یانگ چنگ‌فو کیست؟ مربی تای‌چی سبک یانگ، ده اصل و ارزیابی شواهد

پاسخ کوتاه: یانگ چنگ‌فو (Yang Chengfu، ۱۸۸۳ تا ۱۹۳۶) استاد تای‌چی سبک یانگ و نوه‌ی بنیان‌گذار این سبک بود. او فرم «چارچوب بزرگ» را که حرکت‌های آهسته، پیوسته و گسترده دارد، استاندارد و پرطرفدار کرد؛ سبکی که امروز رایج‌ترین فرم تای‌چی در جهان است. آنچه مستند است: نسب خانوادگی، آموزش در شانگهای و دو کتاب. آنچه ادعاست: هر وعده‌ی درمانی یا «انرژی ویژه».

برای زمینه، تای‌چی چیست؟ را ببینید. دیگر چهره‌هایی که تای‌چی و چی‌کونگ را به غرب بردند: یانگ جوئینگ مینگ و لی هولدن.

یانگ چنگ‌فو کیست؟ زندگی و ارتباطات تاریخی

پاسخ مستقیم: نوه‌ی یانگ لوچان و پسر یانگ جیان‌هو که در شانگهای تدریس کرد و تای‌چی یانگ را به شکل امروزی درآورد.

ویکی‌پدیا او را فرزند یانگ جیان‌هو، نوه‌ی یانگ لوچان، برادر یانگ شائوهو و پدر یانگ شوجونگ و یانگ ژندو معرفی می‌کند. یانگ لوچان، بنیان‌گذار سبک یانگ، از ۱۸۲۰ نزد چن چانگ‌شینگ آموخت و در ۱۸۵۰ برای آموزش گارد کاخ سلطنتی به استخدام درباره درآمد. یانگ جیان‌هو، پسر سوم او، تای‌چی را به یانگ شائوهو، یانگ چنگ‌فو و شاگرد دیگری به نام نیو چون‌مینگ سپرد. به‌گفته‌ی ویکی‌پدیا، یانگ چنگ‌فو در دهه‌ی ۱۹۲۰ به شانگهای رفت و تا پایان عمر آنجا تدریس کرد.

شاگردان نامدار او چن وی‌مینگ، دونگ یینگ‌جی، فو ژونگ‌ون، لی یاشوان و چنگ مان‌چینگ بودند. چنگ مان‌چینگ (ژنگ مان‌چینگ) در بیرون از چین از همه معروف‌تر شد و فرم‌هایی را که از یانگ آموخته بود به‌طور چشمگیر کوتاه و ساده کرد. باید دقت کرد که فرم کوتاه ۳۷ حرکتی چنگ و فرم ۲۴ حرکتی کمیته‌ی ورزش چین، طبق ویکی‌پدیا، از سوی بازماندگان رسمی خاندان یانگ «سبک خانوادگی یانگ» به شمار نمی‌آیند.

روش: چارچوب بزرگ و فرم یانگ چنگ‌فو

پاسخ مستقیم: فرمی آهسته، پیوسته و گسترده که پرش، کوبیدن پا و رهاسازی ناگهانی نیرو را از بخش تک‌نفره حذف کرده است.

ویکی‌پدیا می‌نویسد یانگ چنگ‌فو فاجین (رهاسازی نیرو) و حرکت‌های پرشی و کوبشی را از فرم دست خالی برداشت تا «چارچوب بزرگ» برجسته شود، اما آن‌ها را در فرم‌های شمشیر، قمه، چوب و نیزه نگه داشت. این فرم حرکت‌هایی آهسته، ثابت، گسترده و نرم دارد که برای تمرین‌کنندگان عادی مناسب است. او نسخه‌ی کوتاه‌شده‌ای از فرم بلند یانگ هم ساخت؛ فرمی با حدود ۱۵۰ حرکت که معمولاً مربیان آن را به ۸۵، ۸۸، ۱۰۳ یا ۱۰۸ «وضعیت» تقسیم می‌کنند. به همین دلیل ویکی‌پدیا او را عامل اصلی استانداردسازی و رواج سبک یانگ می‌داند.

اصول بدنی این روش در «ده اصل» خلاصه شده‌اند. سایت سامای سیچوان آن‌ها را نخست‌بار در چاپ‌های بعدی کتاب ۱۹۳۴ می‌یابد؛ چاپ نخست سیزده نکته داشت. چن وی‌مینگ آن‌ها را از گفتار استاد نوشته است. برخی از آنها:

• سر راست و سبک، بدون زور؛
• سینه‌ی نرم و پشت صاف؛
• شل‌کردن کمر؛
• تشخیص «پر» و «خالی» (انتقال وزن)؛
• پایین‌انداختن شانه و آرنج؛
• استفاده از ذهن و نه زور؛
• هماهنگی بالا و پایین بدن، و حرکت پیوسته و بی‌وقفه.

«چی» در این متن‌ها یک مفهوم تمرینی و فلسفی است و نه یک انرژی اندازه‌گیری‌شده‌ی فیزیکی. برای تمرین‌های ساده‌تر به فرم ۲۴ حرکتی تای‌چی و چی‌کونگ رجوع کنید.

آثار اصلی

پاسخ مستقیم: «کاربردهای تای‌چی‌چوان» (۱۹۳۱) و «اصول و کاربرد کامل تای‌چی‌چوان» (۱۹۳۴)، که پایه‌ی مرجع سبک یانگ شدند.

نخستین کتاب او «تای‌جی‌چوان شی‌یونگ فا» (Taijiquan Shiyong Fa، ۱۹۳۱) است و دومی «تای‌جی‌چوان تی‌یونگ چوانشو» (Taijiquan Tiyong Quanshu، ۱۹۳۴). نسخه‌ی انگلیسی دوم با نام «The Essence and Applications of Taijiquan» به ترجمه‌ی لوئیس سوایم در ۲۰۰۴ منتشر شده است. سایت سامای سیچوان کتاب ۱۹۳۴ را همراه با شاگرد او ژنگ مان‌چینگ می‌داند و ده اصل را برداشت چن وی‌مینگ از گفتار استاد. اینکه چه بخشی را خودش نوشته و چه بخشی را شاگردان تدوین کرده‌اند، در منابع بررسی‌شده توضیح داده نشده و آن را مستند نمی‌دانم.

ارزیابی شواهد علمی: تای‌چی چه می‌کند و چه نمی‌کند؟

پاسخ مستقیم: شواهد تای‌چی در مجموع امیدبخش است، مخصوصاً برای تعادل و افتادن؛ اما هیچ مطالعه‌ای در این منابع روش خاص یانگ چنگ‌فو را جدا بررسی نکرده است.

مؤسسه‌ی ملی سلامت مکمل و یکپارچه‌ی آمریکا (NCCIH، به‌روز شده در دسامبر ۲۰۲۳) این‌ها را گزارش می‌کند:

• افتادن: مرور ۲۰۱۹ (کاکرین) نشان داد تای‌چی با اطمینان بالا ممکن است شمار افرادی را که می‌افتند حدود ۲۰ درصد کم کند (۸ مطالعه، ۲٬۶۷۷ نفر) و با اطمینان پایین نرخ افتادن را ۱۹ درصد (۷ مطالعه، ۲٬۶۵۵ نفر). تمرین‌های تعادلی و عملکردی هم مفید بودند.
• زانو و کمر: انجمن روماتولوژی آمریکا و بنیاد آرتریت در راهنمای ۲۰۱۹ تای‌چی را برای آرتروز زانو و لگن «قویاً» توصیه کرده‌اند. در کمردرد، مرور ۲۰۱۹ با ۱۰ مطالعه احتیاطاً کاهش درد را ممکن دانست.
• فیبرومیالژیا: مرور ۲۰۱۹ (۶ مطالعه) کاهش درد و بهبود خواب را دید، اما خواستار مطالعات بزرگ‌تر شد.
• فشار خون: مرور ۲۰۲۰ (۲۸ مطالعه) کاهش فشار را گزارش کرد، اما نویسندگان کیفیت مطالعات را ضعیف خواندند.
• ایمنی: مرور ۲۰۱۹ با ۲۴ مطالعه نشان داد رخدادهای ناخواسته مشابه گروه‌های دیگر و خفیف بودند.

• آنچه مستند است: نسب خانوادگی، آموزش در شانگهای، شاگردان نامدار و دو کتاب.
• آنچه محل بحث است: سهم دقیق او و شاگردان در نوشتن کتاب‌ها، و اینکه کدام فرم «همان فرم اصلی» او است.
• آنچه تأییدپذیر نیست: ادعای اینکه این فرم بیماری خاصی را درمان می‌کند یا ابزاری مطمئن برای دفاع شخصی است.

نکته‌های ایمنی

• NCCIH توصیه می‌کند تای‌چی را برای عقب‌انداختن مراجعه به پزشک به کار نبرید.
• اگر بارداری، بیماری قلبی، فشار خون، آسیب ستون فقرات یا مفصل، یا مشکل تعادل دارید، پیش از شروع با پزشک مشورت کنید و حرکت را درد نکشیده انجام دهید.
• تای‌چی مجوز دولتی ندارد و استاندارد ملی گواهی‌دهی هم برای آن نیست. از مربی درباره‌ی سابقه و آموزش‌هایش بپرسید.
• برای تمرین‌های آرام‌سازی و آگاهی بدنی، دوره‌ی آستانه را هم می‌توانید ببینید.

جمع‌بندی

یانگ چنگ‌فو سبک یانگ را با حذف پرش‌ها و حفظ حرکت‌های آهسته و پیوسته، به فرمی تبدیل کرد که برای عموم قابل یادگیری است و امروز در سراسر جهان تمرین می‌شود. شواهد علمی تای‌چی در کل مثبت، اما محدود است، و آنچه بررسی شده «تای‌چی» به‌طور کلی است نه روش او. اگر می‌خواهید تمرین کنید، آن را مکمل زندگی فعال و درمان پزشکی بدانید. برای شروع، فرم ۲۴ حرکتی را ببینید.

منابع

• Yang Chengfu. Wikipedia.
• Yang-style tai chi. Wikipedia.
• The Taijiquan Ten Essentials. Samma Sichuan Internal Arts.
• Tai Chi: What You Need To Know. NCCIH, NIH. Last updated December 2023.
• Exercise for preventing falls in older people living in the community. Sherrington C et al., Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019.