این متن خلاصه کتاب است.
کتاب بازیابی روح به روش شمنی لیزا بیریتس؛ خلاصه بخش‌ها و تمرین‌ها
فهرست مطالب
کتاب بازیابی روح به روش شمنی (Shamanic Soul Retrieval: Calling Back Lost Parts of the Self) نوشتهٔ لیزا بیریتس، راهنمایی کوتاه و تمرین‌محور دربارهٔ «بازیابی روح» از نگاه شمنیزم هسته‌ای است. حرف اصلی نویسنده این است که در تجربه‌های دردناک، تکه‌هایی از انرژی روح جدا می‌شوند و خودبه‌خود برنمی‌گردند، و می‌شود با تجسم و مراقبهٔ هدایت‌شده، بدون آیین پیچیده یا خلسهٔ عمیق، آن‌ها را به خانه فراخواند.
این کتاب ۱۱۲ صفحه‌ای در مارس ۲۰۲۶ منتشر شد. در ادامه شناسنامهٔ کتاب، نویسنده، شش بخش اصلی آن به ترتیب فهرست، تمرین «کرهٔ روح» و نقدی که دربارهٔ کتاب نوشته شده را مرور می‌کنیم. اگر با خود مفهوم آشنا نیستی، اول مقالهٔ بازیابی روح در شمنیزم را بخوان.
کتاب بازیابی روح به روش شمنی دربارهٔ چیست؟
به زبان ساده، کتاب می‌گوید روح ما مثل کره‌ای از نور است که وقتی کامل باشد روشن‌تر می‌تابد، و ضربه‌ها و رنج‌های زندگی می‌توانند بخش‌هایی از آن را جدا کنند. بیریتس روش‌هایی ساده برای دیدن این جاهای خالی و برگرداندن بخش‌های جداشده پیشنهاد می‌کند.
طبق توضیح ناشر، نویسنده این روش‌ها را بر پایهٔ شمنیزم هسته‌ای (Core Shamanism) آورده که ریشه‌اش را در سنت‌های بومیان استرالیا و بومیان آمریکا می‌داند. ناشر روی جلد پشتی ادعا می‌کند بازیابی روح حدود ۴۵ هزار سال به‌صورت شفاهی میان فرهنگ‌های بومی منتقل شده و از قدیمی‌ترین روش‌های شفاست؛ این عدد از متن تبلیغی ناشر است و منبع پژوهشی مستقلی برایش در کتاب معرفی نشده است.
تأکید اصلی کتاب روی عملی بودن است: تمرین‌های تجسم، مراقبه‌های هدایت‌شده و چند «سفر» درونی که به گفتهٔ خود نویسنده آموزش یا مهارت خاصی نمی‌خواهند.
شناسنامهٔ کتاب
کتاب بازیابی روح به روش شمنی کتابی جیبی و کم‌حجم است که نسخهٔ اصلی آن به زبان انگلیسی در آمریکا منتشر شده؛ مشخصات اصلی آن را در جدول زیر می‌بینی. قطع آن ۴٫۵ در ۶٫۵ اینچ است و منتقد سایت Facing North می‌نویسد کتاب در یک دست جا می‌شود، صفحه‌هایش براق است و تصویرهای رنگی زیادی دارد.
| مشخصه | توضیح |
|---|---|
| عنوان اصلی | Shamanic Soul Retrieval: Calling Back Lost Parts of the Self |
| نویسنده | لیزا بیریتس (Lisa Biritz) |
| پیش‌گفتار | زوزانه هون و مایک کولر (Susanne Hühn و Mike Köhler) |
| ناشر | Earthdancer Books، از نشرهای Inner Traditions |
| تاریخ انتشار | ۳ مارس ۲۰۲۶ |
| تعداد صفحه | ۱۱۲ صفحه، قطع جیبی، با ۳۷ تصویر رنگی |
| شابک | 9798888504024 |
لیزا بیریتس کیست؟
لیزا بیریتس درمانگر و معلم شمنی است که به گفتهٔ ناشر، شیوه‌های شمنی را از آثار ساندرا اینگرمن (شمنیزم هسته‌ای) و سان‌بیر آموخته است. او در هلند به دنیا آمده و حالا میان هاوایی و وین زندگی می‌کند.
بیریتس سمینار برگزار می‌کند و برنامه‌هایی مثل دیدار با دلفین‌ها و نهنگ‌های وحشی ترتیب می‌دهد. کارت‌های پیشگویی Shamanic Star Wisdom Oracle هم از اوست و در مقدمهٔ همین کتاب، مجموعه کارت دیگرش با نام «Soul-Medicine» را برای پیدا کردن تکه‌های روح پیشنهاد می‌کند.
چرا نویسنده سراغ بازیابی روح رفت؟
در مقدمه، بیریتس از مسیر شخصی‌اش می‌گوید: بزرگ شدن در خانواده‌ای سخت‌گیر که جای کمی برای احساسات داشت، دیدن بیماری روانی برادرش، درد کمر و شکم و نوسان میان ترس و خشم. او می‌نویسد پزشکان زیادی دیده و کمک چندانی نگرفته، پس به قاره‌های مختلف سفر کرده و از یوگا و شیاتسو تا شمن‌های آمریکای شمالی و جنوبی و شفادهندگان آفریقایی و استرالیایی را آزموده است. در همین سفرها، در آسیا، یک بیماری کوتاه و خطرناک و تجربهٔ نزدیک به مرگ را از سر گذرانده است.
او خودش را با مفهوم شمنی «شفادهندهٔ زخمی» توضیح می‌دهد: کسی که از بیماری یا بحرانی سخت برمی‌گردد و همین تجربه او را برای همراهی با دیگران آماده می‌کند. به گفتهٔ او، بازیابی روح یکی از روش‌هایی بود که «به شکلی ساده و در عین حال مؤثر» به خودش کمک کرد.
خلاصهٔ کتاب بخش‌به‌بخش
کتاب پس از پیش‌گفتار و مقدمه شش بخش اصلی دارد و در هر بخش یک یا چند تمرین آمده است. خلاصهٔ زیر بر پایهٔ فهرست رسمی کتاب، بخش نمونهٔ منتشرشده از سوی ناشر و گفت‌وگوی نویسنده دربارهٔ کتاب است.
۱. بازیابی روح شمنی چیست؟
بیریتس بخش اول را با یک پرسش شروع می‌کند: چرا بعضی آدم‌ها در سن بالا هم سرشار از انرژی‌اند؟ پاسخ او ساده است: روح، انرژی زندگی ما را در خود دارد. او روح را «کره‌ای درخشان از نور» توصیف می‌کند و می‌گوید در شمنیزم هاوایی (هونا) هم روح را «کاسهٔ نور و زندگی» می‌نامند.
به نوشتهٔ او، وقتی تجربه‌ای دردناک قابل تغییر یا درمان نیست، تکه‌هایی از روح جدا می‌شوند و به جای امنی می‌روند تا دیگر آسیب نبینند. روان‌شناسی امروز به این پدیده «گسستگی» (dissociation) می‌گوید و شمنیزم «از دست رفتن روح». او می‌افزاید خاطرهٔ رویداد دردناک هم همراه این تکه‌ها می‌رود و به همین دلیل گاهی آدم آن رویداد را به یاد نمی‌آورد.
نشانه‌هایی که نویسنده برمی‌شمارد این‌هاست: احساس کدری و ناقص بودن، کمبود انرژی، زندگی با «خلبان خودکار» و این حس که زندگی‌ات را برای کس یا چیز دیگری می‌گذرانی. او پیامدهای سنگین‌تری مثل خستگی مداوم، افسردگی و بیماری مزمن را هم به از دست رفتن روح نسبت می‌دهد؛ این نگاه شمنی خود اوست و چنین مشکلاتی همیشه به بررسی پزشک یا روان‌درمانگر نیاز دارند. این بخش با تمرین «کرهٔ روح» و توضیحی دربارهٔ بازیابی روح در کودکان تمام می‌شود.
۲. شمنیزم دقیقاً چیست؟
بخش دوم شمنیزم را پدیده‌ای جهانی معرفی می‌کند. نویسنده در مقدمه می‌گوید بازیابی روح در همهٔ فرهنگ‌های بومی دیده می‌شود، از بومیان استرالیا و مردمان آمریکای شمالی و جنوبی تا مردمان باستانی مغولستان. این بخش به فنون شمنی و «شمنیزم غربی تازه» هم می‌پردازد و تمرین آن «سفر به جهان روح» است؛ برای آشنایی با خود این روش، مقالهٔ سفر شمنی را ببین.
۳. چرا بخش‌های روح جدا می‌شوند؟
این بخش بلندترین قسمت فهرست است و ریشه‌های از دست رفتن روح را یکی‌یکی بررسی می‌کند:
- ضربه‌های کوچک روزمره (میکروتروما)
- بارداری و تولد، با تمرین «سفر دوباره به آغاز زندگی»
- کودکی
- زندگی‌های درهم‌تنیده و وابستگی‌ها، با تمرین «آزاد شدن در رابطه‌ها»
- تروما، کما و مرگ
- زندگی‌های گذشته و موضوع‌های جمعی
پس از آن نویسنده نشانه‌های بخش‌های گمشدهٔ روح را جمع‌بندی می‌کند و به تمرین‌های «تکه‌تکه شدن» (Dismemberment)، «خودشفایی» و «بازیابی روح» می‌رسد. پرسش «بخش‌های روح چطور به ما برمی‌گردند؟» هم در همین بخش پاسخ داده می‌شود. فهرست کتاب جزئیات هر تمرین را نشان نمی‌دهد، پس اینجا فقط نام آن‌ها آمده است.
۴. حفظ سرزندگی: مراقبت از روح
پیام این بخش این است که بازگشت تکه‌ها پایان کار نیست؛ باید آن‌ها را «یکپارچه» کرد و از روح مراقبت کرد. تمرین «یکپارچه‌سازی بخش‌های روح»، فهرست ویژگی‌های روح سالم و کامل، و تمرین «سفر به باغ درونی» اینجا آمده‌اند. جمله‌ای که نویسنده بارها تکرار می‌کند، عنوان یکی از زیربخش‌ها هم هست: «وقتی احساس کامل بودن کنی، کامل هستی.»
۵. سلامت از نگاه شمنی
در این بخش بیماری از نگاه شمنی یا حاصل «کمبود» انرژی است یا «زیادی» آن. نویسنده به مزاحم‌ها و انرژی‌های بیگانه هم می‌پردازد و تمرین «پاک‌سازی انرژی‌های بیگانه» را پیشنهاد می‌کند. این‌ها مفاهیم سنت شمنی‌اند و جای تشخیص و درمان پزشکی را نمی‌گیرند.
۶. بازیابی روح برای زمین
بخش پایانی نگاه را از فرد به طبیعت می‌برد: از دست رفتن روح در طبیعت و زمین، و تمرینی با نام «بازیابی روح برای زمین» که نوعی مراقبت از طبیعت است. کتاب با سپاس‌گزاری، کتاب‌نامه و معرفی نویسنده تمام می‌شود.
تمرین «کرهٔ روح» چطور انجام می‌شود؟
کرهٔ روح تمرین تجسمی است که در آن روحت را مثل گوی نور می‌بینی، جاهای روشن و خالی‌اش را بدون قضاوت نگاه می‌کنی و با تجسم نور طلایی، بخش‌های آماده را برمی‌گردانی. بیریتس در گفت‌وگویش دربارهٔ کتاب، این تمرین را به‌صورت مراقبهٔ هدایت‌شده اجرا کرده است.
مرحله‌ها به روایت نویسنده:
- چشم‌ها را ببند و روحت را مثل کره‌ای نورانی و لرزان تجسم کن. او می‌گوید مراجعانش تقریباً همیشه با بستن چشم کرهٔ روحشان را می‌بینند و جاهای خالی را هم تشخیص می‌دهند.
- بدون قضاوت فقط نگاه کن: کجا روشن است، کجا تیره یا سایه‌دار؟ آیا چیزی در آن گیر کرده، یا تکه‌ای مثل برشی از کیک خالی مانده است؟
- پرتوهای نور طلایی را تجسم کن که از آسمان و همهٔ ابعاد می‌آیند و بخش‌هایی را که آمادهٔ بازگشت‌اند به تو برمی‌گردانند.
- نفس عمیق بکش، این نور را به درون ببر و آرام به اکنون برگرد.
بیریتس توصیه می‌کند اگر با تمرین‌ها در موضوعی پیش نرفتی، از یک شمن آموزش‌دیده و فعال کمک بگیری. در سنت شمنی، این سفرها اغلب با صدای طبل شمنی همراه است، اما کتاب بر تجسم و مراقبه تکیه دارد.
نقدها دربارهٔ کتاب چه می‌گویند؟
نقدها کتاب را مقدمه‌ای کوتاه، روشن و کاربردی می‌دانند که برای آشنایی اولیه مناسب است، نه مرجعی جامع دربارهٔ همهٔ سنت‌های شمنی.
السی اسمایت در سایت Facing North آن را «معرفی ساده‌ای از مفهوم بازیابی روح از نگاه شمنیزم هسته‌ای» می‌نامد و می‌نویسد نویسنده در کتاب‌نامه به ساندرا اینگرمن و مایکل هارنر، بنیان‌گذاران شمنیزم هسته‌ای، ارجاع داده است. به نظر او کتاب کوتاه و سرراست است و اگر بخواهی بدانی بازیابی روح در شمنیزم هسته‌ای چیست و چگونه انجام می‌شود، جوابت را در آن پیدا می‌کنی.
اسمایت می‌گوید نویسنده که خودش درمانگر است، از نمونه‌های جلسه‌هایش برای توضیح چرایی و چگونگی کار استفاده می‌کند. لحن کتاب سبک است، اما علت‌های تروما مثل آزار جسمی و جنسی هم مطرح می‌شوند؛ البته فقط اشاره می‌شوند و بازگو نمی‌شوند. او همچنین یادآوری می‌کند که شمنیزم در فرهنگ‌های دیگر شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با این روایت دارد و نباید گستردگی این سنت را با یک کتاب سنجید. نتیجه‌گیری او: «توصیه می‌شود.» نشریهٔ Paradigm Explorer هم آن را کتابی کوتاه، کاربردی و آموزنده توصیف کرده است.
این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
این کتاب برای کسی مناسب است که می‌خواهد با بازیابی روح آشنا شود و تمرین‌های ساده و کوتاهی برای کار درونی داشته باشد، بدون اینکه وارد آیین‌های پیچیدهٔ شمنی شود.
- علاقه‌مندان به شمنیزم که منبعی کوتاه و تمرین‌محور می‌خواهند.
- خوانندگان آثار ساندرا اینگرمن که دنبال راهنمای جیبی و ساده‌تری هستند.
- کسانی که به تجسم و مراقبهٔ هدایت‌شده علاقه دارند.
اگر دنبال بررسی مردم‌شناختی شمنیزم یا مقایسهٔ فرهنگ‌ها هستی، این کتاب کوتاه کافی نیست. برای نگاهی گسترده‌تر به سفر شمنی همراه با رؤیای شفاف و کار با سایه، خلاصهٔ کتاب ناوبری قلمروهای آستانه‌ای را هم ببین. مفهوم حیوان قدرت هم در بسیاری از کارهای شمنی کنار بازیابی روح می‌آید.
نکتهٔ ایمنی پیش از تمرین
تمرین‌های بازیابی روح جایگزین روان‌درمانی برای تروما یا گسستگی (dissociation) نیستند. اگر با خاطره‌های آسیب‌زا، حس جدا شدن از بدن یا واقعیت، افسردگی یا اضطراب شدید درگیری، یا در تمرین احساس‌های سنگین بالا می‌آید، تمرین را متوقف کن و با یک روان‌درمانگر آشنا به تروما یا پزشک مشورت کن.
منابع
- صفحهٔ کتاب در سایت Inner Traditions (توضیح ناشر، بخش نمونه، فهرست و معرفی نویسنده)
- نقد السی اسمایت در Facing North
- گفت‌وگوی لیزا بیریتس دربارهٔ کتاب، همراه با مراقبهٔ هدایت‌شده
سؤالات متداول دربارهٔ کتاب بازیابی روح به روش شمنی
کتابی کوتاه از لیزا بیریتس بر پایهٔ شمنیزم هسته‌ای است. نویسنده روح را کره‌ای از نور می‌بیند و می‌گوید در تجربه‌های دردناک تکه‌هایی از آن جدا می‌شوند و خودبه‌خود برنمی‌گردند؛ سپس با تمرین‌های تجسم و مراقبهٔ هدایت‌شده راه فراخواندن آن‌ها را نشان می‌دهد.
بیریتس درمانگر و معلم شمنی متولد هلند است که میان هاوایی و وین زندگی می‌کند. به گفتهٔ ناشر، او شیوه‌های شمنی را از آثار ساندرا اینگرمن و سان‌بیر آموخته و کارت‌های Shamanic Star Wisdom Oracle را هم ساخته است.
به گفتهٔ نویسنده نه؛ تمرین‌ها آیین پیچیده یا خلسهٔ عمیق نمی‌خواهند و با تجسم و مراقبهٔ هدایت‌شده انجام می‌شوند. او می‌گوید اگر در موضوعی پیش نرفتی، از یک شمن آموزش‌دیده کمک بگیر.
تمرینی تجسمی که در آن روحت را مثل گوی نور می‌بینی، بدون قضاوت جاهای روشن، تیره یا خالی آن را نگاه می‌کنی و با تجسم پرتوهای نور طلایی، بخش‌های آمادهٔ بازگشت را به خودت برمی‌گردانی و آرام به اکنون برمی‌گردی.
خیر. این تمرین‌ها جای روان‌درمانی یا درمان پزشکی برای تروما و گسستگی را نمی‌گیرند. اگر با خاطره‌های آسیب‌زا، افسردگی یا حس جدا شدن از بدن درگیری، با یک روان‌درمانگر آشنا به تروما مشورت کن.
نسخهٔ اصلی کتاب در ۳ مارس ۲۰۲۶ از سوی Earthdancer Books، از نشرهای Inner Traditions، منتشر شد و ۱۱۲ صفحه با ۳۷ تصویر رنگی دارد.
