هارولد پوتاف کیست؟ از فیزیک لیزر تا مشاهده از راه دور و انرژی نقطه صفر
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: هارولد پوتاف (Harold E. Puthoff، معروف به هال پوتاف، متولد ۱۹۳۶) مهندس برق و پژوهشگر لیزر است که از ۱۹۷۲ در مؤسسه‌ی پژوهشی استنفورد (SRI) با راسل تارگ «مشاهده از راه دور» را آزمود و پژوهشگر اصلی بخشی بود که بعدها پروژه‌ی استارگیت نام گرفت. بازبینی‌های مستقل ایرادهای جدی در این آزمایش‌ها یافتند و ادعای او درباره‌ی انرژی نقطه‌ی صفر هم از سوی فیزیکدانان نقد شده است.
این مقاله بخشی از مجموعه‌ی شخصیت‌های ذنیران است و در پنج محور پیش می‌رود: زندگی و ارتباطات تاریخی، روش دستیابی به تجربه، توصیفات و ادعاها، آثار اصلی و ارزیابی شواهد علمی. برای زمینه، ریموت ویوینگ را ببینید و درباره‌ی همکار نزدیکش، راسل تارگ، و آزمودنی معروفشان، اینگو سوان، بخوانید.
هارولد پوتاف کیست؟ زندگی و ارتباطات تاریخی
پاسخ مستقیم: مهندسی متولد شیکاگو که در لیزرهای تنظیم‌پذیر تخصص داشت، از ۱۹۷۲ در SRI به پژوهش فراروان‌شناسی رو آورد و بعدها مؤسسه‌ای در آستین تگزاس برای پژوهش در انرژی و پیشرانش بنیان گذاشت.
تحصیل و کار در فیزیک لیزر
طبق ویکی‌پدیا، پوتاف در ۲۰ ژوئن ۱۹۳۶ در شیکاگو به دنیا آمد. لیسانس و فوق‌لیسانس مهندسی برق را از دانشگاه فلوریدا گرفت و مدتی افسر نیروی دریایی آمریکا بود؛ دانشنامه‌ی Psi انجمن پژوهش‌های روانی (SPR) می‌نویسد در همین دوره برای آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) روی افزایش سرعت رایانه با فناوری نوری کار کرد. در ۱۹۶۷ از دانشگاه استنفورد دکترای مهندسی برق گرفت؛ پایان‌نامه‌اش درباره‌ی «اثر رامان تحریک‌شده و کاربرد آن به‌عنوان لیزر تنظیم‌پذیر» بود. سپس روی لیزرهای تنظیم‌پذیر و دستگاه‌های پرتو الکترونی کار کرد و با ریچارد پانتل کتاب درسی «مبانی الکترونیک کوانتومی» (Fundamentals of Quantum Electronics، ۱۹۶۹) را نوشت.
ساینتولوژی و سال‌های SRI
به نوشته‌ی ویکی‌پدیا، پوتاف در اواخر دهه‌ی ۱۹۶۰ به کلیسای ساینتولوژی علاقه‌مند شد و تا ۱۹۷۱ به سطح OT VII، بالاترین سطح آن زمان، رسید. او در نشریه‌های ساینتولوژی از تجربه‌هایی نوشت که آن را «مشاهده از راه دور» می‌دانست (در ساینتولوژی «برون‌سازی» یا exteriorization نامیده می‌شد). اینگو سوان و پت پرایس، دو آزمودنی معروف SRI، هم در آن زمان ساینتولوژیست‌های سطح بالا بودند. پوتاف در اواخر دهه‌ی ۱۹۷۰ همه‌ی ارتباطش را با ساینتولوژی قطع کرد.
پوتاف در ۱۹۷۲ به آزمایشگاه الکترونیک و مهندسی زیستی SRI در منلو پارک کالیفرنیا پیوست. همان سال آزمایش با اینگو سوان آغاز شد و به‌زودی راسل تارگ هم به او پیوست. سیا و بعدها ارتش و سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA) هزینه‌ی این پژوهش‌ها را می‌دادند. برنامه‌ای که در SRI آغاز شد در سال‌های بعد با نام‌های رمز مختلفی مثل Grill Flame، Center Lane و Sun Streak ادامه یافت و در ۱۹۹۱ همه زیر نام «استارگیت» جمع شد.
پس از SRI: آستین، انرژی و بشقاب پرنده
پوتاف در ۱۹۸۵ «مؤسسه‌ی مطالعات پیشرفته در آستین» (IASA) را بنیان گذاشت که در ۱۹۹۱ زیر شرکت EarthTech International ثبت شد و به پژوهش در تولید انرژی و پیشرانش می‌پردازد. طبق ویکی‌پدیا، او در ۲۰۰۸ به گروه BAASS (پژوهش‌های پیشرفته‌ی فضایی بیگلو) پیوست، پیمانکار فرعی برنامه‌ی AATIP پنتاگون درباره‌ی پدیده‌های هوایی ناشناخته بود و در ۲۰۱۷ با تام دلانگ شرکت To the Stars را بنیان گذاشت. او در مستند «The Age of Disclosure» (۲۰۲۵) درباره‌ی بشقاب پرنده‌ها هم حضور دارد.
روش دستیابی به تجربه: آزمایش‌های مشاهده از راه دور در SRI
پاسخ مستقیم: در روش پوتاف و تارگ، یک «مشاهده‌گر» در اتاق آزمایش محلی را توصیف و طراحی می‌کرد که از آن خبر نداشت، و داوران بعداً متن‌ها را با فهرست مکان‌های هدف تطبیق می‌دادند.
طبق مقاله‌های منتشرشده‌ی پوتاف و تارگ، شکل اصلی آزمایش این‌گونه بود:
- انتخاب هدف: از میان فهرستی از مکان‌های منطقه‌ی خلیج سان‌فرانسیسکو یک مکان به‌طور تصادفی انتخاب می‌شد.
- فرستنده: یک یا چند آزمایشگر به آن مکان می‌رفتند و مدتی آنجا می‌ماندند.
- مشاهده‌گر: آزمودنی در SRI همراه آزمایشگری که از هدف خبر نداشت، تأثیرات ذهنی خود را بازگو و طراحی می‌کرد.
- داوری: در پایان یک مجموعه، داوری مستقل باید هر متن را با یکی از مکان‌ها جور می‌کرد و شمار «درست‌ها» با احتمال شانس مقایسه می‌شد.
پوتاف و تارگ برای آزمایش با مختصات جغرافیایی هم روشی را آزمودند که اینگو سوان پیشنهاد داده بود و بعدها «مشاهده از راه دور مختصاتی» نام گرفت. دانشنامه‌ی Psi از آزمایش‌های «انتخاب اجباری» آنان هم یاد می‌کند که در آن آزمودنی‌ها یکی از چهار هدف را حدس می‌زدند و می‌توانستند در لحظه‌هایی که حس «روانی» نداشتند، رد کنند. خود پوتاف نیز در نوشته‌های ساینتولوژی تجربه‌هایش را با تمرین‌های آن آیین مرتبط می‌دانست. این‌ها روش‌هایی است که خود پژوهشگران توصیف کرده‌اند، نه روشی که درستی‌اش ثابت شده باشد.
توصیفات و ادعاها
پاسخ مستقیم: پوتاف و تارگ ادعا کردند سوان، پرایس و اوری گلر توانایی فراحسی واقعی دارند و بعدها پوتاف ادعا کرد انرژی خلأ می‌تواند منبع انرژی و پیشرانش آینده باشد؛ هر دو ادعا در جامعه‌ی علمی پذیرفته نشده است.
ادعاهای مشاهده از راه دور
به روایت دانشنامه‌ی Psi که از دید هوادار پژوهش فراروانی نوشته شده، توصیف‌های پت پرایس از یک سایت شوروی (از جمله جرثقیل دروازه‌ای بزرگ) و توصیف سوان و پرایس از یک ایستگاه شنود چنان دقیق به نظر رسید که نگرانی امنیتی پدید آورد. همین منبع از ادعاهایی درباره‌ی محل پتی هرست، دختر ربوده‌شده‌ی خانواده‌ی هرست، یاد می‌کند. در بخش پروژه‌ی استارگیت ویکی‌پدیا هم آمده که تیم پوتاف به شناسایی جاسوس‌ها، یافتن یک زیردریایی شوروی در ۱۹۷۹، موشک‌های اسکاد در جنگ اول خلیج فارس و پلوتونیوم در کره‌ی شمالی در ۱۹۹۴ کمک کرده است. این‌ها ادعاهای هواداران برنامه است و گزارش رسمی ۱۹۹۵ هیچ اطلاعات قابل‌اقدامی در عملیات اطلاعاتی نیافت.
اوری گلر
پوتاف و تارگ گلر را در SRI آزمودند و او را دارای توانایی روانی معرفی کردند. ری هایمن، روان‌شناسی که از سوی آژانس پروژه‌های پژوهشی پیشرفته‌ی دفاعی (ARPA) برای بررسی رفته بود، گلر را «فریبکار کامل» دانست و ترنس هاینز نوشت آزمایش‌های SRI در شرایطی «آشفته» انجام شد و نتیجه‌ها در مقاله‌ی نیچر نادرست گزارش شد. گلر بارها هنگام شعبده‌بازی با چابکی دست گرفتار شد.
انرژی نقطه‌ی صفر و گرانش
پوتاف در ۱۹۸۹ در مجله‌ی Physical Review A مقاله‌ای منتشر کرد که گرانش را نیرویی ناشی از افت‌وخیزهای نقطه‌ی صفر خلأ معرفی می‌کرد؛ ایده‌ای که بر پیشنهاد آندری ساخاروف در ۱۹۶۸ بنا شده بود. در ۱۹۹۴ هم با برنارد هیش و آلفونسو روئدا مقاله‌ای نوشت که «لختی» را نیرویی الکترومغناطیسی ناشی از میدان نقطه‌ی صفر معرفی می‌کرد. او همچنین درباره‌ی دستگاه‌های فرضی مبتنی بر نیروی کازیمیر برای استخراج انرژی نوشت. پوتاف و EarthTech در ۱۹۹۸ پتنتی درباره‌ی انتقال اطلاعات با «پتانسیل مدوله‌شده بدون میدان الکتریکی یا مغناطیسی» گرفتند که اکنون در دانشکده‌ی حقوق ویسکانسین برای آموزش این نکته به کار می‌رود که بازبین پتنت گاهی نوآوری را از شبه‌علم تشخیص نمی‌دهد.
آثار اصلی هارولد پوتاف
پاسخ مستقیم: مهم‌ترین آثار او یک کتاب درسی الکترونیک کوانتومی، کتاب Mind-Reach با تارگ، دو مقاله‌ی پرارجاع درباره‌ی مشاهده از راه دور و چند مقاله درباره‌ی میدان نقطه‌ی صفر است.
| سال | اثر | توضیح |
|---|---|---|
| ۱۹۶۹ | Fundamentals of Quantum Electronics (با ریچارد پانتل) | کتاب درسی الکترونیک کوانتومی و لیزر |
| ۱۹۷۴ | «انتقال اطلاعات در شرایط پوشش حسی»، نیچر (با تارگ) | گزارش آزمایش‌های SRI؛ بعدها به‌شدت نقد شد |
| ۱۹۷۶ | «کانالی ادراکی برای انتقال اطلاعات در فاصله‌ی کیلومتری»، Proceedings of the IEEE | گزارش آزمایش‌های مشاهده از راه دور با هدف‌های دور |
| ۱۹۷۷ | Mind-Reach (با راسل تارگ) | روایت عمومی پژوهش‌های SRI از دید خود نویسندگان |
| ۱۹۸۹ | «گرانش به‌عنوان نیروی افت‌وخیز نقطه‌ی صفر»، Physical Review A | استیو کارلیپ خطای محاسباتی جدی در آن یافت |
| ۱۹۹۴ | «لختی به‌عنوان نیروی لورنتس میدان نقطه‌ی صفر» (با هیش و روئدا) | تحلیل بعدی یفیم لوین درستی ریاضی آن را زیر سؤال برد |
ارزیابی شواهد علمی
پاسخ مستقیم: آزمایش‌های مشاهده از راه دور پوتاف در تکرار مستقل تأیید نشد، ارزیابی ۱۹۹۵ سیا سود عملیاتی نیافت و نظریه‌های انرژی نقطه‌ی صفر او هم در فیزیک جریان اصلی پذیرفته نشده است.
مشاهده از راه دور
روان‌شناسان دیوید مارکس و ریچارد کمن در ۳۵ مطالعه کوشیدند آزمایش‌های پوتاف و تارگ را تکرار کنند و نتیجه نگرفتند. آنان دیدند یادداشت‌هایی که به داوران داده می‌شد سرنخ‌هایی درباره‌ی ترتیب جلسه‌ها داشت؛ مثلاً اشاره به «دو هدف دیروز» یا تاریخ جلسه بالای صفحه. پوتاف و تارگ از دادن متن کامل نوشته‌ها خودداری کردند و مارکس و کمن آن‌ها را از یکی از داوران گرفتند. به گفته‌ی مارکس، با حذف سرنخ‌ها نتیجه به حد شانس رسید و دانشجویان هم توانستند فقط از روی همین سرنخ‌ها مکان‌ها را حدس بزنند. جمع‌بندی آنان این بود: «تا وقتی مشاهده از راه دور در شرایطی که سرنخ حسی را حذف کند تأیید نشود، نتیجه‌گیری تارگ و پوتاف فرضیه‌ای اثبات‌نشده است.» مارتین گاردنر هم نوشت پوتاف و تارگ گمان می‌کردند پژوهش فراروانی می‌کنند اما با مدعیان توانایی روانی سروکار داشتند که از خودشان زرنگ‌تر بودند.
گزارش ۱۹۸۸ شورای ملی پژوهش آمریکا مطالعه‌های تارگ و پوتاف را دارای «ایرادهای بنیادی» دانست. در ۱۹۹۵ مؤسسه‌ی AIR برای سیا برنامه‌ی استارگیت را بازبینی کرد: جسیکا اوتس نتیجه‌های آزمایشگاهی را بالاتر از شانس دانست، ری هایمن این نتیجه‌گیری را زودهنگام و تکرارنشده خواند، و ارزیابان AIR نتیجه گرفتند هیچ گزارش مشاهده از راه دور اطلاعات قابل‌اقدامی برای عملیات اطلاعاتی نداده است. برنامه‌ی حدود ۲۰ میلیون دلاری بسته شد.
انرژی نقطه‌ی صفر
استیو کارلیپ در مقاله‌ی ۱۹۸۹ پوتاف خطای محاسباتی جدی یافت که اثر را ناچیز می‌کرد؛ پوتاف پاسخ داد با مقدار دیگری برای یک پارامتر، مدل دوباره کارآمد می‌شود. یفیم لوین درستی ریاضی مدل ۱۹۹۴ را زیر سؤال برد و نتیجه گرفت که مدل نشان نمی‌دهد لختی از میدان نقطه‌ی صفر ناشی می‌شود. ساینتیفیک امریکن در ۱۹۹۷ به تلاش‌های ناموفق متعدد برای نشان‌دادن امکان بهره‌گیری از این انرژی اشاره کرد و ماسیمو پیلیوچی استخراج انرژی از فضای خالی را «خلاف اصول پایه‌ی ترمودینامیک» و از نگاه فیزیکدانان شبه‌علم دانست.
- آنچه مستند است: تحصیل و کار او در لیزر، سال‌های SRI، مقاله‌ها و کتاب‌ها، شرکت‌ها و پروژه‌هایی که در آن‌ها حضور داشته است.
- آنچه محل بحث است: روش، کنترل‌ها و تفسیر آزمایش‌های SRI؛ پوتاف و هم‌فکرانش آن‌ها را مثبت می‌دانند و منتقدان نه.
- آنچه تأییدپذیر نیست: اینکه مشاهده از راه دور توانایی واقعی و سودمند باشد، یا اینکه بتوان از خلأ انرژی قابل‌استفاده گرفت.
نکته‌های احتیاط
- برای تصمیم پزشکی، حقوقی، مالی یا یافتن شخص گم‌شده به مشاهده از راه دور تکیه نکنید. اگر کسی گم شده یا در خطر است، فوراً با پلیس یا اورژانس تماس بگیرید.
- محصولات یا طرح‌های سرمایه‌گذاری که وعده‌ی «انرژی رایگان از خلأ» می‌دهند، با قانون‌های پذیرفته‌شده‌ی فیزیک نمی‌خوانند؛ پیش از هر پرداختی نظر متخصص مستقل را بگیرید.
- اگر به تجربه‌های ذهنی مثل تجربه‌ی خارج از بدن علاقه دارید، آن را جدا از ادعای «جاسوسی روانی» بررسی کنید؛ برای آشنایی با تمرین‌های آرام‌سازی و آگاهی بدنی، دوره‌ی آستانه هم هست.
جمع‌بندی
هارولد پوتاف از معدود چهره‌هایی است که هم کارنامه‌ی واقعی در فیزیک لیزر دارد و هم در تاریخ فراروان‌شناسی، پروژه‌ی استارگیت و بعدها پژوهش‌های بشقاب پرنده نامش آمده است. او و راسل تارگ اصطلاح و روش مشاهده از راه دور را در SRI رواج دادند، اما بازبینی‌های مستقل سرنخ‌های حسی و ایرادهای روشی یافتند و ارزیابی ۱۹۹۵ سودی عملیاتی ندید. برای ادامه‌ی همین مجموعه، راسل تارگ، اینگو سوان، جو مک‌مونیگل (مشاهده‌گر ارتش که پوتاف او را آزمود)، مایکل پرسینگر و رابرت مونرو را بخوانید و برای شناخت پیشینه‌ی پژوهش درباره‌ی ذهن، مقاله‌ی تله‌پاتی را ببینید.
منابع
- Harold E. Puthoff. Wikipedia.
- Harold E Puthoff. Psi Encyclopedia, Society for Psychical Research.
- Targ R, Puthoff H. Information transmission under conditions of sensory shielding. Nature. 1974;251(5476):602-607.
- Puthoff HE, Targ R. A perceptual channel for information transfer over kilometer distances: historical perspective and recent research. Proc IEEE. 1976;64(3):329-354.
- Puthoff HE. Gravity as a zero-point-fluctuation force. Phys Rev A. 1989;39:2333-2342.
- Haisch B, Rueda A, Puthoff HE. Inertia as a zero-point-field Lorentz force. Phys Rev A. 1994;49:678-694.
- Marks D, Kammann R. The Psychology of the Psychic. Prometheus Books; 1980.
- An Evaluation of Remote Viewing: Research and Applications. American Institutes for Research, 1995 (CIA Reading Room).
هارولد ادوارد پوتاف (Harold E. Puthoff، معروف به هال پوتاف، متولد ۲۰ ژوئن ۱۹۳۶ در شیکاگو) مهندس برق و پژوهشگر لیزر است که از ۱۹۷۲ در مؤسسه‌ی پژوهشی استنفورد (SRI) همراه راسل تارگ پژوهش‌هایی درباره‌ی «مشاهده از راه دور» انجام داد؛ پژوهش‌هایی که بعدها بخشی از پروژه‌ی استارگیت شد. ویکی‌پدیا کار او در این حوزه را شبه‌علمی توصیف می‌کند.
نام انگلیسی Puthoff است. در ویکی‌پدیای فارسی «هل پوتاف» آمده و در منابع فارسی «پوتاف»، «پاتاف» و «پوتهوف» هم دیده می‌شود. همه به یک نفر اشاره دارند.
به گزارش ویکی‌پدیا، سیا و سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA) به پوتاف بودجه دادند تا توانایی‌های ادعایی کسانی مثل اینگو سوان، پت پرایس، اوری گلر و جو مک‌مونیگل را در SRI بیازماید و او پژوهشگر اصلی و یکی از مدیران این بخش بود. پروژه در ۱۹۹۵ پس از ارزیابی مؤسسه‌ی AIR بسته شد.
خیر. دیوید مارکس و ریچارد کمن در متن‌های آزمایش‌ها سرنخ‌هایی یافتند که داوران را به ترتیب هدف‌ها راهنمایی می‌کرد و با حذف آن‌ها نتیجه به حد شانس رسید. گزارش ۱۹۸۸ شورای ملی پژوهش آمریکا هم این مطالعه‌ها را دارای ایراد بنیادی دانست.
در فیزیک کوانتومی، حتی خلأ کمترین انرژی ممکن را دارد که به آن انرژی نقطه‌ی صفر می‌گویند. پوتاف در مقاله‌هایی ادعا کرد گرانش و لختی را می‌توان با این میدان توضیح داد و به استخراج انرژی از خلأ امیدوار است. فیزیکدانانی مثل استیو کارلیپ محاسبات او را نقد کرده‌اند و ماسیمو پیلیوچی استخراج انرژی از خلأ را خلاف اصول ترمودینامیک می‌داند.
طبق ویکی‌پدیا، او در ۲۰۰۸ به گروه BAASS وابسته به بیگلو پیوست، پیمانکار فرعی برنامه‌ی AATIP بود و در ۲۰۱۷ با تام دلانگ شرکت To the Stars را بنیان گذاشت. این‌ها سابقه‌ی فعالیت اوست، نه شاهدی بر وجود فناوری بیگانه.
