و آخرین فرزند. پدرش وِنگو ایر مأمور مالیات و پرستنده‌ی شیوا بود. او در کودکی در درس و ژیمناستیک فعال بود و در دانشکده‌ی پزشکی تانجور درخشید و در همان دوره مجله‌ای پزشکی به نام «آمبروزیا» را اداره می‌کرد. پس از فارغ‌التحصیلی ده سال در مالایای بریتانیا پزشک بود و به درمان رایگان تهی‌دستان شهرت داشت. بنا بر ویکی‌پدیا، به‌تدریج حس کرد پزشکی فقط «سطحی» درمان می‌کند و در ۱۹۲۳ برای جست‌وجوی معنوی به هند برگشت.
ریشیکش و سنیاسا
پاسخ مستقیم: او در ۱۹۲۴ در ریشیکش از ویشواناندا سرسوتی سنیاسا گرفت و در ۱۹۲۷ داروخانه‌ی خیریه راه انداخت.
در ۱۹۲۴ به ریشیکش رفت و استادش ویشواناندا سرسوتی او را به راه سنیاسا آغاز کرد و نام راهبانه‌اش را داد؛ مراسم کامل را ویشنودوانندا، مهنت (رئیس) آشرم سری کایلاس، انجام داد. او سال‌ها ریاضت کشید و در کنار آن بیماران را پرستاری می‌کرد. در ۱۹۲۷ با پول یک بیمه‌نامه یک داروخانه‌ی خیریه در لکشمن جولا راه انداخت.
انجمن زندگی الهی و پخش گسترده
پاسخ مستقیم: در ۱۹۳۶ انجمن زندگی الهی را بنیاد گذاشت و نوشته‌های معنوی را رایگان پخش می‌کرد.
طبق ویکی‌پدیا، انجمن را در ۱۹۳۶ بر ساحل گنگ بنیاد گذاشت و ادبیات معنوی را رایگان توزیع می‌کرد؛ از نخستین شاگردانش ساتیاناندا سرسوتی بود. طبق صفحه‌ی خود انجمن در ویکی‌پدیا، پادشاه تهری گروال زمین آشرم کنونی را به او داد. در ۱۹۴۵ «داروخانه‌ی آیورودایی شیواناندا» و «فدراسیون ادیان جهان» را بنیاد گذاشت، در ۱۹۴۷ «فدراسیون سادوهای جهان» و در ۱۹۴۸ «آکادمی جنگل یوگا و ودانتا» را. در ۱۹۵۰ سفری بزرگ در هند کرد و شعبه‌هایی گشود.
او را به‌خاطر شیوه‌های مدرن تبلیغ، «سوامی پروپاگاندانندا» (راهب تبلیغ) نامیدند. شاگرد بلژیکی‌اش André Van Lysebeth می‌نویسد منتقدان «هم از روش‌های مدرن پخش و هم از ترویج یوگا در این مقیاس بزرگ برای عموم» ناخرسند بودند، چون او چیزی را توصیه می‌کرد که همه بتوانند انجام دهند: «کمی آسانا، کمی پرانایاما، کمی مراقبه و بهاکتی؛ خلاصه کمی از همه‌چیز». این را به‌عنوان نقد می‌آوریم؛ دیگران همین عمومی‌بودن را مزیت می‌دانند.
«یوگای ترکیب»
پاسخ مستقیم: یوگای او چهار یوگای هندو را در یک برنامه می‌آورد: عمل، عشق، دانش و مراقبه.
ویکی‌پدیا می‌نویسد او یوگای خود را «یوگای ترکیب» نامید و آن را «چهار یوگا» (کارما، بهاکتی، جنانا و راجا) برای عمل، عشق، دانش و مراقبه خواند. او یوگا را «فرایندی می‌دانست که با آن یوگی یگانگی روح فردی و روح برین را تحقق می‌دهد». برای یکی از این چهار شاخه، کارما یوگا را ببینید.
ویکی‌پدیا همچنین ۲۰ «آموزه‌ی معنوی» او را برای پیروان هر دینی فهرست می‌کند. چند نمونه: برخاستن در «براهماموهورتا» (سحرگاه)؛ نشستن در آسانا از نیم تا سه ساعت؛ ذکر مانترا (جاپا)؛ خوراک ساتویک؛ مطالعه‌ی متن‌های دینی؛ ستسنگ؛ روزه؛ سکوت روزانه؛ «راست‌گو و شیرین‌گفتار بودن»؛ خدمت به بیماران و تهی‌دستان؛ «هر لحظه یاد خدا». برای مفهوم ذکر و تکرار مانترا، مانترا را ببینید.
رژیم گیاهی و شواهد
پاسخ مستقیم: او رژیم گیاهی را به دلایل اخلاقی و معنوی می‌خواست؛ پژوهش‌ها فقط برخی مزیت‌های محدود سلامتی را در مطالعه‌های مشاهده‌ای نشان داده‌اند.
طبق ویکی‌پدیا، شیواناندا بر رژیم سخت لاکتو-وجترین (فرآورده‌ی لبنی بدون گوشت) تأکید داشت و می‌گفت «گوشت‌خواری برای سلامت بسیار زیان‌بار است». مرور Dinu و همکاران (۲۰۱۷، Critical Reviews in Food Science and Nutrition) ۸۶ پژوهش مقطعی و ۱۰ پژوهش همگروهی آینده‌نگر را گردآورد. در پژوهش‌های مقطعی، گیاه‌خواران نسبت به همه‌خوارها شاخص توده‌ی بدنی، کلسترول کل، کلسترول LDL و قند خون کمتری داشتند. در پژوهش‌های همگروهی، خطر وقوع یا مرگ ناشی از بیماری ایسکمیک قلب ۰٫۷۵ برابر (بازه‌ی اطمینان ۰٫۶۸ تا ۰٫۸۲) و وقوع کل سرطان ۰٫۹۲ برابر (۰٫۸۷ تا ۰٫۹۸) بود؛ ولی در کل بیماری قلبی-مغزی، مرگ کل و مرگ ناشی از سرطان ارتباط معناداری دیده نشد.
این‌ها پژوهش‌های مشاهده‌ای‌اند و نمی‌توانند ثابت کنند خود رژیم علت کاهش خطر است؛ و درباره‌ی دلایل اخلاقی و معنوی او هم چیزی نمی‌گویند. برای تمرین تنفس پرانایاما را ببینید.
شاگردان و شاخه‌ها
پاسخ مستقیم: چند سازمان یوگای مدرن از شاگردان او برخاستند؛ «شیواناندا یوگا» با انجمن زندگی الهی یکی نیست.
طبق ویکی‌پدیا، دو شاگرد اصلی سازمانی او چیدانندا سرسوتی و کریشناناندا سرسوتی بودند. کریشناناندا از ۱۹۵۸ دبیرکل بود و تا مرگش در ۲۰۰۱ ماند؛ چیدانندا را او در ۱۹۶۳ رئیس انجمن کرد و تا ۲۰۰۸ بود. شاگردانی که سازمان‌های تازه ساختند شامل چینمایاناندا (مأموریت چینمایا)، ساچیداناندا (مؤسسه‌های یوگای انتگرال)، ساتیاناندا (مدرسه‌ی یوگای بیهار)، شیواناندا رادا (آشرم یاسودارا در کانادا)، ویشنودوانندا (مراکز یوگا و ودانتای شیواناندا) و دیگران‌اند. ویکی‌پدیا تصریح می‌کند مراکز «شیواناندا یوگا» با آشرم‌های انجمن زندگی الهی وابسته نیستند.
مرگ و میراث
پاسخ مستقیم: او ۱۴ ژوئیه‌ی ۱۹۶۳ در آشرم کنار گنگ درگذشت.
طبق ویکی‌پدیا او در ۱۴ ژوئیه‌ی ۱۹۶۳ در آشرم خود نزدیک مونی کی رتی کنار رود گنگ درگذشت که پیروانش آن را «ماهاسمادی» می‌نامند. این واژه توصیف دینی پیروان است و ما فقط می‌گوییم او در همان‌جا درگذشت. بیش از ۲۰۰ کتاب او، بسیاری از آن‌ها رایگان در تارنمای انجمن، میراث نوشتاری بزرگ اوست.
| پرسش | پاسخ بر پایه‌ی منابع |
|---|---|
| آیا پزشک بود؟ | بله؛ ده سال در مالایا، طبق ویکی‌پدیا |
| آیا انجمن زندگی الهی را بنیاد گذاشت؟ | بله؛ ۱۹۳۶ در ریشیکش |
| آیا «یوگای ترکیب» از او است؟ | او این اصطلاح را برای ترکیب چهار یوگا به کار برد |
| آیا نقد «کمی از همه‌چیز» درست است؟ | نقد منتقدان (نقل Van Lysebeth)؛ دیگران آن را مزیت می‌دانند |
| آیا رژیم گیاهی سلامتی را بهتر می‌کند؟ | مزیت‌های محدود در پژوهش‌های مشاهده‌ای (Dinu ۲۰۱۷) |
| آیا «شیواناندا یوگا» همان انجمن است؟ | خیر؛ از شاگرد او ویشنودوانندا است و وابسته نیست |
| آیا «ماهاسمادی» رخ داد؟ | توصیف پیروان؛ تأییدپذیر نیست |
او را چطور بخوانیم؟
- شیواناندا را «پزشک‌راهب و سازمان‌ساز» بخوانید؛ بخش‌های مستند زندگی‌اش روشن‌اند و بخش‌های معنوی را با «به‌گفته‌ی پیروان» نقل کنید.
- «یوگای ترکیب» را یک برنامه‌ی عمومی و چندجزئی بدانید؛ مزیت آن در دسترس‌بودن است و ایرادش، به‌گفته‌ی منتقدان، پخش گسترده با شیوه‌های مدرن.
- درباره‌ی رژیم گیاهی از پژوهش‌های مشاهده‌ای نتیجه‌ی قطعی نگیرید و با پزشک مشورت کنید.
- اگر برای آرامش تمرین می‌کنید، آن را مکمل بدانید؛ برای تمرین توجه آستانه را ببینید.
جمع‌بندی
شیواناندا پزشکی بود که راهب شد، انجمن زندگی الهی (۱۹۳۶) و آکادمی جنگل یوگا و ودانتا (۱۹۴۸) را ساخت و کتاب‌های بسیاری نوشت. بنیان‌گذاری انجمن و کتاب‌ها مستندند؛ سبک تبلیغ گسترده‌اش و عمومی‌بودن «یوگای ترکیب» از نظر منتقدان محل بحث است. شواهد علمی به رژیم گیاهی مربوط‌اند و درباره‌ی او نظری نمی‌دهند.
منابع
- ویکی‌پدیا؛ Sivananda Saraswati و Divine Life Society؛ با ارجاع به Van Lysebeth و دیگران.
- Dinu M و همکاران. Vegetarian, vegan diets and multiple health outcomes: a systematic review with meta-analysis of observational studies. Crit Rev Food Sci Nutr. 2017.
- تصویر شاخص: طرح گرافیکی ذنیران؛ عکس معتبر و صریحاً آزادی برای استفاده نیافتیم.
طبق ویکی‌پدیا، کوپوسامی (۸ سپتامبر ۱۸۸۷ تا ۱۴ ژوئیه‌ی ۱۹۶۳) پزشکی از پاتامادای (تیرونلولی، تامیل‌نادو) بود که ده سال در مالایا پزشکی کرد، در ۱۹۲۳ به هند بازگشت و در ۱۹۲۴ در ریشیکش سنیاسی شد. در ۱۹۳۶ «انجمن زندگی الهی» و در ۱۹۴۸ «آکادمی جنگل یوگا و ودانتا» را بنیاد گذاشت و بیش از ۲۰۰ کتاب نوشت.
طبق ویکی‌پدیا، شیواناندا یوگای خود را «یوگای ترکیب» (Yoga of Synthesis) نامید که چهار یوگای هندوئیسم را کنار هم می‌گذارد: کارما (عمل)، بهاکتی (عشق و پرستش)، جنانا (دانش) و راجا (مراقبه). نقد او را هم ویکی‌پدیا از زبان منتقدانش نقل می‌کند: «کمی آسانا، کمی پرانایاما، کمی مراقبه و بهاکتی؛ کمی از همه‌چیز»، که به‌خاطر پخش گسترده در میان عموم مردم نقد می‌شد.
طبق ویکی‌پدیا، شیواناندا ۲۰ «آموزه‌ی معنوی» را برای پیروان هر دینی فهرست کرد، از جمله برخاستن سحرگاه، نشستن در آسانا، ذکر (جاپا)، خوراک ساتویک، مطالعه‌ی متن‌های دینی، ستسنگ، روزه، سکوت روزانه، خویشتن‌داری در گفتار، خدمت به بیماران و تهی‌دستان و «یادآوری خدا در همه‌ی زمان‌ها». برای فهرست کامل به منبع او مراجعه کنید.
او رژیم لاکتو-وجترین را به دلایل اخلاقی و معنوی می‌خواست و می‌گفت «گوشت‌خواری برای سلامت بسیار زیان‌بار است». مرور Dinu و همکاران (۲۰۱۷) روی ۸۶ پژوهش مقطعی و ۱۰ پژوهش همگروهی خطر کمتر بیماری ایسکمیک قلب (نسبت خطر ۰٫۷۵) و کل سرطان (۰٫۹۲) را در گیاه‌خواران نشان داد، ولی نه کل بیماری قلبی-مغزی، مرگ کل یا مرگ ناشی از سرطان. این پژوهش‌ها مشاهده‌ای‌اند و دلایل اخلاقی-معنوی را نمی‌سنجند.
نه. طبق ویکی‌پدیا، «شیواناندا یوگا» را شاگردش ویشنودوانندا گسترش داد و در سراسر جهان از راه «مراکز یوگا و ودانتای شیواناندا» رواج دارد. این مراکز با آشرم‌های شیواناندا که انجمن زندگی الهی اداره می‌کند وابسته نیستند.
ویکی‌پدیا از جمله این‌ها را نام می‌برد: چیدانندا و کریشناناندا (جانشینان سازمانی در انجمن زندگی الهی)، چینمایاناندا (مأموریت چینمایا)، ساچیداناندا (مؤسسه‌های یوگای انتگرال)، ساتیاناندا (مدرسه‌ی یوگای بیهار)، ویشنودوانندا (مراکز یوگا و ودانتای شیواناندا) و چند نفر دیگر.
