ایروینگ کرش کیست؟ نظریه انتظار پاسخ، دارونما و هیپنوتیزم

ایروینگ کرش (Irving Kirsch، متولد ۷ مارس ۱۹۴۳) روان‌شناس آمریکایی و یکی از شناخته‌شده‌ترین پژوهشگران اثر دارونما در جهان است. او معاون برنامه‌ی مطالعات دارونما در دانشکده‌ی پزشکی هاروارد و مرکز پزشکی بث ایزرائیل دیکانس است و عنوان استاد بازنشسته‌ی دانشگاه‌های هال و پلیموث در بریتانیا و دانشگاه کنتیکت در آمریکا را دارد.

کرش با «نظریه‌ی انتظار پاسخ» شناخته می‌شود؛ نظریه‌ای که می‌گوید آنچه تجربه می‌کنیم تا حدی به آنچه انتظار داریم تجربه کنیم بستگی دارد. او همین نظریه را برای توضیح اثر دارونما و هیپنوتیزم به کار برد و پژوهش‌هایش درباره‌ی داروهای ضدافسردگی، بحث‌های گسترده‌ای را برانگیخت.

زندگی و مسیر حرفه‌ای ایروینگ کرش

کرش در ۷ مارس ۱۹۴۳ در شهر نیویورک در خانواده‌ای از مهاجران یهودی لهستانی و روس به دنیا آمد. او در سال ۱۹۷۵ دکترای روان‌شناسی را از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی گرفت. نکته‌ی جالب زندگی‌اش این است که در دوران دانشجویی، همراه با مجله‌ی طنز نشنال لمپون، آلبومی طنز با عنوان «نوارهای گمشده‌ی کاخ سفید» ساخت که از تدوین سخنرانی‌های ریچارد نیکسون در دوران رسوایی واترگیت درست شده بود. این آلبوم در سال ۱۹۷۴ نامزد جایزه‌ی گرمی بهترین ضبط کمدی شد.

کرش از ۱۹۷۵ تا ۲۰۰۴ در گروه روان‌شناسی دانشگاه کنتیکت کار کرد. سپس به بریتانیا رفت و در سال ۲۰۰۴ استاد دانشگاه پلیموث و در ۲۰۰۷ استاد دانشگاه هال شد. او در سال ۲۰۱۱ به دانشکده‌ی پزشکی هاروارد پیوست. کرش نویسنده یا ویراستار ده کتاب و بیش از ۲۰۰ مقاله و فصل کتاب است.

نظریه انتظار پاسخ چیست؟

کرش نظریه‌ی خود را در سال ۱۹۸۵ در مقاله‌ای در مجله‌ی American Psychologist با عنوان «انتظار پاسخ به‌عنوان عامل تعیین‌کننده‌ی تجربه و رفتار» مطرح کرد. «انتظار پاسخ» یعنی انتظار فرد درباره‌ی واکنش‌های خودکار خودش؛ مثلاً انتظار اینکه بعد از خوردن یک قرص دردش کم شود یا بعد از یک تلقین هیپنوتیزمی دستش سنگین شود.

به باور کرش، این انتظارها فقط پیش‌بینی نیستند، بلکه خودشان می‌توانند تجربه را بسازند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که با تغییر انتظار افراد، هم پاسخ‌های ذهنی و هم برخی پاسخ‌های جسمی تغییر می‌کند. این نظریه برای فهم درد، افسردگی، اختلال‌های اضطرابی، آسم، اعتیاد و بیماری‌های روان‌زاد به کار رفته است.

ویژگی مهم پاسخ‌های ناشی از انتظار این است که برای فرد غیرارادی به نظر می‌رسند. کرش و همکارش استیون جی. لین در مقاله‌ای در سال ۱۹۹۹ درباره‌ی «خودکاری در روان‌شناسی بالینی» توضیح دادند که چگونه آمادگی ذهنی و انتظار می‌تواند رفتار را بدون احساس تلاش آگاهانه به راه بیندازد.

ایروینگ کرش و هیپنوتیزم

کرش از چهره‌های اصلی دیدگاه اجتماعی–شناختی به هیپنوتیزم است؛ دیدگاهی که پژوهشگرانی مانند تئودور ساربین و نیکلاس اسپانوس هم در شکل‌گیری آن نقش داشتند. به باور کرش، هیپنوتیزم و اثر دارونما سازوکار مشترکی دارند: انتظار پاسخ. او هیپنوتیزم بالینی را «دارونمای بدون فریب» توصیف کرده است؛ یعنی روشی که از قدرت انتظار استفاده می‌کند بی‌آنکه لازم باشد به بیمار دروغ گفته شود.

کرش و لین در سال ۱۹۹۵ در مقاله‌ی «حالت تغییریافته‌ی هیپنوتیزم: تغییر در چشم‌انداز نظری» نشان دادند که فاصله‌ی دیدگاه‌های «حالت ویژه» و «اجتماعی–شناختی» کمتر از گذشته شده است. در سال ۲۰۱۵ نیز کرش همراه با لین و ژان-روک لورنس مدلی یکپارچه از هیپنوتیزم، تلقین و تلقین‌پذیری را در مجله آمریکایی هیپنوتیزم بالینی ارائه کرد.

یکی از پژوهش‌های پرارجاع کرش در زمینه‌ی کاربرد بالینی، فراتحلیلی است که او با گای مونت‌گومری و گای ساپیرستاین در سال ۱۹۹۵ منتشر کرد. این فراتحلیل نشان داد که افزودن هیپنوتیزم به درمان شناختی–رفتاری، به‌طور میانگین نتیجه‌ی درمان را بهتر می‌کند. این یافته یکی از پایه‌های هیپنوتراپی شناختی–رفتاری است.

پژوهش‌های کرش درباره داروهای ضدافسردگی

علاقه‌ی کرش به اثر دارونما او را به بررسی داروهای ضدافسردگی کشاند. او در فراتحلیل اولیه‌اش با ساپیرستاین در سال ۱۹۹۸ به این نتیجه رسید که بخش بزرگی از بهبود بیماران در کارآزمایی‌های داروهای ضدافسردگی در گروه دارونما هم دیده می‌شود و تفاوت دارو با دارونما کوچک‌تر از انتظار است.

برای پاسخ به منتقدان، کرش و همکارانش داده‌های کارآزمایی‌هایی را که شرکت‌های دارویی به سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) داده بودند، از جمله کارآزمایی‌های منتشرنشده، به دست آوردند. نتیجه در سال ۲۰۰۸ در مجله‌ی PLoS Medicine منتشر شد: تفاوت متوسط دارو و دارونما کوچک بود و فقط در بیماران با افسردگی بسیار شدید به حد معنادار بالینی می‌رسید. کرش این یافته‌ها را در کتاب «داروهای تازه‌ی امپراتور» (۲۰۰۹) برای عموم توضیح داد.

این پژوهش‌ها بسیار بحث‌برانگیز بوده‌اند. منتقدان می‌گویند معیاری که برای «معنادار بالینی» به کار رفت، دلبخواهی بود و مؤسسه‌ی NICE بریتانیا هم در راهنمای سال ۲۰۰۹ خود دیگر آن را به کار نبرد. بسیاری از روان‌پزشکان و فراتحلیل‌های بعدی، اثر داروهای ضدافسردگی را هرچند متوسط، واقعی و مهم می‌دانند. بنابراین این پژوهش‌ها نباید دلیلی برای قطع خودسرانه‌ی دارو تلقی شود؛ هر تغییری در دارو باید با نظر پزشک انجام شود.

دارونمای بدون فریب و برنامه مطالعات دارونما

کرش در هاروارد همراه با تد کاپتچوک در «برنامه‌ی مطالعات دارونما» کار می‌کند. یکی از پژوهش‌های مشهور این گروه، کارآزمایی سال ۲۰۱۰ درباره‌ی «دارونمای بدون فریب» در بیماران مبتلا به سندرم روده‌ی تحریک‌پذیر بود که کرش از نویسندگان آن است. در این پژوهش به بیماران صادقانه گفته شد که قرص‌هایشان دارونماست، اما گروهی که این قرص‌ها را گرفتند، بهبود بیشتری از گروه بدون درمان گزارش کردند.

این یافته‌ها با دیدگاه کرش درباره‌ی هیپنوتیزم هم‌خوان است: انتظار و رابطه‌ی درمانی می‌تواند بدون فریب هم اثر داشته باشد. برای آشنایی با یکی از کاربردهای پژوهش‌شده‌ی هیپنوتیزم در همین بیماری، مقاله‌ی هیپنوتیزم برای سندرم روده‌ی تحریک‌پذیر را ببینید.

نقدها و محدودیت‌های دیدگاه کرش

همه‌ی پژوهشگران هیپنوتیزم با تأکید کرش بر انتظار هم‌نظر نیستند. یکی از نقدهای اصلی این است که هیپنوتیزم‌پذیری ویژگی بسیار پایداری است. کارلو پیچونه، ارنست هیلگارد و فیلیپ زیمباردو در پژوهشی که در سال ۱۹۸۹ منتشر شد، نشان دادند که نمره‌ی هیپنوتیزم‌پذیری افراد در فاصله‌ای ۲۵ ساله تا حد زیادی ثابت مانده است. منتقدان می‌گویند اگر پاسخ به هیپنوتیزم فقط به انتظار بستگی داشت، باید با تغییر انتظارها آسان‌تر تغییر می‌کرد.

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که انتظار با پاسخ به هیپنوتیزم رابطه دارد، اما همه‌ی تفاوت افراد را توضیح نمی‌دهد. به همین دلیل، بسیاری از پژوهشگران امروز ترکیبی از توانایی‌های پایدار فرد، مانند توانایی تمرکز و تخیل، و عوامل موقعیتی مانند انتظار و انگیزه را در نظر می‌گیرند. برای آشنایی با دیدگاه مقابل، مقاله‌ی ارنست هیلگارد را ببینید.

جمع‌بندی

ایروینگ کرش با نظریه‌ی انتظار پاسخ نشان داد که انتظار ما فقط پیش‌بینی آینده نیست، بلکه بخشی از تجربه را می‌سازد. او این ایده را به هیپنوتیزم و اثر دارونما پیوند زد، هیپنوتیزم بالینی را «دارونمای بدون فریب» نامید و با فراتحلیل سال ۱۹۹۵ نشان داد که افزودن هیپنوتیزم به درمان شناختی–رفتاری می‌تواند نتیجه را بهتر کند.

پژوهش‌های او درباره‌ی داروهای ضدافسردگی همچنان محل بحث است و نقدهای جدی به آن وارد شده است. با این حال، کرش یکی از پژوهشگرانی است که نقش انتظار و رابطه‌ی درمانی را در پزشکی و روان‌درمانی برجسته کرد.

منابع

• Irving Kirsch – Wikipedia
• Kirsch, I. (1985). Response expectancy as a determinant of experience and behavior. American Psychologist
• Kirsch, I., Montgomery, G. & Sapirstein, G. (1995). Hypnosis as an adjunct to cognitive-behavioral psychotherapy: A meta-analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology
• Kirsch, I. et al. (2008). Initial Severity and Antidepressant Benefits: A Meta-Analysis of Data Submitted to the FDA. PLoS Medicine
• Piccione, C., Hilgard, E. R. & Zimbardo, P. G. (1989). On the degree of stability of measured hypnotizability over a 25-year period. Journal of Personality and Social Psychology
• Kaptchuk, T. J. et al. (2010). Placebos without Deception: A Randomized Controlled Trial in Irritable Bowel Syndrome. PLoS ONE

سؤالات متداول