آ. پ. الکین کیست؟ «مردان با درجه‌ی بالا»، شمن‌های بومی استرالیا و نقدها

آ. پ. الکین؛ عکس تاریخی ۱۹۵۵ کنار چشم‌انداز بیابان مرکزی استرالیا

فهرست مطالب

پاسخ کوتاه: آدولفوس پیتر الکین (A. P. Elkin، ۱۸۹۱ تا ۱۹۷۹) کشیش آنگلیکن و استاد مردم‌شناسی دانشگاه سیدنی بود که دهه‌ها بر پژوهش درباره‌ی بومیان استرالیا اثر گذاشت. او کتاب «مردان بومی با درجه‌ی بالا» را درباره‌ی کارادجی‌ها نوشت، اما سیاست همسان‌سازی‌اش بعدها به‌شدت نقد شد.

برای زمینه‌ی گسترده‌تر، شمنیزم، سرگئی شیروکوگوروف و میرچا الیاده را ببینید.

الکین کیست؟ زندگی و ارتباطات

پاسخ مستقیم: کشیش و پژوهشگری که از ۱۹۳۳ تا ۱۹۵۶ مردم‌شناسی استرالیا را عملاً اداره می‌کرد.

مسیر الکین: ۱۸۹۱ تولد در وست میتلند، ۱۹۱۶ کشیش، ۱۹۲۷ دکترا در لندن، ۱۹۳۳ ویراستار Oceania، ۱۹۳۸ «بومیان استرالیا»، ۱۹۴۵ «مردان با درجه‌ی بالا»، ۱۹۵۶ بازنشستگی و ۱۹۷۹ مرگ
هشت ایستگاه مسیر او، طبق ADB و ویکی‌پدیا.

طبق ویکی‌پدیا و ADB، الکین ۱۸۹۱ در وست میتلند نیوساوت‌ولز به دنیا آمد. پدرش فروشنده‌ای انگلیسی از خانواده‌ای یهودی و مادرش خیاطی با ریشه‌ی آلمانی بود. والدینش ۱۹۰۱ جدا شدند، مادرش سال بعد مُرد و او را پدربزرگ و مادربزرگ مادری بزرگ کردند. او در کالج سنت‌پل دانشگاه سیدنی بورسیه‌ی الهیات گرفت، ۱۹۱۵ لیسانس گرفت، همان سال شماس و ۱۹۱۶ کشیش شد. ADB می‌نویسد او ۱۹۱۸ در سفری به بورک ــ منطقه‌ی دورافتاده‌ی نیوساوت‌ولز ــ به جامعه‌ی بومیان علاقه‌مند شد؛ چون دانشگاه‌های استرالیا آن زمان درس مردم‌شناسی نداشتند، پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد ۱۹۲۲ را درباره‌ی دین بومیان نوشت.

او ۱۹۲۵ از سمت کشیش ولومبی استعفا داد، با راهنمایی گرافتون الیوت اسمیت در کالج دانشگاهی لندن مردم‌شناسی خواند و ۱۹۲۷ دکترا گرفت. همان سال رادکلیف-براون به او کمک کرد بورس بنیاد راکفلر را بگیرد و در کیمبرلی، استرالیای غربی، کار میدانی کند. ADB می‌گوید آنجا هم با بومیان سنتی روبه‌رو شد و هم خشونت مرز استعمار و رفتار دوپهلوی ایستگاه‌های تبشیری را دید. ۱۹۳۲ سرپرست گروه مردم‌شناسی سیدنی شد و آرشیو دانشگاه می‌گوید از آغاز ۱۹۳۳ ویراستار Oceania ماند تا مرگش؛ ADB ارتقایش به استادی را دسامبر ۱۹۳۳ و آرشیو آغاز ۱۹۳۴ می‌نویسد.

روش: میدان، ثبت و آموزش دولت‌مردان

پاسخ مستقیم: ثبت دقیق مناسک و خویشاوندی در کار میدانی، همراه با تدریس و مشاوره‌ی دولتی.

روش الکین: کار میدانی کیمبرلی، ثبت مناسک و خویشاوندی، ویراستاری Oceania و آموزش کارمندان پاپوآ
مسیر کار او، طبق ADB و ویکی‌پدیا.

ADB او را «مشاهده‌گر و ثبت‌کننده‌ی دقیق» با علاقه‌ی ویژه به مناسک و خویشاوندی توصیف می‌کند؛ در نظریه کارکردگرا، انتشارگرا و داروینی بود، و در باور دینی، انسان‌گرا. او تمام دانشجوهای رشته را خودش تدریس می‌کرد، کارآموزان اعزامی به پاپوآ و گینه‌ی نو را آموزش می‌داد و رئیس کمیته‌ی مردم‌شناسی شورای ملی پژوهش استرالیا بود. ویکی‌پدیا اضافه می‌کند که ۱۹۳۴ برای تخفیف حکم اعدام مردی از قوم یولنگو به نام دهاکیارر (توکیار) تلاش کرد و ۱۹۳۸ در تدوین «قرارداد نوین برای بومیان» نقش داشت.

این روش با کار «شمنی» تفاوت دارد: او آغازیده‌ی مراسم نبود، بلکه با بومیان گفت‌وگو و آنچه مجاز بود ثبت می‌کرد. پس «روش دستیابی به تجربه» برای الکین یعنی روش پژوهش، نه تمرین شمنی.

آثار اصلی

پاسخ مستقیم: «مطالعاتی در توتم‌گرایی استرالیا» (۱۹۳۳)، «بومیان استرالیا: چگونه آنان را بفهمیم» (۱۹۳۸) و «مردان بومی با درجه‌ی بالا» (۱۹۴۵ یا ۱۹۴۶).

آثار الکین: توتم‌گرایی ۱۹۳۳، بومیان استرالیا ۱۹۳۸، شهروندی برای بومیان ۱۹۴۴، مردان با درجه‌ی بالا و کلیسای نیوکاسل ۱۹۵۵
آثار او، طبق ADB و ویکی‌پدیا.

ADB می‌گوید «بومیان استرالیا: چگونه آنان را بفهمیم» (۱۹۳۸) صدها دانشجو را به نگاهی همدلانه به بومیان «به‌عنوان هم‌نوع» نزدیک کرد. «شهروندی برای بومیان» (۱۹۴۴) کاری بود که از نظر سیاسی بیشتر به آن می‌بالید. ADB «مردان بومی با درجه‌ی بالا» را ۱۹۴۶ می‌نویسد، ناشر ۱۹۴۵؛ این اختلاف تاریخ را همین‌طور می‌گذاریم. این کتاب، به نوشته‌ی ADB، احترام او به بزرگان قبیله را نشان می‌دهد.

طبق ناشر (Inner Traditions) و AIATSIS، «مردان بومی با درجه‌ی بالا» مراحل آغاز، قدرت‌های ادعایی کارادجی‌ها، مراکز جغرافیایی (مناطق ختنه‌کننده و نکننده)، «تجربه‌ی عرفانی» و علت‌های جادویی بیماری را بررسی می‌کند. ناشر این‌ها را «مردانی که باور دارند می‌توانند بشفا دهند و بکشند، باران بیاورند، آینده را ببینند و ناپدید و پیدا شوند» می‌نامد. ما متن کتاب را نخوانده‌ایم و این‌ها توصیف ناشرند.

ارزیابی: چه چیزی مستند است؟

پاسخ مستقیم: نقش دانشگاهی و آثار او مستند است؛ سیاست همسان‌سازی‌اش اما از همان زمان محل بحث بود.

ADB می‌نویسد با رشد فعالیت بومیان، نگرش‌های او «به‌شدت نقد شد»: بسیاری سیاست همسان‌سازی او را تضعیف هویت بومی می‌دانستند و کار او در هیئت رفاه بومیان را دخالت‌گرانه تعبیر می‌کردند؛ برخی هم می‌گفتند باید با مقامات و نژادپرستان سفیدپوست جدی‌تر روبه‌رو می‌شد. خود او می‌گفت همه‌ی انسان‌ها باید سازگار شوند: سفیدپوست با سیاه و سیاه با سفید. ویکی‌پدیا او را «مدافع همسان‌سازی» می‌نامد. کتی استاوْرو در متنی که روی سایت خودش گذاشته می‌نویسد نوشته‌های مردم‌شناسانه‌ی او بومیان را فرودست نشان می‌داد و نوشته‌های جامعه‌شناسانه‌اش، پذیرش آنان؛ ما این را خوانش انتقادی یک پژوهشگر می‌دانیم، نه حکم نهایی.

ADB همچنین او را «خودرأی» و گاه «مغرور» توصیف می‌کند و می‌گوید یک بار کتاب خودش را در Oceania نقد کرد (دسامبر ۱۹۷۴). برای همین، توصیف‌های خود او را باید کنار نقد دیگران خواند.

شواهد: «کشتن با نفرین» چقدر پشتوانه دارد؟

پاسخ مستقیم: این‌که ترس از نفرین بتواند بکشد، فرضیه‌ای محل بحث است و سازوکار کنن قطعی نیست.

شواهد «مرگ با نفرین»: کنن ۱۹۴۲، نقدها و توضیح‌های جانشین مثل کم‌آبی و طرد اجتماعی
خلاصه‌ی بحث کنن (۱۹۴۲) و مرورهای بعدی.

ناشر کتاب الکین از باور به قدرت «بشفا دادن و کشتن» می‌گوید. پژوهش دربارهٔ این‌که چنین مرگ‌هایی واقعی‌اند، به والتر کنن (۱۹۴۲، American Anthropologist) برمی‌گردد. او پیشنهاد کرد ترس شدید ممکن است سیستم سمپاتیک را بیش از حد فعال کند و به شوک برسد؛ نمونه‌هایش شامل «اشاره‌ی استخوان» استرالیا هم بود. مرور مقاله‌های بعدی می‌گوید مدارک حیوانی او ضعیف است، همه‌ی مرگ‌ها مستقل ثبت نشده‌اند و توضیح‌های دیگری هست، مثل کم‌آبی، گرسنگی و طرد اجتماعی. مرور دیگری در Omega نظریه‌ی «تسلیم‌شدن» را بهتر برازنده می‌داند. دیدگاه ۶۰ سال بعد در AJPH می‌گوید پژوهش‌های بعدی بیشتر جزئیات سازوکارهای فیزیولوژیک ترس را تکمیل کرد تا رد.

این مقاله‌ها درباره‌ی الکین نیستند و کار او را تأیید یا رد نمی‌کنند. فقط نشان می‌دهند «مرگ با نفرین» موضوع پژوهش جدی است، اما سازوکارش قطعی نیست و ادعای «قدرت جادویی» را ثابت نمی‌کند.

نمودار سه سطح ارزیابی الکین: مستند، محل بحث و تأییدنشدنی
سه سطح برای خواندن الکین.
پرسشپاسخ بر پایه‌ی منابع
آیا استاد مردم‌شناسی سیدنی بود؟بله؛ ۱۹۳۳ یا ۱۹۳۴ تا ۱۹۵۶
آیا «مردان با درجه‌ی بالا» را او نوشت؟بله؛ ۱۹۴۵ یا ۱۹۴۶
آیا نظر او درباره‌ی همسان‌سازی نقد شد؟بله؛ طبق ADB
آیا قدرت‌های ادعایی کارادجی‌ها ثابت شده؟خیر
آیا محتوای کتاب را بررسی کردیم؟خیر؛ فقط توضیح ناشر

او را چطور بخوانیم؟

  • او را «کشیش و مردم‌شناس استرالیایی» بخوانید، نه شمن.
  • آنچه درباره‌ی کارادجی‌ها می‌خوانید روایت یک ناظر بیرونی از باور یک جامعه است و ادعای «ثابت‌شده» نیست.
  • برای مراسم و دانش مقدس، به زبان و توصیه‌ی خود جامعه‌های بومی احترام بگذارید؛ این مقاله فقط به توصیف ناشر بسنده می‌کند.
  • برای تمرین‌های ساده‌ی آرام‌سازی و تمرکز می‌توانید آستانه را امتحان کنید؛ جایگزین درمان نیست.

جمع‌بندی

الکین پژوهشگر و کشیش پرنفوذ مردم‌شناسی استرالیا بود و «مردان بومی با درجه‌ی بالا» ثبت او از باور به کارادجی‌هاست. نقش دانشگاهی‌اش مستند است، اما سیاست همسان‌سازی‌اش از همان دوران نقد شد. شواهد «قدرت‌های ادعایی» نیست و پژوهش درباره‌ی «مرگ با نفرین» هنوز بحث است.

منابع

آ. پ. الکین کیست؟

طبق فرهنگ زندگی‌نامه‌ی استرالیا (ADB) و ویکی‌پدیا، آدولفوس پیتر الکین (۱۸۹۱ تا ۱۹۷۹) کشیش آنگلیکن و استاد مردم‌شناسی دانشگاه سیدنی بود. ویراستار مجله‌ی Oceania بود و دهه‌ها بر مردم‌شناسی استرالیا اثر گذاشت.

«مردان بومی با درجه‌ی بالا» درباره‌ی چیست؟

طبق توضیح ناشر (Inner Traditions) و فهرست کتابخانه‌ی AIATSIS، کتاب درباره‌ی «کارادجی»ها یا «مردان با درجه‌ی بالا» است: پزشک‌های سنتی بومی که مراسم آغازشان، قدرت‌هایشان و نقش‌شان در جامعه را شرح می‌دهد. نخستین‌بار ۱۹۴۵ یا ۱۹۴۶ منتشر شد و چاپ دوم ۱۹۷۷ بخش تازه‌ای درباره‌ی طب سنتی و جادوگری دارد. ما متن کتاب را نخوانده‌ایم.

«کارادجی» چیست؟

طبق ناشر، واژه‌ای است برای «مردان با درجه‌ی بالا»، یعنی کسانی که باور دارند قدرت‌های جادویی دارند و میان موجودات رؤیازمان (Dreamtime) و جامعه‌شان پیوند می‌دهند. این توصیف باور جامعه است، نه تأیید علمی.

نگاه او به بومیان چه بود و چرا نقد شده؟

طبق ADB، او باور داشت بومیان ناگزیر در جامعه‌ی سفیدپوست جذب می‌شوند، هرچند فکر نمی‌کرد هویتشان را از دست بدهند. با رشد فعالیت بومیان، سیاست همسان‌سازی او به‌شدت نقد شد: بسیاری آن را تضعیف هویت بومی دانستند و برخی او را بیش از حد سازشکار.

آیا می‌شود کسی را با نفرین کشت؟

والتر کنن (۱۹۴۲) پیشنهاد کرد ترس شدید از نفرین ممکن است با فشار سیستم سمپاتیک به شوک و مرگ برسد و نمونه‌هایی از استرالیا را هم آورد. مرورهای بعدی می‌گویند مدارک حیوانی او ضعیف بود و مرگ‌ها همیشه مستقل ثبت نشده‌اند؛ توضیح‌های جانشین هم مطرح شده‌اند، مثل کم‌آبی، گرسنگی و طرد اجتماعی. پس سازوکار او هنوز محل بحث است.

آیا الکین خودش «شمن» بود؟

نه. ADB او را کشیش، دانشگاهی و کارشناس میدانی توصیف می‌کند که روی مناسک، خویشاوندی و توتم کار می‌کرد. او ناظر و گزارشگر بود، نه آغازیده‌ی این مراسم.

روی ستاره بزن تا امتیازت را ثبت کنی!

میانگین امتیاز 0 / 5. امتیاز: 0

هنوز امتیازی ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید!

نویسنده: تیم تحریریه ذنیران

دیدگاهتان را بنویسید

ورود به سایت
نام کاربری / ایمیل / شماره موبایل خود را وارد کنید
بازیابی کلمه عبور
شماره موبایل یا پست الکترونیک خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
تغییر رمز عبور
یک رمز عبور برای اکانت خود تنظیم کنید
تغییر رمز با موفقیت انجام شد
ورود به سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر
ثبت نام در سایت
شماره موبایل / ایمیل را تایید و اطلاعات را تکمیل کنید
ثبت نام در سایت
شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید خود را در کادر زیر وارد کنید
ارسال مجدد کد تا دیگر