ایندرا دوی کیست؟ «بانوی اول یوگا»، زندگی، کتاب‌ها و نقش او در غرب
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: ایندرا دوی (Indra Devi، ۱۸۹۹ تا ۲۰۰۲) طبق ویکی‌پدیا زنی روس‌تبار از ریگا بود که در هند ستاره‌ی سینما شد، در ۱۹۳۸ نخستین شاگرد زن خارجی کریشناماچاریا شد و یوگا را به چین و آمریکا برد. او با سبکی ملایم و کتاب‌هایی مثل «یوگا برای آمریکایی‌ها» (۱۹۵۹)، و شاگردان هالیوودی‌اش، «بانوی اول یوگا» نام گرفت. شواهد پژوهشی برای کاهش اضطراب با یوگا محدودند، و به گفته‌ی مورخ الیوت گلدبرگ او یوگا را «راز زیبایی» بسته‌بندی کرد.
برای زمینه، کریشناماچاریا، آینگار، پتابی جویس و شاخه‌های یوگا را ببینید.
ایندرا دوی کیست؟ زندگی و ارتباطات
پاسخ مستقیم: بازیگری از ریگا که پس از شنیدن کریشنامورتی راه هند را پیش گرفت و با نام ایندرا دوی ستاره‌ی سینمای هند شد.
طبق ویکی‌پدیا، او در ۱۲ مه ۱۸۹۹ در ریگا به نام اوگنیا «ژنیا» پترسون زاده شد؛ پدرش مدیر بانک سوئدی و مادرش اشراف‌زاده‌ی روس و بازیگر تئاتر بود. پس از انقلاب روسیه خانواده ثروتش را از دست داد و او و مادرش به لتونی، لهستان و در ۱۹۲۱ برلین رفتند، جایی که بازیگر و رقاص شد. در ۱۹۲۶ در جلسه‌ی انجمن تئوسوفی در هلند صدای جیدو کریشنامورتی را با سرودن مانتراهای سانسکریت شنید و گفت «از آن روز همه‌چیز در من زیر و رو شد»؛ درباره‌ی تئوسوفی هلنا بلاواتسکی را ببینید.
در پانزده‌سالگی با شعر تاگور و کتاب یوگای یوگی راماچاراکا به هند علاقه‌مند شده بود. در ۱۷ نوامبر ۱۹۲۷ نخستین سفرش به هند را آغاز کرد، چند ماه بعد برگشت و نامزدی‌اش با بانکدار هرمان بولم را به‌هم زد، و دوباره رفت. در مدرس با نهرو آشنا شد و فیلم «شیر عرب» (۱۹۳۰) او را ستاره‌ی سینمای هند و با نام ایندرا دوی کرد. در ۱۹۳۰ با یان استراکاتی، وابسته‌ی بازرگانی کنسولگری چکسلواکی در بمبئی، ازدواج کرد.
شاگردی نزد کریشناماچاریا
پاسخ مستقیم: در ۱۹۳۸ با میانجی‌گری ماهاراجای میسور به‌اکراه پذیرفته شد و نخستین زن خارجی یوگاشالا بود.
ویکی‌پدیا می‌نویسد او از نمایش به‌ظاهر ایستادن قلب کریشناماچاریا تحت‌تأثیر قرار گرفت و خواست نزد او بیاموزد. استاد با اکراه و پس از سفارش ماهاراجا او را پذیرفت. باید رژیم گیاهی سخت و ساعت‌های رهبانی با خاموشی ساعت ۹ شب را رعایت می‌کرد، و در یوگاشالای کاخ میسور در کنار آینگار و جویس آموخت. هنگام رفتن به چین دنبال همسرش، کریشناماچاریا از او خواست آنجا یوگا بیاموزد. روایتی که او بعدها گفته که می‌خواسته به هند برگردد روایتی از خود اوست.
چین و آمریکا
پاسخ مستقیم: در ۱۹۳۹ در شانگهای کلاس‌های یوگا گشود و در ۱۹۴۸ نخستین استودیوی یوگای لس‌آنجلس را در هالیوود.
طبق ویکی‌پدیا، در ۱۹۳۹ گمان می‌رود نخستین کلاس‌های یوگای چین را در خانه‌ی سونگ مه‌لینگ، همسر چیانگ کای‌شک، گشود. کلاس‌ها با ۲۰ دقیقه شل‌سازی در شاواسانا آغاز می‌شد و پل، شانه‌ایستادن، قوس ملایم به عقب، لوتوس و سرایستادن را شامل می‌شد. شاگردانش بسیاری آمریکایی و روس بودند و او را «ماتاجی» («مادر محترم») می‌نامیدند. پس از مرگ همسرش در ۱۹۴۶ به هند برگشت و در پایان ۱۹۴۷ به سانفرانسیسکو رفت.
در کالیفرنیا با آلدوس هاکسلی، کریشنامورتی و پل برگ آشنا شد و در ۱۹۴۸ در خیابان ۸۸۰۶ سانست، هالیوود نخستین استودیوی یوگای لس‌آنجلس را گشود؛ همیشه ساری می‌پوشید. شاگردانش گرتا گاربو، ایوا گابور، گلوریا سوانسون، یول برینر و دیگر ستارگان و یهودی منوهین بودند که بعدها آینگار را به غرب آورد. در ۱۹۵۳ با پزشک آنتروپوزوف آلمانی زیگفرید کناور ازدواج کرد و در ۱۹۶۱ در تکاته‌ی مکزیک بنیاد ایندرا دوی را گشود. از ۱۹۶۶ به ساتیا سای بابا نزدیک شد و در ۱۹۸۵ به آرژانتین رفت، جایی که در ۲۰۰۲ درگذشت.
روش: یوگای ملایم و بی‌تعلیم معنوی
پاسخ مستقیم: شمار اندکی آسانه، آهسته و همراه با تنفس؛ تعلیم معنوی را به گوروها می‌سپرد.
طبق ویکی‌پدیا، او هاتا یوگای خود را با آسانه و پرانایاما آموخت و از آموزش معنوی پرهیز می‌کرد. سبکش به نقل استفانی سیمن «ملایم و حتی آرامش‌بخش» بود. کتاب‌های او «برای همیشه جوان، برای همیشه سالم» (۱۹۵۳) و «یوگا برای آمریکایی‌ها» (۱۹۵۹، با پیشگفتار منوهین) یوگایی ملایم با شمار اندکی آسانه که آهسته انجام می‌شود توصیف می‌کردند. میشل گلدبرگ دومی را دارای «عملگرایی شاد و سکولار، دقیقاً میزان‌شده برای آمریکای آیزنهاور» می‌خواند. هر دو کتاب «موفقیت عظیم» بودند و به چند زبان ترجمه شدند. او همچنین چند صفحه‌ی صوتی ساخت، از جمله «یوگا برای آمریکایی‌ها» و «تمرکز و مراقبه» (۱۹۶۵). برای تنفس پرانایاما را ببینید.
نقد: یوگا به‌مثابه «راز زیبایی»
پاسخ مستقیم: الیوت گلدبرگ می‌گوید او یوگا را «راز زیبایی» بسته‌بندی کرد و از حل‌کننده‌ی نفس به تقویت‌کننده‌ی آن بدل کرد.
ویکی‌پدیا دو تفسیر نقل می‌کند. استفانی سیمن موفقیت او را به جذابیت و اعتماد به نفس یک زن اشرافی می‌دهد («می‌توانست مردها را مجذوب کند»). الیوت گلدبرگ دلیل دیگری می‌آورد: او یوگا را برای زنان «راز زیبایی، اکسیر جوانی و داروی سلامت» بسته‌بندی کرد و آن را درمانی برای اضطراب و استرس می‌دید؛ این یوگا را از چیزی که نفس را حل می‌کند به چیزی که نفس را تقویت می‌کند بدل کرد، چون آمریکایی‌ها می‌خواستند تغییر کنند «ولی نه خیلی». به همین دلیل، به نظر او، پذیرش یوگا در آمریکا آسان شد. این‌ها داوری مورخان‌اند. میشل گلدبرگ می‌گوید هدف او همیشه آوردن یوگا به غرب بود و موفق شد، هرچند یوگای امروز «بسیار پرتحرک‌تر از سبک او» است و او در ذهن غربی‌ها یوگا را به غذای ارگانیک، «اسپاهای کل‌نگر و لوازم آرایشی زیست‌پویا» پیوند داد.
شواهد: یوگا و اضطراب
پاسخ مستقیم: یوگا اضطراب بالا را کمی و موقت کم می‌کند؛ برای اختلال اضطرابی تشخیص‌داده‌شده اثری دیده نشد.
ایندرا دوی یوگا را درمان استرس می‌دانست. مرور نظام‌مند Cramer و همکاران (۲۰۱۸، Depression and Anxiety) هشت کارآزمایی با ۳۱۹ شرکت‌کننده را بررسی کرد و شواهدی از اثر کوچک و کوتاه‌مدت یوگا بر اضطراب در برابر بی‌درمانی (SMD منفی ۰٫۴۳؛ بازه‌ی اطمینان منفی ۰٫۷۴ تا منفی ۰٫۱۱) و اثر بزرگ در برابر مداخله‌ی فعال (SMD منفی ۰٫۸۶) یافت؛ افسردگی نیز کمی بهبود یافت. اثر برای بیماران با اختلال اضطرابی تشخیص‌داده‌شده با معیار DSM دیده نشد، فقط برای تشخیص با روش‌های دیگر و اضطراب بالا بدون تشخیص رسمی. فقط سه کارآزمایی داده‌ی ایمنی داشتند و افزایش آسیب گزارش نکردند. نویسندگان نتیجه می‌گیرند یوگا برای افراد با اضطراب بالا «ممکن است مؤثر و ایمن باشد» و شواهد برای اختلال‌های اضطرابی «ناقطعی» است. این مرور درباره‌ی شیوه‌ی ایندرا دوی نیست و تنها نشان می‌دهد ادعای «یوگا برای استرس» تا حدی پژوهش دارد. اگر اضطراب شدید است، با روان‌پزشک یا روان‌شناس مشورت کنید.
| پرسش | پاسخ بر پایه‌ی منابع |
|---|---|
| آیا ستاره‌ی سینمای هند بود؟ | بله؛ فیلم «شیر عرب» ۱۹۳۰، طبق ویکی‌پدیا |
| آیا نخستین شاگرد زن خارجی کریشناماچاریا بود؟ | بله؛ ۱۹۳۸ در میسور |
| آیا نخستین کلاس‌های یوگای چین از او بود؟ | «گمان می‌رود»؛ تأییدپذیر نیست |
| آیا استودیوی هالیوود ۱۹۴۸ نخستین بود؟ | بله؛ نخستین در لس‌آنجلس، طبق ویکی‌پدیا |
| آیا یوگا را «راز زیبایی» کرد؟ | تفسیر Goldberg؛ محل بحث |
| آیا یوگا اضطراب را کم می‌کند؟ | کاهش کوچک و کوتاه‌مدت؛ نه اختلال تشخیصی (Cramer ۲۰۱۸) |
او را چطور بخوانیم؟
- ایندرا دوی را «پل میان یوگای هند و غرب» بخوانید؛ زندگی‌نامه‌ی او مستند است و ادعاهای «نخستین بودن» را با «گمان می‌رود» نقل کنید.
- نقد گلدبرگ را جدی بگیرید: یوگایی که فقط «زیبایی و آرامش» بفروشد بخشی از ریشه‌ی معنوی را از دست می‌دهد؛ ولی همین سبک ملایم برای بسیاری راهی به یوگا شد.
- ادعاهای سلامتی را با شواهد بسنجید و برای اضطراب شدید به متخصص مراجعه کنید.
- اگر برای آرامش تمرین می‌کنید، آن را مکمل بدانید؛ برای تمرین توجه آستانه را ببینید.
جمع‌بندی
ایندرا دوی از ریگا تا هالیوود راهی طولانی رفت و با سبکی ملایم و شاگردان مشهور یوگا را به آمریکا آورد. زندگی‌نامه و کتاب‌هایش مستندند؛ «نخستین بودن» کلاس‌های چین گمانی بیش نیست و تعبیر یوگا به «راز زیبایی» محل بحث مورخان است. شواهد پژوهشی نشان می‌دهند یوگا اضطراب بالا را کمی کم می‌کند ولی اختلال اضطرابی را درمان نمی‌کند.
منابع
- ویکی‌پدیا؛ Indra Devi؛ با ارجاع به Goldberg (۲۰۱۶)، Michelle Goldberg (۲۰۱۵) و Syman (۲۰۱۰).
- Cramer H و همکاران. Yoga for anxiety: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Depress Anxiety. 2018.
- تصویر شاخص: طرح گرافیکی ذنیران؛ عکس معتبر و صریحاً آزادی برای استفاده نیافتیم.
طبق ویکی‌پدیا، اوگنیا پترسون (۱۲ مه ۱۸۹۹ تا ۲۵ آوریل ۲۰۰۲) که با نام ایندرا دوی شناخته می‌شود، معلم پیشگام یوگا و از نخستین شاگردان کریشناماچاریا بود. او در ریگا زاده شد، در هند ستاره‌ی سینما شد، در ۱۹۳۹ نخستین کلاس‌های یوگای چین را برگزار کرد و از ۱۹۴۸ در هالیوود یوگا آموخت. بیوگرافش میشل گلدبرگ می‌نویسد او «بذر رونق یوگای دهه‌ی ۱۹۹۰ را کاشت».
طبق ویکی‌پدیا، به‌خاطر شاگردان مشهورش در هالیوود (گرتا گاربو، ایوا گابور، گلوریا سوانسون و دیگران) و کتاب‌هایش درباره‌ی یوگا برای رفع استرس. الیوت گلدبرگ می‌گوید او یوگا را «راز زیبایی، اکسیر جوانی و داروی سلامت» برای زنان بسته‌بندی کرد و همین را از دلایل پذیرش یوگا در آمریکا می‌داند.
طبق ویکی‌پدیا، او در ۱۹۳۸ پس از میانجی‌گری ماهاراجای میسور به‌اکراه به‌عنوان شاگرد پذیرفته شد و نخستین زن خارجی در یوگاشالای کاخ میسور بود؛ همان‌جا با آینگار و جویس آموخت. باید رژیم گیاهی سخت و ساعت‌های رهبانی (خاموشی ساعت ۹) را رعایت می‌کرد. هنگام رفتن به چین، کریشناماچاریا از او خواست آنجا یوگا بیاموزد.
طبق ویکی‌پدیا، هاتا یوگای خودش را با آسانه‌ها و پرانایاما آموخت؛ شمار آسانه‌ها اندک و آهسته بود و از تعلیم معنوی پرهیز می‌کرد و آن را به گوروها می‌سپرد. استفانی سیمن سبک او را «ملایم و حتی آرامش‌بخش» می‌خواند. در کلاس‌های شانگهای هر جلسه با ۲۰ دقیقه شل‌سازی در شاواسانا آغاز می‌شد.
مرور Cramer و همکاران (۲۰۱۸) هشت کارآزمایی با ۳۱۹ نفر را بررسی کرد: در برابر بی‌درمانی، کاهش کوچک و کوتاه‌مدت اضطراب و در برابر مداخله‌ی فعال اثر بزرگ‌تر دیده شد؛ ولی برای کسانی که اختلال اضطرابی تشخیص‌داده‌شده با معیار DSM داشتند، اثری نبود و فقط برای اضطراب بالا بدون تشخیص رسمی دیده شد. داده‌ی ایمنی اندک بود ولی افزایش آسیب گزارش نشد. این مرور درباره‌ی ایندرا دوی نیست.
بیشتر زندگی‌نامه‌ی او از منابع مستند است، ولی ویکی‌پدیا درباره‌ی نخستین کلاس‌های یوگای چین می‌نویسد «گمان می‌رود» نخستین بوده‌اند و درباره‌ی میل به بازگشت به هند می‌نویسد «بعدها ادعا کرد» که می‌خواسته برگردد. من این دو را «روایت»، نه واقعیت قطعی، می‌دانم.
