اینگو سوان کیست؟ خالق اصطلاح مشاهده از راه دور و ارزیابی شواهد

پاسخ کوتاه: اینگو سوان (Ingo Swann، ۱۹۳۳ تا ۲۰۱۳) هنرمند و نویسنده‌ی آمریکایی بود که ادعای ادراک فراحسی داشت و در آزمایش‌های مؤسسه‌ی پژوهشی استنفورد (SRI) شرکت کرد؛ آزمایش‌هایی که سیا تأمین مالی می‌کرد. اصطلاح «مشاهده از راه دور» (Remote Viewing) را به او نسبت می‌دهند. آنچه مستند است: او در SRI آزمون شد و برنامه‌ی دولتی پیرامون آن تا ۱۹۹۵ ادامه یافت. آنچه ادعاست: توانایی واقعی فراحسی. ارزیابی ۱۹۹۵ سیا نتیجه گرفت ادامه‌ی استفاده‌ی اطلاعاتی موجه نیست.

برای زمینه، ریموت ویوینگ و تله‌پاتی را ببینید. دیگر ادعاهای مرتبط: سفر اختری و تجربه‌ی نزدیک به مرگ.

اینگو سوان کیست؟ زندگی و ارتباطات تاریخی

پاسخ مستقیم: نقاش و نویسنده‌ی متولد کلرادو که از ۱۹۷۲ آزمودنی پژوهش‌های SRI بود و اصطلاح «مشاهده از راه دور» را رواج داد.

ویکی‌پدیا می‌نویسد سوان در ۱۴ سپتامبر ۱۹۳۳ در تلوراید کلرادو به دنیا آمد. خودش گفته از سه‌سالگی، هنگام عمل لوزه، تجربه‌ی خروج از بدن داشته و بعد از آن «هاله‌هایی» رنگی دور اشیا می‌دیده است. این روایت شخصی است و مستقلاً تأیید نشده. او در ۳۷ سالگی داوطلب پژوهش‌های فراروان‌شناسی شد. طبق همین منبع، سوان پیش از قطع رابطه در اواخر دهه‌ی ۱۹۷۰ ساینتولوژیست سرشناس و دارای مرتبه‌ی «اوپراتینگ تتان» بود.

در ۱۹۷۲ سوان در آزمایش‌هایی در SRI شرکت کرد که بعدها «مشاهده از راه دور» نامیده شد، و این توجه سیا را جلب کرد. هارولد پوتاف و راسل تارگ پژوهشگران اصلی بودند و مقاله‌ای در نیچر (۱۹۷۴) با عنوان «انتقال اطلاعات در شرایط محافظت حسی» منتشر کردند. مورخان و منتقدان، از جمله سی. ای. ام. هنسل در «جست‌وجوی نیروی روانی»، اعتبار علمی آن آزمایش‌ها را به‌شدت زیر سؤال برده‌اند. سوان در ۱۹۷۲ در آزمایشی با کارلیس اوسیس از انجمن پژوهش‌های روانی آمریکا هم شرکت کرد: اوسیس گزارش کرد سوان باید اهدافی را که بالای سرش بود توصیف می‌کرد و یک روان‌شناس توصیف‌ها را تطبیق داد، و شانس را «۴۰ هزار به یک» نوشت. این گزارش در خبرنامه‌ی انجمن آمد، نه یک مجله‌ی داوری‌شده.

روش: مشاهده از راه دور مختصاتی

پاسخ مستقیم: مشاهده‌گر فقط مختصات جغرافیایی هدف را می‌گیرد و آنچه «می‌بیند» توصیف و طراحی می‌کند؛ سپس داوران توصیف را با هدف تطبیق می‌دهند.

سوان را معمولاً مبدع «مشاهده از راه دور کنترل‌شده» می‌دانند؛ روشی که در آن فقط طول و عرض جغرافیایی داده می‌شود و پوتاف و تارگ با پشتیبانی مالی سیا آن را توسعه و آزمودند. تارگ و پوتاف خود نوشته‌اند نمی‌توانستند «احتمال اینکه اینگو ویژگی‌های جغرافیایی زمین را می‌دانست» یا اینکه آزمایشگران ناخواسته سرنخ می‌دادند را نادیده بگیرند. در یکی از آزمایش‌ها، سوان مختصات ده هدف را در ده دور دریافت کرد، یعنی صد پاسخ، اما فقط نتیجه‌ی دور دهم (هفت موفق، دو خنثی و یک خطا) منتشر شد. این شیوه‌ی «گزینش» از میان تعداد بیشتر، که ویکی‌پدیا آن را «چری‌پیکینگ» نیز می‌نامد، یکی از انتقادهای اصلی به این نتایج است.

پس از آزمایش مغناطیس‌سنج (۶ ژوئن ۱۹۷۲)، که در آن سوان می‌گفت میدان دستگاه را تغییر داده، پوتاف یادداشتی نوشت که ابتدا دست‌به‌دست پخش شد و به مجله‌ی داوری‌شده نرسید و بعدها در مجموعه‌مقالات یک همایش چاپ شد؛ ویکی‌پدیا یادآوری می‌کند روایت‌های حاضران متفاوت است و فردای آن روز دستگاه ناپایدار عمل می‌کرد. آزمایش تکرار نشد.

جلسه‌ی توصیف مشتری و ادعاهای دیگر

پاسخ مستقیم: سوان در ۱۹۷۳ سیاره‌ی مشتری را «توصیف» کرد؛ برخی جزئیات بعدها با مشاهده‌ها هم‌خوان یا مبهم‌تر و بسیاری ناهم‌خوان بود.

در ۲۷ آوریل ۱۹۷۳، سوان در حضور تارگ و پوتاف سی دقیقه سکوت خواست و گفت دیدن مشتری حدود ۳٫۵ دقیقه طول کشید؛ سپس ادعا کرد باندهایی از کریستال‌ها را در جو مشتری، «حلقه‌هایی» شبیه حلقه‌های زحل و کوه‌هایی بزرگ «می‌بیند». ویکی‌پدیا می‌نویسد کاوشگر وویجر (۱۹۷۹) وجود حلقه‌ی مشتری را تأیید کرد و فضاپیمای گالیله ابرهای بلور یخ آمونیاک را دید، اما حلقه‌ی مشتری درون جو نیست؛ و متن ۱۹۹۵ سوان با متن ۱۹۷۷ در کتاب «Mind-Reach» تفاوت دارد، برای مثال در یکی از آنها «شن» نیست. مشتری سیاره‌ای گازی است و سطح جامد ندارد.

در کار جنایی، به نقل از نامه‌ی ۱۹۸۹ خود سوان در کتاب «The Blue Sense» (آرتور لیونز و مارچلو تروتزی)، از ۲۵ پرونده‌ی ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۹ فقط ۳ مورد موفق بود. و در کتاب «Penetration» (۱۹۹۸) ادعاهایی درباره‌ی پایگاه فرازمینی در پشت ماه، و فرازمینی‌هایی با بدن انسان‌نما روی زمین آورده که منبع مستقلی ندارد.

آثار اصلی

پاسخ مستقیم: کتاب‌هایی از «To Kiss Earth Good-bye» (۱۹۷۵) تا «Penetration» (۱۹۹۸)، به‌علاوه‌ی راهنمای خودآموز ESP.

طبق ویکی‌پدیا، آثار او شامل «To Kiss Earth Good-bye: Adventures and Discoveries in the Nonmaterial» (۱۹۷۵)، «Everybody’s Guide to Natural ESP» (۱۹۹۱، تارچر)، «The Great Apparitions of Mary» (۱۹۹۶، کراس‌رود) و خودزندگی‌نامه‌ی «Penetration: The Question of Extraterrestrial and Human Telepathy» (۱۹۹۸) است. او هم‌چنین رمان و کتاب «Psychic Sexuality» نوشته است. بیشتر آثار آخر خودمنتشر شده‌اند.

ارزیابی شواهد: چه چیزی ثابت شده است؟

پاسخ مستقیم: هیچ شاهد مستقل و قابل‌تکراری برای ادراک فراحسی قابل‌اتکا وجود ندارد؛ ارزیابی ۱۹۹۵ نتیجه گرفت برنامه‌ی دولتی ارزش عملیاتی نداشت.

در ۱۹۹۵ سیا از مؤسسه‌ی تحقیقات آمریکا (AIR) خواست برنامه‌ی استارگیت و مشاهده از راه دور را ارزیابی کند. جسیکا اوتس (آمارشناس) و ری هایمن (روان‌شناس) آزمایش‌های آزمایشگاهی را بررسی کردند. اوتس نتیجه‌های آزمایشگاهی را آماری بالاتر از شانس دانست؛ هایمن این را برای اثبات پدیده‌ی فراحسی کافی ندانست. از نظر عملیاتی، گزارش‌ها مبهم، ناسازگار و فاقد جزئیات قابل‌اقدام بودند و در هیچ موردی مشاهده از راه دور عملیات اطلاعاتی را هدایت نکرده بود. ارزیابی نتیجه گرفت استفاده‌ی اطلاعاتی ادامه‌دار موجه نیست و برنامه پایان یافت.

مایکل پرسینگر در ۲۰۰۱ در «Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neurosciences» گزارش کرد در یک آزمودنی (سوان) تغییرهای الکتروانسفالوگرافی با محرک‌ها «تطابق معنادار» داشت. این یک گزارش تک‌آزمودنی است و من در منابع بررسی‌شده تکرار مستقلی برایش نیافتم.

• آنچه مستند است: زندگی او، شرکتش در آزمایش‌های SRI، رواج اصطلاح «مشاهده از راه دور»، و ارزیابی و پایان برنامه‌ی دولتی در ۱۹۹۵.
• آنچه محل بحث است: نتایج آزمایشگاهی، گزارش انتخابی (دور دهم)، و جزئیات جلسه‌ی مشتری و مغناطیس‌سنج.
• آنچه تأییدپذیر نیست: ادراک فراحسی قابل‌اتکا، آمار «موفقیت ۹۵ درصد» که خود سوان و SRI می‌گفتند، و ادعاهای فرازمینی.

نکته‌های ایمنی

• هرگز برای تصمیم پزشکی، حقوقی، مالی یا یافتن شخص گم‌شده به مشاهده از راه دور یا «کارآگاه روانی» اتکا نکنید. اگر کسی گم شده یا در خطر است، فوراً با پلیس یا اورژانس تماس بگیرید.
• برای دوره‌های گران «آموزش مشاهده از راه دور» هزینه‌ی سنگین نپردازید و وعده‌ی «تضمین موفقیت» را نشانه‌ی احتیاط بدانید.
• اگر تجربه‌هایی مثل شنیدن صدا یا دیدن چیزهایی دارید که دیگران نمی‌بینند و آزارتان می‌دهد، با پزشک یا روان‌شناس مشورت کنید؛ این تجربه‌ها علت‌های شناخته‌شده‌ی پزشکی هم دارند.
• برای تمرین‌های آرام‌سازی و آگاهی بدنی، دوره‌ی آستانه را هم می‌توانید ببینید.

برای ادامه‌ی همین مجموعه، هارولد پوتاف (پژوهشگر SRI که سوان را آزمود)، جو مک‌مونیگل (مشاهده‌گر ارتش در استارگیت) و مایکل پرسینگر (که فعالیت مغزی سوان را بررسی کرد) را هم بخوانید.

جمع‌بندی

اینگو سوان نماد دوره‌ای است که دولت آمریکا خود را وادار به آزمودن ادعاهای فراحسی کرد. او نقش مهمی در رواج اصطلاح «مشاهده از راه دور» داشت، اما شواهد مستقلی برای توانایی فراحسی او یا روش‌هایش وجود ندارد و ارزیابی ۱۹۹۵ از سودمندی عملیاتی آن چیزی نیافت. اگر به موضوع علاقه دارید، آن را به‌عنوان بخشی از تاریخ علم و جاسوسی در جنگ سرد بخوانید، و برای ادامه به ریموت ویوینگ مراجعه کنید.

منابع

• Ingo Swann. Wikipedia.
• An Evaluation of Remote Viewing: Research and Applications. American Institutes for Research for the CIA, 1995 (CIA Reading Room).
• Ask Molly: Did CIA Really Study Psychic Powers?. Central Intelligence Agency.
• Targ R, Puthoff H. Information transmission under conditions of sensory shielding. Nature. 1974;251(5476):602-607.
• Persinger MA. The neuropsychiatry of paranormal experiences. J Neuropsychiatry Clin Neurosci. 2001;13(4):515-524.
• Hansel CEM. The Search for Psychic Power: ESP and Parapsychology Revisited. Prometheus Books; 1989.