جو مک‌مونیگل کیست؟ «مشاهده‌گر شماره‌ی ۰۰۱» پروژه استارگیت و ادعاهایش

پاسخ کوتاه: جوزف (جو) مک‌مونیگل (Joseph McMoneagle، متولد ۱۹۴۶) افسر اطلاعاتی بازنشسته‌ی ارتش آمریکاست که از ۱۹۷۸ از نخستین اعضای واحد مشاهده از راه دور ارتش در فورت مید بود؛ برنامه‌ای که بعدها «استارگیت» نام گرفت و او در آن «مشاهده‌گر شماره‌ی ۱» شناخته می‌شد. موفقیت‌هایی که به او نسبت داده می‌شود بیشتر روایت خود اوست و ارزیابی ۱۹۹۵ سیا برای این روش سود عملیاتی نیافت.

این مقاله در پنج محور مجموعه‌ی شخصیت‌های ذنیران پیش می‌رود: زندگی و ارتباطات تاریخی، روش دستیابی به تجربه، توصیفات و ادعاها، آثار اصلی و ارزیابی شواهد علمی. پیشینه‌ی برنامه را در ریموت ویوینگ بخوانید و با پژوهشگران SRI که او را آزمودند، هارولد پوتاف و راسل تارگ، آشنا شوید.

جو مک‌مونیگل کیست؟ زندگی و ارتباطات تاریخی

پاسخ مستقیم: سربازی که از خانواده‌ای فقیر به ارتش پناه برد، ۱۵ سال در کار اطلاعاتی بود، از ۱۹۷۸ تا بازنشستگی در ۱۹۸۴ مشاهده‌گر واحد ارتش بود و تا ۱۹۹۳ به‌عنوان مشاور با برنامه همکاری کرد.

کودکی و ارتش

طبق ویکی‌پدیا، مک‌مونیگل در ۱۱ ژانویه‌ی ۱۹۴۶ به دنیا آمد و در خانواده‌ای با الکلیسم، بدرفتاری و فقر بزرگ شد. دانشنامه‌ی Psi محل تولدش را میامی فلوریدا ذکر می‌کند. به روایت خودش، در کودکی هنگام ترس شبانه «رؤیاهایی» می‌دید و باور داشت توانایی روانی‌اش هنگام اتواستاپ از او محافظت می‌کرد. در ۱۹۶۴ و در ۱۸ سالگی برای دورشدن از آشفتگی خانواده به ارتش پیوست، در بخش اطلاعات سیگنالی کار کرد و در جنگ ویتنام در حادثه‌ی هلیکوپتر به‌شدت آسیب دید.

دانشنامه‌ی Psi از کتاب خاطرات او نقل می‌کند که هنگام خدمت در اروپا، سر غذا حالش بد شد و تجربه‌ی نزدیک به مرگ داشت: خود را بیرون از بدن دید، از تونلی به سوی نوری سفید رفت و صدایی درونی گفت هنوز وقت مرگش نیست. او می‌گوید پس از آن به فکر دیگران حساس‌تر شد و به فلسفه و متافیزیک رو آورد. این روایت شخصی اوست و سند پزشکی مستقلی از آن منتشر نشده است.

فورت مید و پروژه‌ی استارگیت

مک‌مونیگل در ۱۹۷۷ افسر ارشد (Warrant Officer) شد. طبق دانشنامه‌ی Psi، در ۱۹۷۸ در آزمونی که هارولد پوتاف و راسل تارگ در SRI برای ارتش انجام دادند شرکت کرد و یکی از شش نفری شد که برای گروه مشاهده از راه دور در فورت مید مریلند انتخاب شدند. ارتش این برنامه را در میانه‌ی ۱۹۷۸ با نام رمز Grill Flame رسمی کرد و نام‌های بعدی آن Center Lane، Sun Streak و سرانجام Star Gate بود. او در ۱۹۸۴ پس از ۲۰ سال خدمت بازنشسته شد و برای ده سال آخر خدمتش، شامل پنج سال اطلاعات سیگنالی و پنج سال مشاهده از راه دور، نشان لژیون شایستگی گرفت. سپس تا ۱۹۹۳ به‌عنوان مشاور با برنامه همکاری کرد؛ از جمله در آزمایش‌های SRI و بعدها SAIC به سرپرستی ادوین می.

پس از استارگیت

در ۱۹۹۵ بودجه‌ی استارگیت قطع شد، چون به گفته‌ی گزارش رسمی «سود قابل‌تشخیصی» از آن به دست نیامده بود. مک‌مونیگل که پیش‌تر در دوره‌ی آموزشش به مؤسسه‌ی رابرت مونرو فرستاده شده بود، سخنران آنجا شد و سال‌ها دوره‌های مشاهده از راه دور را در همان مؤسسه آموزش داد. او شرکتی به نام Intuitive Intelligence Applications برای ارائه‌ی خدمات مشاهده از راه دور به شرکت‌ها راه انداخت که به ادعای خودش در یافتن نفت، معدن و منابع آب کاربرد داشت.

روش دستیابی به تجربه: مشاهده از راه دور به روایت مک‌مونیگل

پاسخ مستقیم: به روایت او، مشاهده‌گر فقط یک هدف پنهان، مثل عکسی در پاکت بسته یا مختصات، دریافت می‌کرد، تأثیرات ذهنی‌اش را می‌گفت و طراحی می‌کرد و در جلسه‌های بعدی جزئیات بیشتری خواسته می‌شد.

مک‌مونیگل مشاهده از راه دور را «توانایی انسان برای تولید اطلاعات درباره‌ی شیء، شخص، مکان یا رویداد هدف، در حالی که از نظر فاصله، زمان و دیگر حفاظ‌ها کاملاً از هدف جداست» تعریف می‌کند. به نوشته‌ی دانشنامه‌ی Psi، در یک مأموریت معمولی:

1. عکسی از یک ساختمان همراه یک دستور کوتاه، مثلاً «داخلش را توصیف کن»، میان دو مقوای سیاه در پاکتی بسته قرار می‌گرفت.
2. مشاهده‌گر پاکت را باز نمی‌کرد و فوراً آنچه «حس» می‌کرد گزارش و طراحی می‌کرد.
3. اگر گزارش کلی درست به نظر می‌رسید، جلسه‌ی دوم برای جزئیات بیشتر انجام می‌شد.
4. نتیجه همراه اطلاعات منابع معمول به سازمان درخواست‌کننده برمی‌گشت.

به گفته‌ی او، در استاندارد کار برنامه نتیجه‌ها از خود مشاهده‌گر پنهان می‌ماند تا شکست‌ها اعتمادبه‌نفسش را خراب نکند. او همچنین می‌گوید برنامه پروتکل‌هایی ساخت تا «غیب‌بینی» و تجربه‌ی خارج از بدن را ساختارمندتر کند. در مستند «Crazy Rulers of the World» (۲۰۰۴) هم توضیح داد چگونه «خارج از بدن» به یک آزمایشگاه سلاح هسته‌ای در چین سفر کرده است. این‌ها روش و تجربه از دید خود اوست و آزمون مستقل آن را تأیید نکرده است. اگر به تمرین‌های آرام‌سازی و حالت مرز خواب علاقه دارید، روش‌های رایج‌تر مثل بدن خواب، ذهن بیدار را بخوانید.

توصیفات و ادعاها

پاسخ مستقیم: مک‌مونیگل ادعا می‌کند گذشته، حال و آینده را از راه دور دیده، زیردریایی شوروی و محل یک ژنرال ربوده‌شده را توصیف کرده و حتی منشأ انسان را «دیده» است؛ این ادعاها تأیید مستقل ندارند.

ادعاهای عملیاتی

دانشنامه‌ی Psi، بر پایه‌ی کتاب خاطرات خود او، این نمونه‌ها را نقل می‌کند:

• زیردریایی تایفون (۱۹۸۱): می‌گوید در ساختمانی صنعتی در شوروی دو بدنه‌ی بزرگ را دید که به هم جوش داده می‌شدند و آن را زیردریایی دوبدنه‌ای بزرگی دانست که چهار ماه بعد آماده‌ی آب‌اندازی می‌شود.
• ژنرال دوزیر (۱۹۸۱): می‌گوید محل نگه‌داری ژنرال جیمز دوزیر، افسر ناتو که بریگاد سرخ ربوده بود، را در شهر پادووا و طبقه‌ی دوم یک آپارتمان توصیف کرد. دوزیر پس از ۴۲ روز در پادووا آزاد شد، اما به گفته‌ی همان منبع، سرنخ مک‌مونیگل پیگیری نشده بود.
• اسکای‌لب (۱۹۷۸): می‌گوید پیش‌بینی کرده بود اسکای‌لب حدود ۵ ژوئیه‌ی ۱۹۷۹ در استرالیا سقوط می‌کند؛ ورود به جو در ۱۱ ژوئیه رخ داد.

به نوشته‌ی همان منبع، او تا بازنشستگی در ۱۹۸۴ روی بیش از ۱۵۰۰ درخواست اطلاعاتی کار کرد. این آمار و موفقیت‌ها را خودش گزارش کرده است.

آینده، گذشته و منشأ انسان

طبق ویکی‌پدیا، مک‌مونیگل می‌گوید مشاهده از راه دور بیرون از مرزهای زمان ممکن است و گذشته و آینده را دیده است. او پیش‌بینی کرده بود که میان ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۶ واکسن ایدز ساخته شود، دینی تازه بدون تأکید بر مسیحیت و «علم روح» پدید آید، جنبشی برای حذف تلویزیون شکل بگیرد و «خال‌کوبی موقت» جای پوشیدن لباس را بگیرد؛ هیچ‌کدام رخ نداد. او همچنین می‌گوید با مشاهده از راه دور به گذشته‌ی دور «سفر» کرده و دیده که انسان از موجوداتی شبیه سمور دریایی و نه از نخستی‌ها پدید آمده و آفرینندگانی او را در آزمایشگاه ساخته‌اند. مک‌مونیگل درباره‌ی دیگر مدعیان می‌گوید «۹۸ درصد مردم دیوانه‌اند» و ادعا می‌کند در ۱۹۶۶ در جزیره‌ی الوترا در باهاما بشقاب پرنده‌ای دیده است.

آثار اصلی جو مک‌مونیگل

پاسخ مستقیم: پنج کتاب او، از «Mind Trek» (۱۹۹۳) تا «Memoirs of a Psychic Spy» (۲۰۰۶)، روایت و آموزش مشاهده از راه دور از دید خود اوست.

او در ۲۰۱۷ نقدی مفصل بر کتاب «Phenomena» نوشته‌ی آنی جیکوبسن در Journal of Scientific Exploration منتشر کرد و آن را روایتی گمراه‌کننده از برنامه دانست. یکی از قسمت‌های سریال «The Dead Zone» را هم با همکاری نوشت.

ارزیابی شواهد علمی

پاسخ مستقیم: برنامه‌ای که او در آن کار کرد در ارزیابی ۱۹۹۵ سودی عملیاتی نشان نداد، نمایش‌های تلویزیونی‌اش گزینشی تدوین شده بود و پیش‌بینی‌هایش رخ نداد؛ بنابراین ادعای توانایی فراحسی او ثابت نشده است.

در ۱۹۹۵ سیا از مؤسسه‌ی پژوهش‌های آمریکا (AIR) خواست برنامه را ارزیابی کند. جسیکا اوتس نتیجه‌های آزمایشگاهی را بالاتر از شانس دانست، اما ری هایمن نوشت این نتیجه‌گیری زودهنگام است و یافته‌ها به‌طور مستقل تکرار نشده‌اند. ارزیابان AIR نتیجه گرفتند هیچ گزارش مشاهده از راه دور اطلاعات قابل‌اقدامی برای عملیات اطلاعاتی نداده، این اطلاعات مبهم و نیازمند تفسیر ذهنی زیاد بوده و در برخی «موفقیت‌های پرسروصدا» احتمال دارد مشاهده‌گر اطلاعات زمینه‌ای بیشتری داشته است. مک‌مونیگل در پاسخ می‌گوید ارزیابان فقط به بخش کوچکی از مدارک دسترسی داشتند و با کاربرانی که از نتیجه‌ها سود برده بودند گفت‌وگو نکردند.

در برنامه‌ی تلویزیونی «Put to the Test» شبکه‌ی ABC در ۱۹۹۴، آزمونی ۱۵ دقیقه‌ای به دو دقیقه تدوین شد و فقط بهترین «درست‌ها» ماند؛ برایان دانینگ نوشت تنها چیز چشمگیر، تدوین و روایت برنامه بود. در برنامه‌ی «Naked Science» نشنال جئوگرافیک هم که ادوین می‌او را روی شش مکان آزمود، نتیجه‌ها متفاوت بود. ویکی‌پدیا یادآوری می‌کند که خود او دقت کارش را در جاهای مختلف به شکل‌های متفاوتی گزارش کرده است. پژوهش‌هایی که ادعای فراحسی را در شرایط کنترل‌شده تأیید کند و در آزمایشگاه‌های مستقل تکرار شود، در دست نیست.

• آنچه مستند است: خدمت او در ارتش، عضویت در واحد فورت مید، بازنشستگی، کتاب‌ها و حضور رسانه‌ای.
• آنچه محل بحث است: موفقیت‌هایی که خودش یا هوادارانش گزارش می‌کنند، مثل زیردریایی تایفون و پرونده‌ی دوزیر.
• آنچه تأییدپذیر نیست: دیدن آینده و گذشته‌ی دور، منشأ آزمایشگاهی انسان و دقت ادعایی مشاهده از راه دور.

نکته‌های احتیاط

• اگر کسی گم شده است، به‌جای مشاهده‌گر روانی فوراً با پلیس تماس بگیرید؛ ادعای «یافتن گم‌شده» با روش روانی تأیید علمی ندارد.
• برای تصمیم مالی، سرمایه‌گذاری یا حفاری به مشاهده از راه دور تکیه نکنید و به دوره‌هایی که «تضمین» می‌دهند شک کنید.
• تجربه‌های شبه‌خروج از بدن را می‌توان با علاقه بررسی کرد؛ برای آشنایی با نگاه علمی به آن‌ها آیا برون‌فکنی واقعیت دارد را بخوانید و اگر به تمرین‌های آرام‌سازی علاقه دارید، دوره‌ی آستانه را ببینید.

جمع‌بندی

جو مک‌مونیگل چهره‌ی شناخته‌شده‌ی «جاسوسی روانی» در جنگ سرد است: سربازی واقعی با کارنامه‌ی واقعی در اطلاعات ارتش که سال‌ها در برنامه‌ی استارگیت مشاهده‌گر بود و پس از آن با کتاب‌ها، دوره‌های مؤسسه‌ی مونرو و برنامه‌های تلویزیونی ادامه داد. روایت‌های او جذاب‌اند، اما بیشترشان را فقط خودش گزارش کرده و ارزیابی رسمی برنامه سود عملیاتی ندید. برای ادامه‌ی این مجموعه، اینگو سوان، هارولد پوتاف و راسل تارگ را بخوانید.

منابع

• Joseph McMoneagle. Wikipedia.
• Joseph McMoneagle. Psi Encyclopedia, Society for Psychical Research.
• Stargate Project (U.S. Army unit). Wikipedia.
• An Evaluation of Remote Viewing: Research and Applications. American Institutes for Research, 1995 (CIA Reading Room).
• Hyman R. Evaluation of the military’s twenty-year program on psychic spying. Skeptical Inquirer. 1996;20:21-26.
• McMoneagle J. The Stargate Chronicles: Memoirs of a Psychic Spy. Hampton Roads; 2002.
• Joseph McMoneagle and the Stargate Project. The Monroe Institute.