هاوایو تاکاتا کیست؟ زنی که ریکی را به هاوایی و آمریکا برد

پاسخ کوتاه: هاوایو تاکاتا (Hawayo Takata، ۱۹۰۰ تا ۱۹۸۰) زنی ژاپنی‌آمریکایی از هاوایی بود که نزد چوجیرو هایاشی ریکی آموخت و آن را در هاوایی و آمریکای شمالی گسترش داد. بیشتر ریکی غربی از او می‌آید؛ روایت‌های او از تاریخ ریکی محل بحث است و اثر بالینی ریکی ثابت نشده.

برای زمینه، میکائو اوسویی، چوجیرو هایاشی و ریکی چیست؟ را ببینید.

هاوایو تاکاتا کیست؟ زندگی و ارتباطات

پاسخ مستقیم: زنی بیوه که بیمار شد، در توکیو با ریکی آشنا شد و آن را به هاوایی آورد.

ویکی‌پدیا او را متولد ۲۴ دسامبر ۱۹۰۰ در هانامائولو، کائوآی (قلمرو هاوایی) می‌داند. طبق پژوهش استاین (۲۰۱۷) فصل اول کار او به دوران کودکی تا مرگ همسرش در ۱۹۳۰ می‌پردازد؛ پس از آن در مشاغل مرتبط با مزرعه‌های نیشکر کار کرد. آرشیو UCSB می‌گوید ۱۹۳۵، در ۳۵سالگی و پس از چند بیماری، به ژاپن رفت، برای عمل در بیمارستانی در توکیو بستری شد و آنجا از ریکی شنید. زیر نظر هایاشی چهار ماه بهبود یافت و از او خواست ریکی را آموزش دهد.

روش: چگونه ریکی را برای غرب تغییر داد

پاسخ مستقیم: او ریکی را حرفه‌ای‌تر کرد و آن را با ارزش‌های «ژاپنی» و ادعای جهان‌شمولی عرضه کرد.

طبق آرشیو UCSB، او همه‌ی آموخته‌هایش را به هاوایی برد و ۲۲ استاد تربیت کرد. در هاوایی مراجعانی مثل باربارا هاتن و دوریس دوک داشت و برای آموزش و درمان به سرزمین اصلی آمریکا و بخش‌هایی از جهان سفر کرد. ویکی‌پدیا می‌نویسد نخستین کلینیک ریکی آمریکا ۱۹۷۰ توسط او ساخته شد.

استاین نتیجه می‌گیرد نوآوری‌های او سه هدف داشت: حرفه‌ای‌کردن ریکی به‌عنوان «طب معنوی»، انتقال ارزش‌های «ژاپنی» به شاگردان و ساختن شکلی از «جهان‌شمولی خاص» که ژاپن را ارج می‌نهد و ریکی را همگانی می‌نامد. «کتاب خاکستری» او که یادداشت‌های ۱۹۳۵ تا ۱۹۳۶ را بازنشر می‌کند، نشان می‌دهد در آن کلاس‌ها بر تمرکز و ذهنِ آرام و «هارا» (زیر ناف) تأکید بود؛ تاکاتا بعدها به شاگردانش می‌گفت تمرکز لازم نیست.

آثار و میراث

پاسخ مستقیم: کتابی از خودش نیافتیم؛ زندگی‌نامه‌ی او را هلن هابرلی نوشت و آرشیوش در UCSB است.

«ریکی: داستان هاوایو تاکاتا» (هلن هابرلی، ۱۹۹۰) و کتاب «جریان‌های دیگر» (جاستین استاین، دانشگاه هاوایی، ۲۰۲۳) مهم‌ترین منابع درباره‌ی او هستند. ما کتاب هابرلی را نخوانده‌ایم و تنها به منابع ثانویه تکیه کرده‌ایم. تاکاتا ۱۱ دسامبر ۱۹۸۰ در بیمارستانی در کئوساکوآی ایالت آیووا درگذشت.

ارزیابی: روایت‌های او و سند

پاسخ مستقیم: نقش او در انتقال ریکی مستند است؛ بعضی روایت‌های تاریخی که از او می‌آید محل بحث است.

ویکی‌پدیا ثبت می‌کند که بعضی معتقدند تاکاتا برای جذاب‌کردن ریکی برای مسیحیان، اوسویی را رئیس یک مدرسه‌ی مسیحی نشان داد و ریکی را به عیسی پیوند داد؛ این گزارش «مدعی‌شده» است و ما نیت او را نمی‌دانیم. در عین حال استاین نشان می‌دهد چنین تغییرها بخشی از «توسعه‌ی چرخشی» ریکی بین ژاپن، هاوایی و آمریکا بود، نه صرفاً جعل. پس بهتر است روایت او را تاریخ‌نگاری‌شده‌ی یک سنت بخوانیم، نه شرح بی‌طرف.

شواهد: آیا ریکی کار می‌کند؟

پاسخ مستقیم: شواهد برای هیچ بیماری کافی نیست.

لی، پیتلر و ارنست (۲۰۰۸) از ۲۰۵ مطالعه ۹ کارآزمایی تصادفی را بررسی کردند. دو کارآزمایی اثر مفید بر افسردگی نسبت به کنترل ساختگی گزارش کردند، ولی داده برای هر بیماری اندک بود، تکرار مستقل نبود و نمونه‌ها کوچک. نتیجه: شواهد برای اثربخشی ریکی در هیچ بیماری کافی نیست. کاکرین ۲۰۱۵ (جویس و هربیسون) هم درباره‌ی اضطراب و افسردگی با ۳ مطالعه‌ی کوچک نه سود و نه زیان دید. این‌ها درباره‌ی ریکی‌اند، نه خود تاکاتا.

او را چطور بخوانیم؟

• او را «مهم‌ترین واسطه‌ی ریکی به غرب» بخوانید، نه شاهد بی‌طرف تاریخ ریکی.
• برای درمان بیماری به پزشک رجوع کنید.
• برای تمرین‌های ساده‌ی آرام‌سازی می‌توانید آستانه را امتحان کنید.

جمع‌بندی

تاکاتا چهره‌ی کلیدی انتقال ریکی از ژاپن به هاوایی و آمریکا است؛ بدون او شکل غربی ریکی وجود نداشت. بعضی روایت‌های او از تاریخ ریکی تغییرشان داده‌اند و اثر بالینی ریکی هنوز ثابت نشده.

منابع

• Hawayo Takata. Wikipedia.
• Hawayo Takata papers. UCSB Library.
• Stein JB. Hawayo Takata and the Circulatory Development of Reiki in the Twentieth Century North Pacific. دکترا، دانشگاه تورنتو، ۲۰۱۷.
• Stein JB. Alternate Currents. University of Hawai‘i Press, 2023.
• The “Grey Book” and Reiki History.
• Lee MS, Pittler MH, Ernst E. Effects of reiki in clinical practice. Int J Clin Pract. 2008.
• Joyce J, Herbison GP. Reiki for depression and anxiety. Cochrane Database Syst Rev. 2015.