یوگا برای لاغری مفید است، اما نه به شکلی که معمولاً تبلیغ میشود: بیشتر جلسههای یوگا شدت سبکی دارند و بهتنهایی کالری زیادی نمیسوزانند. اثر اصلی یوگا در کاهش وزن از ترکیب حرکت پیوسته، حفظ عضله، کم شدن استرس و پرخوری هیجانی، خواب بهتر و پایدار ماندن عادت ورزشی میآید. برای نتیجهی واقعی، یوگا را با تغذیهی سالم و فعالیت هوازی همراه کنید.
در این مطلب میبینیم پژوهشها دربارهی یوگا و وزن چه گفتهاند، کدام سبکها پرتحرکترند، چه حرکاتی کاربردیاند و یک برنامهی هفتگی ساده چه شکلی دارد. اگر تازه میخواهید یوگا را شروع کنید، مطلب یوگا چیست و برای آشنایی با اثرهای دیگر مطلب فواید یوگا را بخوانید.
آیا یوگا واقعاً باعث لاغری میشود؟
شواهد نشان میدهد یوگا در افراد دارای اضافهوزن میتواند شاخص تودهی بدنی را کمی پایین بیاورد، اما در جمعیت عمومی اثر روشنی بر وزن نداشته و جایگزین رژیم و ورزش هوازی نیست.
یک مرور نظاممند و فراتحلیل در سال ۲۰۱۶ که ۳۰ کارآزمایی تصادفی با بیش از دو هزار شرکتکننده را بررسی کرد، در مجموع اثری بر وزن، شاخص تودهی بدنی، درصد چربی یا دور کمر پیدا نکرد. اما در پژوهشهایی که فقط روی افراد دارای اضافهوزن یا چاقی انجام شده بودند، یوگا در مقایسه با بیتحرکی شاخص تودهی بدنی را کاهش داد. نویسندگان یادآوری کردند این نتیجه هنوز مقدماتی است و پژوهشها خطای روششناختی داشتهاند؛ خلاصهی این مرور در پابمد آمده است.
پژوهشهای مشاهدهای هم نشان دادهاند کسانی که سالها یوگا میکنند در میانسالی وزن کمتری اضافه میکنند. این نوع پژوهش علت و معلول را ثابت نمیکند، چون ممکن است اهل یوگا از اول سبک زندگی سالمتری داشته باشند. جمعبندی منصفانه این است: یوگا ابزار خوبی در یک برنامهی کامل است، نه راه میانبر.
یوگا چقدر کالری میسوزاند؟
بیشتر جلسههای یوگا فعالیتی سبکاند و مصرف انرژیشان کمتر از پیادهروی تند است؛ فقط توالیهای پیوسته مثل سلام بر خورشید به شدت متوسط یا بیشتر میرسند.
یک مرور نظاممند در سال ۲۰۱۶ که مصرف انرژی یوگا را با اندازهگیری مستقیم اکسیژن بررسی کرد، نشان داد شدت میانگین جلسههای یوگا در محدودهی سبک است و حرکات تکی و تمرینهای تنفسی از آن هم سبکترند. استثنای مهم سلام بر خورشید بود: وقتی پیوسته و با ریتم انجام شود، به شدت متوسط و در افراد باتجربه حتی شدید میرسد. نتیجهی عملی ساده است: اگر هدف کالریسوزی است، بخش پرتحرک تمرین را بیشتر کنید و بقیهی سهم را به پیادهروی، دوچرخه یا شنا بدهید.
یوگای داغ یا بیکرام هم با وجود تعریق زیاد، طبق همان مرور مصرف انرژی بیشتری از یوگای معمولی در دمای عادی نداشت. وزنی که بعد از کلاس داغ کم میشود بیشتر آب بدن است و با نوشیدن آب برمیگردد.

کدام سبک یوگا برای کاهش وزن بهتر است؟
سبکهای پیوسته مثل وینیاسا، پاور یوگا و آشتانگا انرژی بیشتری مصرف میکنند، اما بهترین سبک آن است که بتوانید بدون آسیب و بهطور منظم ادامه دهید.
در وینیاسا فلو حرکات با تنفس به هم وصل میشوند و بدن کمتر استراحت میکند. پاور یوگا نسخهی ورزشیتر همین سبک است. آشتانگا توالی ثابتی دارد که با تمرین منظم استقامت را بالا میبرد. برای کسی که کمتحرک بوده یا وزن زیادی دارد، شروع با هاتا یوگا یا حتی یوگا با صندلی منطقیتر است تا مفاصل آماده شوند. سبکهای آرام مثل یین یوگا کالری کمی میسوزانند، اما برای کاهش استرس و بهتر کردن خواب ارزشمندند و میتوانند یک جلسه از برنامهی هفتگی باشند. مقایسهی کامل سبکها را در مطلب شاخههای یوگا ببینید.
۷ حرکت یوگا که در برنامهی کاهش وزن به کار میآیند
حرکاتی که عضلات بزرگ پا، باسن و میانتنه را درگیر میکنند و بدن را گرم نگه میدارند، بیشترین سهم را در برنامهی کاهش وزن دارند.
- سلام بر خورشید: توالی دوازده حرکتی که تقریباً همهی عضلات را به کار میگیرد. با سه دور آرام شروع کنید و کمکم به هشت تا ده دور پیوسته برسید.
- حرکت صندلی (اوتکاتاسانا): لگن را مثل نشستن روی صندلی عقب ببرید و دستها را بالا نگه دارید. عضلات ران و باسن را قوی میکند.
- جنگجوی یک و دو: این حرکات ایستاده پاها و میانتنه را درگیر میکنند. زانوی جلو را در راستای مچ پا نگه دارید.
- پلانک: بدن از سر تا پاشنه در یک خط. اگر سخت است، زانوها را روی زمین بگذارید.
- قایق (ناواسانا): روی باسن تعادل بگیرید و پاها را بالا بیاورید. با زانوی خم شروع کنید و اگر کمرتان درد دارد این حرکت را کنار بگذارید.
- پل (ستوباندا): به پشت دراز بکشید و لگن را بالا ببرید. پشت بدن و باسن را تقویت میکند و برای کمر هم مفید است.
- سگ رو به پایین: بدن به شکل هفت برعکس. شانهها، پشت ران و ساق را کار میدهد و میان حرکات پرتحرک فرصت تنفس میدهد.
نکتهی مهم این است که هیچ حرکتی چربی یک ناحیهی خاص، مثلاً شکم، را جداگانه آب نمیکند. کاهش چربی شکم نتیجهی کاهش کلی وزن است و حرکات میانتنه فقط عضلات زیر چربی را قویتر میکنند. اگر کمردرد دارید، پیش از این حرکات مطلب یوگا برای کمردرد را ببینید.

یک برنامهی هفتگی یوگا برای لاغری چه شکلی دارد؟
برای شروع، سه جلسهی یوگای پرتحرک در هفته، دو جلسه پیادهروی تند یا فعالیت هوازی و یک جلسهی یوگای آرام کافی است؛ بعد از چند هفته میتوانید مدت جلسهها را بیشتر کنید.
سازمان جهانی بهداشت برای بزرگسالان دستکم ۱۵۰ تا ۳۰۰ دقیقه فعالیت متوسط در هفته را توصیه میکند. یوگای پرتحرک و پیادهروی تند هر دو میتوانند بخشی از این سهم باشند. برنامهی جدول بالا فقط یک نمونه است؛ روزها را با زندگی خودتان تنظیم کنید و اگر خسته یا دردمند بودید، آن روز را به تمرین آرام تبدیل کنید. ثبت سادهی تمرینها در یک دفترچه یا برنامهی موبایل کمک میکند پیشرفت را ببینید و انگیزهتان حفظ شود.
یوگا چطور به کنترل اشتها و پرخوری کمک میکند؟
یوگا با کم کردن استرس، بهتر کردن خواب و بالا بردن توجه به حس گرسنگی و سیری میتواند پرخوری هیجانی را کمتر کند؛ این اثر برای کاهش وزن پایدار به اندازهی کالریسوزی اهمیت دارد.
استرس طولانی و کمخوابی هر دو با افزایش اشتها و میل به غذاهای پرچرب و شیرین همراهاند. یوگای آرام و تنفس آهسته پیش از خواب به آرام شدن کمک میکند؛ روتین سادهای را در مطلب یوگا برای خواب آوردهایم. پژوهشهایی هم نشان دادهاند کسانی که یوگا میکنند در پرسشنامههای خوردن آگاهانه نمرهی بالاتری میگیرند؛ یعنی بهتر متوجه میشوند کی سیر شدهاند و کی از سر بیحوصلگی یا ناراحتی غذا میخورند. دانشکدهی پزشکی هاروارد هم در مطلبی دربارهی یوگا و کاهش وزن همین نقش را برجسته کرده است. برای تمرین عملی این مهارت، مطلب خوردن آگاهانه را بخوانید.

اشتباهات رایج در یوگا برای لاغری
رایجترین اشتباهها انتظار نتیجهی سریع، تکیهی کامل بر یوگا بدون اصلاح تغذیه، تمرین شدید و نامنظم و مقایسهی خود با دیگران است.
بسیاری با انگیزهی زیاد شروع میکنند، هر روز یک ساعت تمرین سخت انجام میدهند و بعد از دو هفته به دلیل خستگی یا درد مفصل کنار میکشند. برنامهای که با جلسههای کوتاه شروع شود و کمکم سختتر شود، شانس ماندگاری بیشتری دارد. اشتباه دیگر جبران کردن تمرین با غذاست؛ احساس گرسنگی بعد از ورزش طبیعی است، اما یک میانوعدهی سنگین میتواند کالری کل جلسه را برگرداند. وزن کردن هر روزه هم گمراهکننده است، چون وزن بدن با آب و نمک روزانه بالا و پایین میرود؛ بهتر است هفتهای یک بار در ساعت ثابت وزن کنید و دور کمر را هم ثبت کنید. در نهایت، ویدیوهای آموزشی که حرکات پیشرفته را برای همه پیشنهاد میدهند، برای بدن تازهکار مناسب نیستند. نسخهی سادهی هر حرکت را درست انجام دهید و اگر امکانش هست چند جلسهی اول را با مربی کار کنید تا فرم درست را یاد بگیرید.
نکات ایمنی یوگا برای کاهش وزن
اگر وزن زیادی دارید، بیماری قلبی، دیابت، فشار خون، درد مفصل یا بارداری دارید، پیش از شروع برنامه با پزشک مشورت کنید و شدت تمرین را آرام بالا ببرید.
- هیچ حرکتی نباید درد تیز ایجاد کند؛ حس کشش و خستگی عضله طبیعی است، درد مفصل نه.
- زانوها و مچها در وزن بالا فشار بیشتری تحمل میکنند؛ از وسایل کمکی مثل بلوک و صندلی استفاده کنید.
- در یوگای داغ آب کافی بنوشید و اگر سرگیجه یا تهوع پیدا کردید، کلاس را ترک کنید.
- رژیمهای سخت و گرسنگی کشیدن را با تمرین شدید همراه نکنید؛ این ترکیب خطر ضعف و آسیب را بالا میبرد.
- اگر در کنار یوگا به حمایت ذهنی برای تغییر عادت غذایی نیاز دارید، روشهایی مثل هیپنوتیزم برای کاهش وزن هم میتوانند مکمل برنامه باشند.
جمعبندی
یوگا برای لاغری یک ابزار کمکی ارزشمند است، نه راهحل جادویی. سبکهای پرتحرک و سلام بر خورشید سهم کالریسوزی را بالا میبرند، حرکات ایستاده عضله را حفظ میکنند و یوگای آرام با کم کردن استرس و بهتر کردن خواب، پرخوری را کمتر میکند. بهترین نتیجه وقتی به دست میآید که یوگا را با تغذیهی سالم، فعالیت هوازی و صبر همراه کنید و برنامهای انتخاب کنید که بتوانید ماهها ادامه دهید.
عدد ثابتی وجود ندارد. کاهش وزن بیشتر به تغذیه و میزان کل فعالیت بستگی دارد. یوگا در کنار رژیم متعادل و پیادهروی به کاهش تدریجی و پایدار کمک میکند، نه کاهش سریع.
هیچ حرکتی چربی یک ناحیه را جداگانه کم نمیکند. چربی شکم با کاهش کلی وزن کم میشود و حرکات میانتنه مثل پلانک و قایق فقط عضلات این ناحیه را قویتر میکنند.
برای شروع سه جلسهی ۳۰ دقیقهای یوگای پرتحرک در هفته به همراه دو جلسه فعالیت هوازی مناسب است. کمکم میتوانید مدت جلسهها را بیشتر کنید تا به توصیهی ۱۵۰ دقیقه فعالیت متوسط در هفته برسید.
نه لزوماً. پژوهشها نشان دادهاند مصرف انرژی یوگای داغ تفاوت زیادی با یوگای معمولی ندارد و وزنی که بعد از کلاس کم میشود بیشتر آب بدن است.
زمانی بهترین است که بتوانید منظم تمرین کنید. یوگای پرتحرک را بهتر است صبح یا عصر انجام دهید و یوگای آرام را پیش از خواب، چون حرکات شدید نزدیک خواب ممکن است خواب را سختتر کنند.
روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!
میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0
هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

