آشتانگا وینیاسا یوگا سبکی پرانرژی از یوگای ورزشی است که ک. پاتابی جوئیس در سدهی بیستم رواج داد. در این سبک حرکت با تنفس هماهنگ میشود و آسانهها با حرکتهای پیوستهای به نام «وینیاسا» به هم پیوند میخورند. نام آن را نباید با «یوگای هشتشاخهای» (اشتانگ) در یوگا سوترای پتنجلی یکی گرفت.
جوئیس در ۱۹۴۸ مؤسسهی پژوهش آشتانگا یوگا را در میسور هند بنیان گذاشت و شیوهای از آموزش را پدید آورد که امروز «سبک میسور» نام دارد. در ادامه ساختار جلسه و سریها، اصول اصلی، تاریخچه و مناقشهها، تفاوت با سبکهای دیگر و خطر آسیب را مرور میکنیم.
تاریخچه: از کریشناماچاریا تا مؤسسه میسور
کریشنا پاتابی جوئیس (۱۹۱۵–۲۰۰۹) در روستای کوشیکا نزدیک شهر حسن در ایالت کارناتاکا به دنیا آمد. پدرش منجم و کاهن بود و او از پنجسالگی سانسکریت و آیینها را نزد پدر آموخت. جوئیس در دوازدهسالگی، در ۱۹۲۷، نمایش و سخنرانی تیرومالای کریشناماچاریا را در شهر حسن دید و فردای آن روز شاگردش شد. او در ۱۹۳۰ با دو روپیه از خانه گریخت تا در میسور سانسکریت بخواند و دو سال بعد دوباره به استادش پیوست و به گزارش ویکیپدیا از ۱۹۳۲ تا ۱۹۵۳ در آنجا نزدش آموخت؛ در دورهای که مهاراجهی میسور یوگاشالایی در کاخ جگنموهن برای کریشناماچاریا برپا کرده بود.
جوئیس میگفت این نظام را از کریشناماچاریا آموخته و او نیز آن را از متنی به نام «یوگا کورونتا» گرفته است. کریشناماچاریا گفته بود این متن را موریانهها خوردهاند، پس ادعا راستیآزماییپذیر نیست؛ افزون بر آن، در هیچیک از دو کتاب خود کریشناماچاریا، «یوگا مکرنده» (۱۹۳۴) و «یوگاسناگالو»، به آن ارجاع نشده است. مانجو جوئیس، پسر پاتابی، سریها را ساختهی خود کریشناماچاریا میدانست.
پژوهشگر یوگا مارک سینگلتون نشان داده است که مجلههای ورزشی اوایل سدهی بیستم پر از حرکتهایی شبیه نظام کریشناماچاریا بودند و سری آشتانگا احتمالاً از تمرینهای کشتیگیران هندی و ژیمناستیک بریتانیایی نیز بهره گرفته است. به گفتهی او، سلام بر خورشید در دههی ۱۹۳۰ تمرینی ورزشی و جدا از یوگا شمرده میشد و حتی نام «آشتانگا» در کاربرد جوئیس شاید از «اشتانگ دند»، نام قدیمی یک حرکت ورزشی، آمده باشد.

ساختار جلسه و سریهای آشتانگا
جلسهی آشتانگا معمولاً با پنج تکرار سلام بر خورشید A و پنج تکرار B آغاز میشود، سپس توالی ایستاده میآید، آنگاه یکی از سریها و در پایان توالی ثابت پایانی. سری نخست «یوگا چیکیتسا» یا یوگای درمانی نام دارد، سری میانی «نادی شودهنا» یا پاککنندهی اعصاب، و چهار سری پیشرفتهی A تا D که با نام «استیرا بهاگا» شناخته میشوند.
به گزارش ویکیپدیا، در آغاز تنها چهار سری در برنامه بود. شرث جوئیس، نوهی پاتابی، تأکید میکند که هر آسانه باید پیش از رفتن به آسانهی بعدی کاملاً آموخته شود، اما مانجو جوئیس با این نگاه خطی موافق نبود. شاگردان نخستین مانند نانسی گیلگاف نیز گزارش کردهاند که خود جوئیس توالیها را برای هر شاگرد تغییر میداد؛ پس بحث بر سر «سنتی» بودن این سبک همچنان باز است.
تریستانا، وینیاسا و بندها
«تریستانا» یعنی سه جای توجه: سیستم تنفس، آسانه و نقطهی نگاه یا «دریشتی». این سه باید همزمان انجام شوند. جوئیس در کتاب «یوگا مالا» ماندن در هر آسانه را به اندازهی پنج تا هشت نفس پیشنهاد میکرد و بر نفس کامل و عمیق با دهان بسته تأکید داشت. شرث جوئیس در ۲۰۱۱ و ۲۰۱۳ گفت تنفس هنگام آسانهها «اوجایی» به معنای فنی نیست، بلکه نفس عمیق و معمولی با صداست.
«وینیاسا» حرکتهای پیوستهای است که هر آسانه را به بعدی وصل میکند و با دم و بازدم هماهنگ میشود. ادعای شرث جوئیس که وینیاسا خون را «گرم و پاک» میکند، به گفتهی ویکیپدیا هیچ شاهد پزشکی ندارد. «بندها» یا قفلهای درونی نیز، مانند مولا بندا در کف لگن، از عناصر اصلی این سبکاند و ابزاری برای تمرکز شمرده میشوند.
سبک میسور و کلاسهای راهبریشده
در «سبک میسور» هر شاگرد توالیای را که آموخته با سرعت خود تمرین میکند و معلم بهطور فردی راهنمایی و اصلاحش میکند. کلاسهای راهبریشده، که در آن معلم همهی گروه را همزمان در توالی پیش میبرد، در سالهای پایانی زندگی جوئیس افزوده شد و معمولاً دو بار در هفته جای کلاس میسور را میگیرد.
پس از مرگ پاتابی جوئیس در ۲۰۰۹، شرث جوئیس جانشین او شد؛ نخست در مؤسسهی آشتانگا یوگای ک. پاتابی جوئیس و سپس در مرکز یوگای شرث در میسور که تا درگذشتش در نوامبر ۲۰۲۴ در آن تدریس کرد. بسیاری از معلمان امروز تنها با تأیید این خط آموزشی تدریس میکنند.
یوگای قدرتی و تفاوت با سبکهای دیگر
«پاور یوگا» یا یوگای قدرتی در دههی ۱۹۹۰ از دل آشتانگا پدید آمد؛ بریل بندر برچ و برایان کست، که نزد جوئیس آموخته بود، هر یک نسخهی خود را ساختند. جوئیس در ۱۹۹۵ در نامهای به مجلهی یوگا ژورنال از پیوند دادن آشتانگا با یوگای قدرتی ابراز ناخرسندی کرد و آن را «بدنسازی ناآگاهانه» نامید. وینیاسا فلو نیز از همین ریشه است، اما توالی ثابت ندارد.
یوگای آینگار، که ب. ک. س. آینگار، شاگرد دیگر کریشناماچاریا، پدید آورد، بر تراز دقیق بدن، ماندن طولانی در هر آسانه و استفاده از ابزار تکیه دارد؛ در حالی که آشتانگا پویا، پیوسته و با توالی ثابت است و رسماً دستورهای ترازی اندکی دارد.

خطر آسیب و نقدها
به گزارش ویکیپدیا، مجلهی اکونومیست نوشت شمار قابلتوجهی از شاگردان جوئیس پس از «اصلاحهای» او، که آنها را بهزور به حالت لوتوس، اسپلیت یا خم شدن به عقب میکشید، با زانو یا کمر آسیبدیده راه میرفتند. در نظرسنجیای که پژوهشگران اروپایی در ۲۰۰۸ منتشر کردند، ۶۲ درصد پاسخدهندگان دستکم یک آسیب بیش از یکماهه را گزارش کردند؛ هرچند این نظرسنجی گروه کنترل نداشت و اعتبارش محدود است.
افزون بر این، ویکیپدیا گزارش میدهد که جوئیس برخی شاگردانش را هنگام اصلاح حرکت بهطور نامناسب لمس میکرد و شرث جوئیس بهطور علنی برای «اصلاحهای نادرست» پدربزرگش عذرخواهی کرد. این مناقشه بحث گستردهای دربارهی رضایت و مرز لمس در کلاسهای یوگا برانگیخت.
مرکز ملی بهداشت تکمیلی و یکپارچهی آمریکا (NCCIH) یادآوری میکند که یوگا در صورت اجرای درست زیر نظر مربی آموزشدیده برای افراد سالم معمولاً بیخطر است و آسیبهای جدی نادرند؛ شایعترین آسیبها پیچخوردگی و کشیدگی، بهویژه در زانو و ساق پا، است و نرخ آسیبهای نیازمند اورژانس در افراد ۶۵ سال به بالا بیشتر است. این نهاد به تازهکارها توصیه میکند از حرکتهای افراطی مانند ایستادن روی سر، ایستادن روی شانه، حالت لوتوس و تنفسهای شدید پرهیز کنند. اگر باردارید، آسیب زانو یا لگن، بیماری ستون فقرات کمری، فشار خون شدید، مشکل تعادل یا گلوکوم دارید، پیش از آغاز با پزشک و معلم مشورت کنید و از معلم بخواهید اصلاحهای دستی را تنها با اجازهی شما انجام دهد.
جمعبندی
آشتانگا وینیاسا یوگا سبکی پویا با توالیهای ثابت است که پاتابی جوئیس، شاگرد کریشناماچاریا، از ۱۹۴۸ در میسور رواج داد. هر جلسه با سلام بر خورشید آغاز میشود، با توالی ایستاده و یکی از شش سری ادامه مییابد و با توالی پایانی تمام میشود؛ تنفس، آسانه و نقطهی نگاه (تریستانا) و حرکتهای پیوسته (وینیاسا) ستونهای آناند. ریشهی باستانی ادعاشده برای سریها راستیآزماییپذیر نیست و پژوهشها اثر ژیمناستیک مدرن را بر آن نشان میدهند. این سبک برای بسیاری تمرینی نیرومند است، اما گزارشهای آسیب و مناقشهی اصلاحهای دستی نشان میدهد که پیشرفت آهسته، معلم آگاه و احترام به محدودیت بدن ضروری است.
منابع
- Ashtanga vinyasa yoga – Wikipedia
- K. Pattabhi Jois – Wikipedia
- Yoga as exercise – Wikipedia
- Tirumalai Krishnamacharya – Wikipedia
- Yoga: Effectiveness and Safety – NCCIH
سؤالات متداول
سبکی پویا از یوگای ورزشی که ک. پاتابی جوئیس رواج داد و در آن آسانهها در توالی ثابت و با حرکتهای پیوستهی هماهنگ با تنفس (وینیاسا) به هم وصل میشوند.
شیوهای که در آن هر شاگرد توالی آموختهی خود را با سرعت خودش تمرین میکند و معلم بهطور فردی راهنماییاش میکند.
شش سری: سری نخست (یوگا چیکیتسا)، سری میانی (نادی شودهنا) و چهار سری پیشرفتهی A تا D؛ در آغاز تنها چهار سری وجود داشت.
سه جای توجه در آشتانگا: تنفس، آسانه و نقطهی نگاه (دریشتی) که باید همزمان رعایت شوند.
آشتانگا پویا و با توالی ثابت است و دستور ترازی اندکی دارد؛ آینگار بر تراز دقیق، ماندن طولانی در آسانه و استفاده از ابزار تکیه دارد.
بله؛ آسیب زانو، کمر و شانه، بهویژه با اصلاحهای دستی تند یا پیشرفت شتابزده، گزارش شده است؛ پیشرفت آهسته و معلم آگاه ضروری است.
روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!
میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0
هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

